Γιατί οι Ευρωπαίοι βγήκαν στους δρόμους - Ο χάρτης των διαδηλώσεων και οι αιτίες της οργής

Ένα εκτεταμένο κύμα κοινωνικών κινητοποιήσεων καταγράφεται τις τελευταίες ημέρες σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, με εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες να βγαίνουν στους δρόμους, διαμαρτυρόμενοι για το αυξανόμενο κόστος ζωής, τις δυσκολίες πρόσβασης σε προσιτή κατοικία, τους χαμηλούς μισθούς και τα προβλήματα στις δημόσιες υπηρεσίες.

Από τη Γαλλία, όπου οι κινητοποιήσεις συνοδεύτηκαν από πρωτοφανή επεισόδια βίας, μέχρι την Ιταλία, την Πορτογαλία, το Βέλγιο, την Ισπανία και την Αλβανία, διαφορετικές κοινωνικές ομάδες εκφράζουν τη δυσαρέσκειά τους για τις οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες που αντιμετωπίζουν.

Αν και οι αφορμές διαφέρουν από χώρα σε χώρα, οι πρόσφατες αναλύσεις των βρετανικών Guardian και Financial Times, του Euronews και του Al Jazeera εντοπίζουν κοινά χαρακτηριστικά: τη μείωση της πραγματικής αγοραστικής δύναμης, την επιδείνωση της στεγαστικής προσιτότητας και την αυξανόμενη δυσπιστία απέναντι στην αποτελεσματικότητα των κυβερνητικών πολιτικών.

Ενδεικτικό είναι ότι, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat που ανέλυσε το Euronews στις 19 Οκτωβρίου, οι τιμές των τροφίμων και των μη αλκοολούχων ποτών στην Ευρωπαϊκή Ένωση αυξήθηκαν συνολικά κατά 34% μεταξύ Αυγούστου 2021 και Αυγούστου 2026.

Παρά την αποκλιμάκωση του ρυθμού αύξησης των τιμών σε αρκετές οικονομίες, το κόστος βασικών αγαθών παραμένει σημαντικά υψηλότερο σε σχέση με πριν από πέντε χρόνια, εξακολουθώντας να πιέζει τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.

Γαλλία: Από την εξέγερση των μαθητών σε μια γενικευμένη κοινωνική κρίση

Η Γαλλία βρίσκεται στο επίκεντρο των τελευταίων κινητοποιήσεων, με διαδηλώσεις που ξεκίνησαν από τον χώρο της εκπαίδευσης και εξελίχθηκαν σε ευρύτερη κοινωνική διαμαρτυρία για την ακρίβεια και την κυβερνητική πολιτική.

Όπως επισημαίνει η Guardian σε ανάλυσή της στις 18 Οκτωβρίου, οι αρχικές κινητοποιήσεις των μαθητών αφορούσαν τις ελλείψεις εκπαιδευτικών, την κατάσταση των σχολικών εγκαταστάσεων, τα εξαντλητικά ωράρια και τις δυσκολίες πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Σταδιακά, οι διαδηλώσεις διευρύνθηκαν, προσελκύοντας εργαζομένους, συνδικαλιστικές οργανώσεις και πολίτες που διαμαρτύρονταν για το αυξανόμενο κόστος ζωής, ιδιαίτερα μετά την άνοδο των τιμών των καυσίμων εξαιτίας της αστάθειας στη Μέση Ανατολή.

Η κορύφωση ήρθε το Σάββατο 17 Οκτωβρίου, όταν, σύμφωνα με το γαλλικό υπουργείο Εσωτερικών, περισσότεροι από 550.000 άνθρωποι συμμετείχαν σε κινητοποιήσεις σε ολόκληρη τη χώρα.

A left-wing French woman joined the student protests but was horrified when the second and third-generation migrants she was with started looting stores. She screamed “This isn’t the cause” They pushed her aside, told her to shut up and said they had “urgent shopping” to do https://t.co/GEWhMCUBSF

— Visegrád 24 (@visegrad24) October 17, 2026

Σε αρκετές πόλεις, οι ειρηνικές διαδηλώσεις επισκιάστηκαν από συγκρούσεις, εμπρησμούς και λεηλασίες. Δημόσια κτίρια και εμπορικά καταστήματα υπέστησαν σοβαρές ζημιές, ενώ οι γαλλικές αρχές προχώρησαν σε χιλιάδες προσαγωγές.

Η κυβέρνηση του Εμανουέλ Μακρόν βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με διπλή πρόκληση: αφενός να αντιμετωπίσει τις κοινωνικές διεκδικήσεις και αφετέρου να απαντήσει στην κριτική για την προετοιμασία και τη διαχείριση των επεισοδίων.

