Σήμερα η μάχη της κάλπης στη Σερβία: Η γενιά των φοιτητικών διαδηλώσεων απέναντι στον Βούτσιτς

Στις κάλπες προσέρχονται σήμερα, Κυριακή 25 Οκτωβρίου, οι πολίτες της Σερβίας, σε μία εκλογική αναμέτρηση που χαρακτηρίζεται από την πρωτοφανή πολιτική κινητοποίηση της νέας γενιάς. Σχεδόν δύο χρόνια μετά την τραγωδία στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, το φοιτητικό κίνημα που πρωτοστάτησε στις μαζικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις επιχειρεί πλέον να μετατρέψει τη δυναμική των δρόμων σε κοινοβουλευτική εκπροσώπηση.

Σύμφωνα με το Reuters, οι πρόωρες βουλευτικές εκλογές αποτελούν τη μεγαλύτερη πρόκληση για τον Αλεξάνταρ Βούτσιτς και το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα (SNS), το οποίο βρίσκεται στην εξουσία από το 2012.

Οι κάλπες άνοιξαν στις 7 το πρωί, τοπική ώρα, με μεγάλες ουρές να σχηματίζονται ήδη πριν από την έναρξη της ψηφοφορίας στο Βελιγράδι και το Νόβι Σαντ. Η διαδικασία θα ολοκληρωθεί στις 20:00, ενώ οι πρώτες ενδείξεις για το αποτέλεσμα αναμένονται περίπου δύο ώρες αργότερα.

Περίπου 6,4 εκατομμύρια εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι καλούνται να επιλέξουν μεταξύ 18 εκλογικών σχηματισμών, οι οποίοι διεκδικούν τις 250 έδρες του σερβικού Κοινοβουλίου.

Από την τραγωδία του Νόβι Σαντ στην πολιτική διεκδίκηση

Η αφετηρία του φοιτητικού κινήματος εντοπίζεται στην 1η Νοεμβρίου 2024, όταν η κατάρρευση του στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ στοίχισε τη ζωή σε 16 ανθρώπους.

Η τραγωδία προκάλεσε εκτεταμένες διαμαρτυρίες, με τους φοιτητές να καταγγέλλουν διαφθορά και αμέλεια στις διαδικασίες ανακαίνισης του σταθμού και να ζητούν λογοδοσία για τους θανάτους.

Οι κινητοποιήσεις εξελίχθηκαν σε ένα από τα μεγαλύτερα κινήματα διαμαρτυρίας στη σύγχρονη ιστορία της Σερβίας. Πανεπιστημιακές σχολές καταλήφθηκαν, χιλιάδες πολίτες συμμετείχαν σε πορείες και οι φοιτητές οργάνωσαν δράσεις σε ολόκληρη τη χώρα.

Όπως καταγράφει η γαλλική εφημερίδα Le Monde, φοιτητές πραγματοποίησαν πολυήμερες πορείες, επισκεπτόμενοι πόλεις και χωριά προκειμένου να συνομιλήσουν με πολίτες που παραδοσιακά αποτελούν μέρος της εκλογικής βάσης του Βούτσιτς.

Την περασμένη Τετάρτη, χιλιάδες νέοι συγκεντρώθηκαν στο Βελιγράδι, έπειτα από πορεία περίπου 75 χιλιομέτρων από το Νόβι Σαντ, σε μία από τις τελευταίες μεγάλες κινητοποιήσεις πριν από τις εκλογές.

Μια διαφορετική εκλογική λίστα

Η φοιτητική πρωτοβουλία κατέρχεται στις εκλογές με τη λίστα «Student List – Students Win» («Φοιτητική Λίστα – Οι Φοιτητές Νικούν»), η οποία επιχειρεί να παρουσιάσει μια εναλλακτική πρόταση απέναντι στο κυβερνών κόμμα.

Παρότι η πρωτοβουλία δημιουργήθηκε και οργανώθηκε από φοιτητές, οι ίδιοι δεν περιλαμβάνονται στους υποψηφίους. Αντίθετα, η λίστα αποτελείται από 250 πρόσωπα διαφορετικών επαγγελματικών και κοινωνικών χώρων, μεταξύ των οποίων πανεπιστημιακοί, καλλιτέχνες, αγρότες και ειδικοί επιστήμονες.

