Με συντριπτική πλειοψηφία οι Κούρδοι ψήφισαν υπέρ της ανεξαρτησίας, με το ποσοστό να αγγίζει το 93%. Σύμφωνα με το τηλεοπτικό δίκτυο Rudaw, έχουν καταμετρηθεί μέχρι στιγμής περίπου 282.000 ψήφοι από τα συνολικά 3,3 εκατομμύρια.
Με βάση τα ως τώρα αποτελέσματα μόλις το 2% των ψηφοφόρων στην πόλη Αμαντίγια τάχθηκε εναντίον της ανεξαρτησίας, ενώ το «ναι» συγκέντρωσε το 99% των ψήφων στην Άκρι, το 96% στη Σακλάουα, το 95% στη Χαλάμπτζα, το 90% στην Κάλαρ, ενώ το ποσοστό εκείνων που εναντιώθηκαν στην ανεξαρτησία έφθασε το 14% στην πόλη Ντουχόκ.
Οι αντιδράσεις
Με την ανακοίνωση των πρώτων αποτελεσμάτων ήρθαν και οι πρώτες αντιδράσεις. Η κυβέρνηση του Ιράκ, ανακοίνωσε ότι δεν έχει καμία πρόθεση να μπει σε διαπραγματεύσεις με την κυβέρνηση της περιφέρειας του Κουρδιστάν, χαρακτηρίζοντας παράλληλα το δημοψήφισμα ως αντισυνταγματικό. Από την πλευρά τους οι ΗΠΑ εξέφρασαν την απογοήτευσή τους, εκτιμώντας παράλληλα, ότι το δημοψήφισμα «θα αυξήσει την αστάθεια και τις δυσκολίες» στην περιοχή.
Τους πείσμωσαν
Ενθουσιασμός, πάθος και αίσθημα δικαίωσης και ελευθερίας κυριαρχούσαν χθες στο Ερμπίλ, όπου χιλιάδες Κούρδοι αλλά μαζί τους και τουρκμένοι, συροχαλδαίοι, χριστιανοί και άλλες μικρότερες κοινότητες, ψήφισαν «ναι» στο δημοψήφισμα για ένα ανεξάρτητο Κουρδιστάν.
Ατμόσφαιρα γιορτής αλλά και με διάχυτο το συναίσθημα ότι η χθεσινή ψήφος ήταν ιστορική και ότι αλλάζει τα πάντα για τους Κούρδους. Και αυτό, παρόλο που το δημοψήφισμα δεν έχει νομική ισχύ και δεν θα οδηγήσει άμεσα σε ανεξαρτησία.
Οι αντιδράσεις χωρών της περιοχής αλλά και της διεθνούς κοινότητας συσπείρωσαν ακόμα περισσότερο τους Κούρδους, αναγκάζοντας το βράδυ πριν το δημοψήφισμα ακόμα και τα κόμματα που ήταν εναντίον του να πουν στους ψηφοφόρους τους να ψηφίσουν κατά συνείδηση.
Την ώρα που η ψήφος βρισκόταν σε εξέλιξη, η Άγκυρα ανέβαζε κατακόρυφα τους ελέγχους στα σύνορά της με την Περιφερειακή Κυβέρνηση του Κουρδιστάν, χωρίς να έχει πραγματικά κλείσει τα σύνορα, τουλάχιστον μέχρι χθες αργά το απόγευμα. Το Ιράν είχε ήδη κλείσει από την Κυριακή τα σύνορα και τον εναέριο του χώρο, αποκλείοντας χιλιάδες Κούρδους και ξένους και o Ταγίπ Ερντογάν είχε συνάντηση με τον Ιρανό Πρόεδρο για να συντονιστούν. Η Βαγδάτη είχε υιοθετήσει ένα πολύ στρατιωτικό τόνο στις απειλές τις, ενώ μέχρι αργά χθες το βράδυ ο διεθνής παράγοντας είχε σιωπήσει μετά από μέρες προειδοποιήσεων στο Ερμπίλ να μην κάνει τώρα το δημοψήφισμα.
«Δικαίωμά μας η ελευθερία»
«Δεν φοβόμαστε κανέναν, έχουμε δει πολλά, έχουμε πολεμήσει. Εμείς μπορούμε να ζήσουμε με νερό και ψωμί για χρόνια. Ας τα κλείσουν όλα τα σύνορα, εμείς είμαστε εδώ. Και σήμερα το φωνάξαμε σε όλο τον κόσμο. Ότι το Κουρδιστάν υπάρχει και ότι σήμερα γράφουμε Ιστορία». Ο Τζαλάλ έχει έρθει στο εκλογικό κέντρο του σταδίου «Φράνσο Χαρέρι» στο κέντρο του Ερμπίλ να ψηφίσει με τη γυναίκα του και τις δυο κόρες του.
«Η ελευθερία είναι κάτι που εμείς οι Κούρδοι ονειρευόμαστε εδώ και έναν αιώνα. Είναι το δικαίωμά μας. Οι Άραβες έχουν είκοσι δύο κράτη δικά τους, γιατί εμείς οι Κούρδοι να μην έχουμε ένα δικό μας;». Το πρόσωπο της μικρότερης του κόρης, της Ζιν, λάμπει από χαρά και ενθουσιασμό. «Είναι η πρώτη μου φορά που ψηφίζω και ψηφίζω για την ανεξαρτησία μας, για να είμαστε κύριοι του εαυτού μας. Είναι ιστορική μέρα. Όλα θα αλλάξουν για μας, για μένα. Χθες το βράδυ δεν μπόρεσα σχεδόν να κλείσω μάτι από τον ενθουσιασμό μου».
