Νέο ρεκόρ παραιτήσεων εργαζομένων στις ΗΠΑ – Το φαινόμενο της «Μεγάλης Παραίτησης» στον αγγλοσαξονικό κόσμο

 

Καλά κρατεί το λεγόμενο κύμα της «Μεγάλης Παραίτησης» στις ΗΠΑ, με τα νέα στοιχεία να δείχνουν πως η τάση όχι μόνο δεν καταλαγιάζει, αλλά συνεχίζει να διογκώνεται, αγγίζοντας νέα επίπεδα ρεκόρ και διαταράσσοντας σοβαρά τις ισορροπίες στην αγορά εργασίας.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Εργασίας για το μήνα Νοέμβριο, πάνω από 4,5 εκατ. Αμερικανοί παραιτήθηκαν από τις θέσεις τους, σηματοδοτώντας ένα ακόμη ρεκόρ, μετά το προηγούμενο… ρεκόρ των 4,4 εκατ. παραιτήσεων τον Σεπτέμβριο.

Αυτό σημαίνει πως ένα 3% του εργατικού δυναμικού της χώρας αποχώρησε εθελοντικά από το πόστο του, την ώρα που και οι κενές θέσεις εργασίας παραμένουν κοντά σε επίπεδα ρεκόρ.

Ο όγκος των απολύσεων έμεινε αμετάβλητος στα 1,4 εκατομμύρια.

Αναζητώντας τις αιτίες γύρω από το φαινόμενο που δημιουργήθηκε εν μέσω πανδημίας αναλυτές εντόπισαν ένα συνδυασμό παραγόντων, από την κούραση και την ανησυχία των εργαζομένων για την αυξημένη απειλή του κορωνοϊού για τη ζωή τους, την έλλειψη λύσεων για τη φροντίδα των μικρών παιδιών έως την αναζήτηση νέων ευκαιριών και υψηλότερων μισθών μέσω της «σφιχτής» αγοράς εργασίας. Παράλληλα με την αύξηση της αποταμίευσης που έφερε μεγαλύτερα περιθώρια ευελιξίας επιτρέποντας σε πολλούς εργαζομένους να δρομολογήσουν τα δικά τους επιχειρηματικά σχέδια.

Μεταξύ των κλάδων τη θλιβερή πρωτιά στη μαζική έξοδο εργαζομένων είχε ο κλάδος της φιλοξενίας και της εστίασης με συνολικά 920.000 παραιτήσεις, ενώ μεγάλες απώλειες κατέγραψε επίσης ο κλάδος των μεταφορών όπως και ο κλάδος της υγείας, με το προσωπικό να έχει απηυδήσει από την συνεχιζόμενη πίεση της πανδημίας.

Το φαινόμενο

Η «Μεγάλη Παραίτηση» είναι ένα φαινόμενο των πανδημικών καιρών που ήδη απασχολεί – και θα συνεχίσει και το 2022 σίγουρα να απασχολεί – εργοδότες, κυβερνήσεις και ειδικούς.

Μιλάμε για τον ασυνήθιστα μεγάλο αριθμό παραιτήσεων εργαζομένων που παρατηρείται σε ορισμένες αναπτυγμένες δυτικές οικονομίες, κυρίως στις ΗΠΑ και στη Βρετανία. Ειδικά στις ΗΠΑ βάσει επίσημων στοιχείων το Σεπτέμβριο παραιτήθηκαν από τις δουλειές τους 4,43 εκατ. εργαζόμενοι. Τον Αύγουστο είχαν παραιτηθεί 4,27 εκατ. ενώ και τον Ιούλιο οι παραιτήσεις είχαν ξεπεράσει τα 4 εκατομμύρια. Την ίδια ώρα, η προσφορά εργασίας αυξάνεται διαρκώς – το Σεπτέμβριο οι Αμερικανοί εργοδότες πρόσφεραν 10,4 εκατ. θέσεις εργασίας.

Γυρίζουν σελίδα

Στις δυτικές κοινωνίες η εργασία βρίσκεται πολύ ψηλά στην αξιακή πυραμίδα των ανθρώπων. Στην περίφημη μελέτη του «Η προτεσταντική ηθική και το πνεύμα του καπιταλισμού» ο γερμανός κοινωνιολόγος Μαξ Βέμπερ περιέγραψε στις αρχές του 20ού αιώνα πώς η σκληρή εργασία είναι συνυφασμένη με την ηθική της αυταπάρνησης που απαντάται στις χριστιανικές κοινότητες και με την πνευματική ολοκλήρωση του ανθρώπου. Τι συμβαίνει και ξαφνικά εκατομμύρια  εργαζόμενοι υιοθετούν μια τελείως διαφορετική προσέγγιση του εργασιακού τους βίου; Πού οφείλεται αυτή η πιο «φιλοσοφημένη», πιο αρτίστικ ίσως, ή πιο «ροκ» και πάντως περισσότερο τυχοδιωκτική αντίληψη της ζωής;