Επικεφαλής είναι ο καρδιολόγος Ίλια Σρντάνοβιτς, ο οποίος ψήφισε σήμερα στο Νόβι Σαντ, σύμφωνα με φωτογραφικό υλικό του Reuters.

Το πρόγραμμα της φοιτητικής λίστας επικεντρώνεται στην καταπολέμηση της διαφθοράς, στη βελτίωση της εκπαίδευσης και στην ενίσχυση των δημοκρατικών θεσμών.

Σύμφωνα με το Associated Press, η επιλογή υποψηφίων εκτός της παραδοσιακής κομματικής πολιτικής αποτελεί συνειδητή προσπάθεια του κινήματος να προσελκύσει ψηφοφόρους που έχουν απογοητευτεί από το υπάρχον πολιτικό σύστημα.

Ο Βούτσιτς διεκδικεί την επιστροφή στην πρωθυπουργία

Ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ο οποίος παραιτήθηκε από την προεδρία της Σερβίας τον Σεπτέμβριο, ηγείται της προεκλογικής προσπάθειας του SNS, επιδιώκοντας να επιστρέψει στην πρωθυπουργία, θέση την οποία κατείχε από το 2014 έως το 2017.

Κατά την προεκλογική περίοδο υποσχέθηκε αυξήσεις συντάξεων και μισθών στον δημόσιο τομέα, επενδύσεις στο σύστημα υγείας και οικονομική στήριξη των νέων ζευγαριών.

Οι υποστηρικτές του πιστώνουν στην κυβέρνησή του τον εκσυγχρονισμό των υποδομών και την οικονομική ανάπτυξη της χώρας. Αντίθετα, οι επικριτές του καταγγέλλουν περιορισμό της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης, διαφθορά και αυξανόμενη πίεση προς τους πολιτικούς αντιπάλους.

Ο Βούτσιτς και το κόμμα του απορρίπτουν τις καταγγελίες περί διαφθοράς και καταστολής, υποστηρίζοντας ότι οι φοιτητικές κινητοποιήσεις υποκινούνται από εξωτερικούς παράγοντες, ισχυρισμό που απορρίπτουν οι φοιτητές.

Αμφίρροπη αναμέτρηση και ανησυχίες για τη διαδικασία

Οι δημοσκοπήσεις παρουσιάζουν διαφορετική εικόνα για τους συσχετισμούς δυνάμεων. Σε έρευνα της Ipsos που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη, το SNS συγκέντρωνε 47% έναντι 40% της φοιτητικής λίστας, ενώ άλλες μετρήσεις κατέγραφαν προβάδισμα των φοιτητών.

Η εκλογική διαδικασία παρακολουθείται στενά από την Ευρωπαϊκή Ένωση και διεθνείς παρατηρητές, καθώς η Σερβία παραμένει υποψήφια προς ένταξη χώρα.

Σύμφωνα με το Associated Press, οργανώσεις παρακολούθησης των εκλογών έχουν εκφράσει ανησυχίες για την ισότιμη διεξαγωγή της προεκλογικής εκστρατείας, έπειτα από καταγγελίες για παρακολουθήσεις ακτιβιστών, κυβερνοεπιθέσεις, συλλήψεις και περιστατικά βίας.

Οι προηγούμενες βουλευτικές εκλογές του 2023 είχαν επίσης συνοδευτεί από καταγγελίες για παρατυπίες, προκαλώντας κινητοποιήσεις της αντιπολίτευσης.

Η σημερινή αναμέτρηση έχει επομένως ιδιαίτερη σημασία για την πολιτική πορεία της Σερβίας. Για πρώτη φορά έπειτα από χρόνια, ένα κίνημα που δημιουργήθηκε έξω από τους παραδοσιακούς κομματικούς μηχανισμούς διεκδικεί ουσιαστικό ρόλο στη διακυβέρνηση της χώρας, με τη νέα γενιά να βρίσκεται στο επίκεντρο.

Τα επίσημα αποτελέσματα από την εκλογική επιτροπή αναμένονται τη Δευτέρα.