«Θέλω να ζήσω σε ένα δικό μου, ελεύθερο κράτος. Μακριά από τη Βαγδάτη και την ιρακινή κυβέρνηση. Τους δοκιμάσαμε και με τον Σαντάμ και με τους σουνίτες και με τους σιίτες. Δεν μπορούμε να είμαστε μαζί. Έφτασε η ώρα των Κούρδων, να έχουμε το δικό μας κράτος. Κοίτα, η ταυτότητά μoυ γράφει πάνω ’Ιράκ’. Δεν το θέλω αυτό πια, δεν τη θέλω αυτήν την ταυτότητα, θέλω την ταυτότητά μου να γράφει ’Κουρδιστάν’. Όλα θα πάνε καλύτερα με την ανεξαρτησία, η οικονομία μας θα βελτιωθεί, θα έρθουν επενδύσεις, θα έρθει τουρισμός», λέει ο Χαριάτ που εργάζεται σε εταιρεία εισαγωγών-εξαγωγών.
Και οι τουρκμένοι
Στην τεράστια ουρά του εκλογικού κέντρου περιμένει και ο Ιχσάν μαζί με μερικούς φίλους του. Είναι τουρκμένοι του Ερμπίλ και ήρθαν να ψηφίσουν «ναι». «Είναι η πρώτη φορά που ψηφίζω. Είναι σημαντικό σήμερα να ψηφίσουμε όλοι μας ’ναι’. Ζω εδώ όπως όλοι οι άλλοι άνθρωποι, Κούρδοι, τουρκμένοι, χριστιανοί. Δεν νιώθουμε διαφορετικοί. Έχουμε τα σχολεία μας, τους βουλευτές μας, τα κέντρα μας. Οι Κούρδοι δεν μας κάνουν να νιώθουμε διαφορετικοί, ξένοι. Και νιώθουμε ασφάλεια». Στο Ερμπίλ, σύμφωνα με δημοσκοπήσεις, η μεγάλη πλειοψηφία των τουρκμένων αναμένεται να ψηφίσει «ναι». Σε αντίθεση με τους τουρκμένους του Κιρκούκ που αναμένεται να ψηφίσουν μαζικά «όχι» ή να μποϊκοτάρουν τις κάλπες.
«Δεν νιώθουμε μειονότητα»
Αλλάζουμε εκλογικό κέντρο και πηγαίνουμε στο βόρειο Ερμπίλ, στη χριστιανική συνοικία της Αϊνκαουα. Παλιά χριστιανική περιοχή, όπου μετά την έξαρση του Ισλαμικού Κράτους και κυρίως την εισβολή του στη Μοσούλη το 2014, ήρθαν πάρα πολλοί χριστιανοί για να γλυτώσουν.
Ο Ναουαφέλ ήρθε να ψηφίσει με τους γονείς του και τα αδέλφια του. «Φυσικά ’ναι’ ψηφίσαμε. Εδώ είναι η χώρα μας, είναι η πατρίδα μας. Δεν νιώθουμε μειονότητα, νιώθουμε κομμάτι της κοινωνίας όπως και οι Κούρδοι. Θέλουμε το δικό μας κράτος, τη δικιά μας χώρα. Είναι ένα όνειρο ενός αιώνα που σήμερα αρχίζει να γίνεται πραγματικότητα. Εδώ νιώθουμε ασφάλεια.
Δες πόσοι και πόσοι χριστιανοί έχουν έρθει εδώ στο Κουρδιστάν για να γλυτώσουν από το Ισλαμικό Κράτος. Με τους Κούρδους να μας προστατεύουν κοιμόμαστε ήσυχοι».
«Δεν θέλω να ζω κάτω από κανέναν ξένο. Θέλω να με κυβερνούν Κούρδοι. Εδώ και αιώνες μάς κυβερνούν άλλοι, τώρα πια παίρνουμε τη μοίρα μας στα δικά μας χέρια με αυτό το δημοψήφισμα. Είναι ένα δημοψήφισμα και για όλους τους μάρτυρες Κούρδους και όλους τους αγώνες που κάναμε τα τελευταία εκατό χρόνια. Ζήσαμε την ’Ανφάλ’ (λεηλασία) του Σαντάμ, ζήσαμε όλα αυτά που μας έκαναν οι Άραβες τόσα και τόσα χρόνια. Δεν μπορούμε να είμαστε πια στο Ιράκ. Θέλουμε την ελευθερία μας και σήμερα το φωνάξαμε στον κόσμο». Ο Καρίμ (αριστερά) είναι εργάτης και χθες φορούσε με μεγαλύτερη υπερηφάνεια την παραδοσιακή στολή των Κούρδων.
«Ήρθα για να φωνάξω σε όλο τον κόσμο ότι το Κουρδιστάν υπάρχει. Ότι υπάρχουμε και ότι έχουμε κι εμείς δικαίωμα για ένα δικό μας κράτος. Θέλω να μάθει όλος ο κόσμος, να έρθει εδώ ο κόσμος, στο Κουρδιστάν», μας λέει η Μπεριχάν (δεξιά) με μια φωνή που σπάει από συγκίνηση.
Η Μπεριχάν είναι δεκατεσσάρων χρονών και ήρθε με την οικογένειά της. Όλοι τους θα ψηφίσουν «ναι». «Είναι ιστορική μέρα για μας. Είναι μέρα του Κουρδιστάν, της ελπίδας για ένα δικό μας κράτος», λέει η μητέρα της που κουνά μια μεγάλη κουρδική σημαία.