Ο αμερικανός καθηγητής οργανωτικής ψυχολογίας Άντονι Κλοτς, ο οποίος την Άνοιξη του 2021 βάφτισε «Μεγάλη Παραίτηση» το κύμα φυγής των εργαζομένων από τις εργασίες τους, αποδίδει το φαινόμενο σε τρεις βασικές αιτίες. Πρώτον στην προϋπάρχουσα της πανδημίας σκέψη ορισμένων να διεκδικήσουν μια καλύτερη απασχόληση που  υλοποιήθηκε με τη λήξη των lockdown και την ανάκαμψη των οικονομιών. Δεύτερον στην εξάντληση εργαζομένων «πρώτης γραμμής» με φτωχές αποδοχές και επαγγελματικές προοπτικές και ανύπαρκτη εξασφάλιση για τους οποίους η πανδημία ήταν ευκαιρία να αναστοχαστούν το νόημα της ζωής τους και να αναζητήσουν ένα καλύτερο εργασιακό μέλλον. Τέλος, στην εμπειρία της τηλεργασίας, που διαμόρφωσε νέες αντιλήψεις περί απασχόλησης και έδωσε την ευκαιρία σε πολλούς να αποκτήσουν καθημερινές συνήθειες που δεν είναι διατεθειμένοι να εγκαταλείψουν για να επιστρέψουν στο κλασικό «μετρό, δουλειά, ύπνος», που λένε οι Γάλλοι (métro, boulot, dodo).

Μήνες επιστημονικών παρατηρήσεων και ερευνών επιβεβαιώνουν τις επισημάνσεις του καθηγητή Κλοτς. Όντως, η μεγαλύτερη φυγή παρατηρείται από εργαζομένους στην εστίαση και τη φιλοξενία, από εργαζομένους σε επισφαλείς και κακοπληρωμένες θέσεις εργασίας την ασημαντότητα των οποίων ανέδειξε η πανδημία. Φευγιό, ωστόσο, έχει καταλάβει και καλοπληρωμένους μάνατζερ ή επαγγελματίες και υπαλλήλους με υψηλό μορφωτικό επίπεδο και κατάρτιση που δούλευαν 24 ώρες το 24ωρο, αλλά εγκλεισμένοι ενώπιοι ενωπίοις στα σπίτια τους, ανακάλυψαν αίφνης ότι η ζωή είναι… αλλού – διότι στατιστικά η «Μεγάλη Παραίτηση» αφορά τις «παραγωγικές» ηλικίες 30-45 ετών κατά τις οποίες στη Δύση οι άνθρωποι εδραιώνουν μεν το κοινωνικο-οικονομικό τους status, αλλά κάνουν και οικογένεια.

Αγγλοσαξονικό φαινόμενο

Το φαινόμενο της επαναποτίμησης της ζωής των ανθρώπων απαντάται σε ολόκληρο τον κόσμο. Είναι θα έλεγε κανείς πανδημικό. Αλλά σαρώνει με μεγαλύτερη δριμύτητα τις αγγλοσαξονικές χώρες, όπου εδώ και δεκαετίες (από τις περιόδους Ρέιγκαν-Θάτσερ για την ακρίβεια) η αγορά εργασίας έχει απορρυθμιστεί, οι θέσεις εργασίας δεν προστατεύονται όσο (ακόμη) προστατεύονται στις χώρες της ηπειρωτικής Ευρώπης και οι εργαζόμενοι δεν απολαμβάνουν αξιόλογες κοινωνικές παροχές. Στις ΗΠΑ και στη Βρετανία η κινητικότητα στην αγορά εργασίας είναι κανόνας.

Πέρα από το συχνό «έλα συ-φύγε συ», κανόνας είναι και η έλλειψη αρωγής και ασφαλιστικών παροχών κυρίως σε όσους απασχολούνται σε χαμηλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας και στις οικογένειές τους. Έτσι ο εργαζόμενος δεν έχει να χάσει και πολλά παραιτούμενος. Τα στοιχεία από τις ΗΠΑ δείχνουν ότι πολλές μητέρες αρνήθηκαν να επιστρέψουν μετά την άρση των περιοριστικών μέτρων σε επισφαλείς θέσεις εργασίας για λόγους υγειονομικούς αλλά και για να φροντίσουν τα παιδιά και τους ηλικιωμένους της οικογένειας. Σύμφωνα με έρευνα της Barclays το ποσοστό συμμετοχής των παραγωγικών ηλικιών στην αμερικανική αγορά εργασίας περιορίστηκε στο 61,6% μειούμενο κατά 1,7% συγκριτικά με την προ-πανδημική περίοδο. Επίσης, η πανδημία στις ΗΠΑ και στην υπόλοιπη Δύση φαίνεται πως έχει επισπεύσει εντυπωσιακά τις συνταξιοδοτήσεις των εργαζομένων.