Οι Financial Times σημειώνουν ότι η νέα αναταραχή έχει εντείνει την πολιτική πίεση προς τον Γάλλο πρόεδρο, επαναφέροντας συγκρίσεις με το κίνημα των «Κίτρινων Γιλέκων» της περιόδου 2018-2019.

Ιταλία: Η ακρίβεια και οι χαμηλοί μισθοί στο επίκεντρο

Στην Ιταλία, οι διαδηλώσεις συνδέονται κυρίως με τις οικονομικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν τα νοικοκυριά, καθώς και με τις αντιδράσεις για τη διεθνή πολεμική ένταση.

Στο Μιλάνο, διαδήλωση κατά του αυξανόμενου κόστους ζωής και των πολέμων ξεκίνησε ειρηνικά, προτού σημειωθούν συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών και αστυνομίας στην περιοχή της πλατείας Ντουόμο.

Σύμφωνα με το Al Jazeera, ομάδες κουκουλοφόρων επιτέθηκαν στις αστυνομικές δυνάμεις, ενώ καταγράφηκαν εμπρησμοί και ζημιές σε εμπορικά καταστήματα. Οι αστυνομικές αρχές χρησιμοποίησαν δακρυγόνα και εκτοξευτήρες νερού για να διαλύσουν τους συγκεντρωμένους.

Επεισόδια σημειώθηκαν επίσης στην Μπολόνια, ενώ κινητοποιήσεις πραγματοποιήθηκαν και στο Τορίνο.

Nuova giornata di guerriglia a Milano. Gruppo di incappucciati assalta negozi in via Torino. https://t.co/BBI4x47NJH

— Local Team (@localteamit) October 18, 2026

Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι καταδίκασε τη βία, υποστηρίζοντας ότι το δικαίωμα στη διαδήλωση δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως πρόσχημα για καταστροφές.

Από την πλευρά του, ο δήμαρχος του Μιλάνου, Τζουζέπε Σάλα, αναγνώρισε ότι τα αιτήματα των διαδηλωτών ήταν κατανοητά, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι οι επιθέσεις κατά της αστυνομίας και οι καταστροφές δεν δικαιολογούνται.

Πίσω από τις κινητοποιήσεις βρίσκεται, σύμφωνα με την ανάλυση του Euronews, η δυσκολία πολλών εργαζομένων να ανταποκριθούν στην αύξηση των καθημερινών δαπανών, καθώς οι μισθολογικές απολαβές δεν έχουν αυξηθεί αντίστοιχα με το κόστος βασικών αγαθών και υπηρεσιών.

Πορτογαλία: Η στεγαστική κρίση βγάζει τους πολίτες στους δρόμους

Στην Πορτογαλία, η πρόσβαση σε προσιτή κατοικία αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που πυροδοτούν την κοινωνική δυσαρέσκεια.

Χιλιάδες πολίτες συμμετείχαν το Σάββατο σε κινητοποιήσεις στη Λισαβόνα, διεκδικώντας υψηλότερους μισθούς, καλύτερες συντάξεις και κυβερνητικά μέτρα για τη συγκράτηση του κόστους στέγασης.

Σύμφωνα με το Al Jazeera, οι τιμές των κατοικιών στην Πορτογαλία έχουν υπερδιπλασιαστεί από το 2017, ενώ σχεδόν αντίστοιχη είναι η αύξηση των ενοικίων για νέες μισθώσεις.

Η κατάσταση έχει εντείνει τις δυσκολίες των νέων εργαζομένων να αποκτήσουν ή να ενοικιάσουν κατοικία, ιδιαίτερα στις μεγάλες πόλεις.

Στην πλατεία Ρόσιο της Λισαβόνας, διαδηλωτές έστησαν δεκάδες σκηνές, επιχειρώντας να αναδείξουν το πρόβλημα της στεγαστικής κρίσης.

Οι κινητοποιήσεις οργανώθηκαν με τη συμμετοχή συνδικαλιστικών οργανώσεων και συλλογικοτήτων για το δικαίωμα στη στέγαση, οι οποίες ζητούν ουσιαστικότερη κρατική παρέμβαση στην αγορά κατοικίας.

Η πορτογαλική κυβέρνηση, πάντως, έχει διαμηνύσει ότι δεν πρόκειται να μεταβάλει την πολιτική της υπό την πίεση των διαδηλώσεων.

Βέλγιο: Στο επίκεντρο η εκπαίδευση και οι δημόσιες δαπάνες

Στο Βέλγιο, οι διαδηλώσεις επικεντρώνονται τόσο στο κόστος ζωής όσο και στις αλλαγές που προωθούνται στον τομέα της εκπαίδευσης και στη χρηματοδότηση των δημόσιων υπηρεσιών.

Στις Βρυξέλλες, όπου είχαν προηγηθεί εβδομάδες μαθητικών κινητοποιήσεων κατά των αυξημένων διδάκτρων και άλλων εκπαιδευτικών δαπανών, νέες συγκεντρώσεις εξελίχθηκαν σε επεισόδια.

Η αστυνομία χρησιμοποίησε δακρυγόνα και εκτοξευτήρες νερού, καταγγέλλοντας ότι διαδηλωτές επιτέθηκαν εναντίον των αστυνομικών δυνάμεων και προκάλεσαν εμπρησμούς.

Αντίστοιχες συγκρούσεις καταγράφηκαν και στη Λιέγη.

Όπως σημειώνει το Euronews, οι κινητοποιήσεις στο Βέλγιο αποτυπώνουν την ανησυχία των πολιτών για τις αυξανόμενες οικονομικές υποχρεώσεις και τις επιπτώσεις που ενδέχεται να έχουν οι περικοπές δαπανών στην ποιότητα της εκπαίδευσης και των δημόσιων υπηρεσιών.

Ο υπουργός Εσωτερικών του Βελγίου, Μπερνάρ Κεντέν, καταδίκασε τα βίαια επεισόδια, τονίζοντας ότι τέτοιες ενέργειες υπερβαίνουν τα όρια της νόμιμης διαμαρτυρίας.

Ισπανία: Η στεγαστική κρίση και η οργή των ενοικιαστών

Η Ισπανία βρίσκεται επίσης αντιμέτωπη με κινητοποιήσεις, με βασικό αίτημα την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης.

Σύμφωνα με την Guardian, μία από τις αφορμές για την αναζωπύρωση των διαδηλώσεων ήταν η έξωση ηλικιωμένης γυναίκας, η οποία επανέφερε στο προσκήνιο το πρόβλημα των υψηλών ενοικίων και της ανασφάλειας που αντιμετωπίζουν χιλιάδες ενοικιαστές.

Οργανώσεις για το δικαίωμα στη στέγαση ζητούν την επιβολή αυστηρότερων περιορισμών στις αυξήσεις των ενοικίων, την αναστολή εξώσεων και την απαγόρευση αγοράς κατοικιών από μεγάλα επενδυτικά κεφάλαια.

Οι διαδηλωτές υποστηρίζουν ότι η κατοικία αντιμετωπίζεται ολοένα περισσότερο ως επενδυτικό προϊόν, περιορίζοντας τη δυνατότητα πρόσβασης των πολιτών σε προσιτή στέγη.

Η ισπανική περίπτωση παρουσιάζει σημαντικές ομοιότητες με την Πορτογαλία, καθώς η στεγαστική κρίση συνδέεται με τη γενικότερη πίεση που ασκείται στα εισοδήματα, ιδιαίτερα των νεότερων ηλικιακών ομάδων.

Η κατάσταση αποτελεί αντικείμενο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης, με την κυβέρνηση και την αντιπολίτευση να διαφωνούν για τον τρόπο ρύθμισης της αγοράς κατοικίας και την αποτελεσματικότητα των υφιστάμενων μέτρων.

Αλβανία: Διαδηλώσεις για τη διαφθορά και την έλλειψη προοπτικής

Διαφορετικά χαρακτηριστικά παρουσιάζουν οι κινητοποιήσεις στην Αλβανία, όπου οι κοινωνικές αντιδράσεις συνδέονται με καταγγελίες διαφθοράς, την ανεργία, τα προβλήματα στην ανώτατη εκπαίδευση και τη δυσαρέσκεια για την κυβερνητική πολιτική.

Σύμφωνα με το Reuters, όπως μεταδίδεται από διεθνή μέσα ενημέρωσης, το Σάββατο σημειώθηκαν συγκρούσεις στα Τίρανα, κατά την πέμπτη συνεχόμενη ημέρα κινητοποιήσεων.

Η αστυνομία χρησιμοποίησε δακρυγόνα και εκτοξευτήρες νερού, ενώ διαδηλωτές πέταξαν πέτρες και έστησαν οδοφράγματα.

Οι μαθητικές και φοιτητικές διεκδικήσεις για καλύτερες εκπαιδευτικές εγκαταστάσεις και περισσότερες οικονομικές ευκαιρίες έχουν συνδεθεί με αιτήματα για λογοδοσία της κυβέρνησης του Έντι Ράμα.

Παράλληλα, η χώρα αντιμετωπίζει αντιδράσεις για σχεδιαζόμενη τουριστική επένδυση μεγάλης κλίμακας στη νότια ακτή, με κατοίκους να καταγγέλλουν παρατυπίες στην πώληση γης.

Στην περίπτωση της Αλβανίας, επομένως, η κοινωνική δυσαρέσκεια δεν περιορίζεται στο κόστος ζωής, αλλά περιλαμβάνει και ευρύτερα ζητήματα διακυβέρνησης και εμπιστοσύνης στους θεσμούς.

Η οικονομική πίεση και η αγωνία για το μέλλον

Παρά τις σημαντικές διαφορές μεταξύ των επιμέρους κινητοποιήσεων, οι αναλύσεις των διεθνών μέσων καταγράφουν ένα κοινό υπόβαθρο οικονομικής ανασφάλειας.

Το Euronews, σε ανάλυσή του με τίτλο «Wages vs prices: The economic pressures behind Europe's protests», επισημαίνει ότι η επιβράδυνση του πληθωρισμού δεν συνεπάγεται επιστροφή των τιμών στα προηγούμενα επίπεδα.

Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη και όταν οι ονομαστικοί μισθοί αυξάνονται, σημαντικό μέρος των εισοδημάτων εξακολουθεί να απορροφάται από βασικές ανάγκες, όπως η διατροφή, η ενέργεια και η στέγαση.

Η ανάλυση βασίζεται σε στοιχεία της Eurostat, σύμφωνα με τα οποία, μεταξύ Αυγούστου 2021 και Αυγούστου 2026, οι τιμές τροφίμων και μη αλκοολούχων ποτών αυξήθηκαν κατά 34% στην ΕΕ.

Επιπλέον, η ποσότητα τροφίμων που μπορούσε να αγοράσει ένας ακαθάριστος μηνιαίος κατώτατος μισθός μειώθηκε κατά 6% στη Μάλτα, 5% στην Ισπανία και 4% στη Γαλλία. Η σύγκριση, πάντως, δεν περιλαμβάνει τη φορολογία, τα ενοίκια και άλλες βασικές οικογενειακές δαπάνες, ενώ σε αρκετές άλλες χώρες η συγκεκριμένη αγοραστική δυνατότητα βελτιώθηκε.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η κοινωνική διάσταση των κινητοποιήσεων. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι νεότερες γενιές βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, εκφράζοντας ανησυχίες όχι μόνο για τις σημερινές οικονομικές τους δυνατότητες, αλλά και για τις προοπτικές που διαμορφώνονται στο μέλλον.

Όπως επισημαίνει η Guardian, πίσω από τις γαλλικές μαθητικές κινητοποιήσεις βρίσκεται ένα ευρύτερο ερώτημα για τις ευκαιρίες που θα έχουν οι νέοι μετά την ολοκλήρωση των σπουδών τους.

Υπάρχει κίνδυνος επέκτασης των κινητοποιήσεων;

Ο καθηγητής Ευρωπαϊκού Δικαίου και Πολιτικής στο HEC Paris, Αλμπέρτο Αλεμάνο, εκτιμά, μιλώντας στο Al Jazeera, ότι η Γαλλία αποτελεί αυτή τη στιγμή το επίκεντρο της κοινωνικής αναταραχής, ενώ υπάρχουν ενδείξεις ότι αντίστοιχες κινητοποιήσεις θα μπορούσαν να εκδηλωθούν και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Ο ίδιος αναφέρεται συγκεκριμένα στην Ελλάδα, τη Γερμανία και την Αυστρία ως χώρες όπου διακρίνονται πρώιμες ενδείξεις κινητοποίησης.

Διευκρινίζει, ωστόσο, ότι δεν πρόκειται για ένα ενιαίο πανευρωπαϊκό κίνημα, αλλά για διαφορετικές κινητοποιήσεις που εκδηλώνονται την ίδια περίοδο, έχοντας ορισμένες κοινές αιτίες.

Οι εξελίξεις αποκτούν πρόσθετη πολιτική σημασία ενόψει εκλογικών αναμετρήσεων σε ευρωπαϊκές χώρες τους επόμενους μήνες, καθώς ζητήματα όπως η ακρίβεια, η στέγαση και οι δημόσιες υπηρεσίες αναδεικνύονται σε βασικά αντικείμενα της πολιτικής αντιπαράθεσης.

Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι εκείνη μιας Ευρώπης στην οποία η οικονομική πίεση μετατρέπεται σε κοινωνική και πολιτική δυσαρέσκεια, χωρίς ωστόσο οι κινητοποιήσεις να έχουν παντού τα ίδια χαρακτηριστικά ή τους ίδιους στόχους.

Το κοινό στοιχείο είναι ότι ολοένα περισσότερες κοινωνικές ομάδες ζητούν από τις κυβερνήσεις τους απαντήσεις για το κόστος της καθημερινότητας και τις δυνατότητες βελτίωσης του βιοτικού τους επιπέδου.

Πηγές: The Guardian, Euronews, Al Jazeera, Financial Times, Reuters και Eurostat.