Δυσαρέσκεια και συνδικαλισμός

Κεντρικό εύρημα των πανδημικών ερευνών είναι ένα αίσθημα έντονης δυσαρέσκειας των ανθρώπων που καταγράφεται σε κάθε γωνιά της γης. Για «Μεγάλη Δυσαρέσκεια» κάνει λόγο η Gallup. Δυσαρέσκεια των ανθρώπων  όχι μόνο για τον τρόπο που αντιμετώπισαν την πανδημία οι κυβερνήσεις αλλά και για την εκτόξευση των ανισοτήτων τους μήνες της παγκόσμιας υγειονομικής κρίσης. Έτσι, στις ΗΠΑ και στον Καναδά το 57% των εργαζομένων αισθάνεται στρες, το 48% δηλώνει ανήσυχο για το μέλλον, ενώ το 22%… οργισμένο.

Παρά την αύξηση κατά 4,9% των μισθών – επακόλουθο βέβαια του πληθωρισμού – οι Αμερικανοί πολίτες δηλώνουν τουλάχιστον «ενοχλημένοι» από το γεγονός ότι ο αριθμός των δισεκατομμυριούχων στη χώρα αυξήθηκε στους 745 τον Οκτώβριο του 2021 από 614 που ήταν το Μάρτιο του 2020 και ο συνολικός πλούτος τους αυξήθηκε από τα 2,9 στα 5 τρισ. δολάρια το διάστημα αυτό.

Όπως όλα δείχνουν, η «Μεγάλη Δυσαρέσκεια» αυξάνει την πολιτικοίηση των κοινωνιών. Κάτι που σε εργασιακό επίπεδο μεταφράζεται σε «Μεγάλη Επιστροφή» του τόσο δυσφημισμένου τις τελευταίες δεκαετίες συνδικαλισμού. Ακόμα και στις ΗΠΑ! Σύμφωνα με την Gallup, οι θετικές γνώμες για τα συνδικάτα στις ΗΠΑ έφθασε στο 68%. Είναι το υψηλότερο ποσοστό που καταγράφεται από τις δεκαετίες του 1950 και 1960, την εποχή δηλαδή των συλλογικών συμβάσεων εργασίας και της οικονομικής και κοινωνικής ισχυροποίησης των εργαζομένων – μέχρι τις ενεργειακές κρίσεις τη δεκαετία του 1970 και την επικράτηση και πολιτική εφαρμογή του οικονομικού φιλελευθερισμού της Σχολής του Σικάγου το 1980. Μόλις προ ολίγων ημερών οι εργαζόμενοι στα Starbucks δημιούργησαν συνδικάτο.

Η γυάλινη σφαίρα

Καθώς η ανθρωπότητα δεν έχει αφήσει ακόμα πίσω της την πανδημία, με βεβαιότητα μπορεί κανείς να προβλέψει ότι η τάση της «Μεγάλης Παραίτησης» θα συνεχιστεί και τη νέα χρονιά. Το ερώτημα που ανακύπτει είναι αν ο πανδημικός αναστοχασμός της «ανθρώπινης κατάστασης» θα επιφέρει διαρκείς και πάγιες αλλαγές ή και ανατροπές στη θεώρηση της ζωής στις σύγχρονες κοινωνίες. Θα αναθεωρηθούν άραγε οι αξίες, τα πρότυπα διαβίωσης και η βασισμένη στις πιστώσεις καταναλωτική κουλτούρα;

«Ξοδεύουμε από αυτά που έχουμε», είναι το σύνθημα που κληροδότησε ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε στο διάδοχό του στο υπουργείο Οικονομικών και πλέον νέο καγκελάριο της Γερμανίας Όλαφ Σολτς. Πρόκειται για μια οικονομική προσέγγιση εκ διαμέτρου  αντίθετη με το μοντέλο του χρηματιστηριακού-τραπεζικού καπιταλισμού που στηρίζεται στο στοίχημα και στην πίστωση. Θα εξελιχθεί η «φιλοσοφία» αυτή σε κρατούσα την καινούργια χρονιά τουλάχιστον στην, ας πούμε, «κεϊνσιανική» Ευρώπη; Ή θα βουλιάξει στην πλημμυρίδα του παγκοσμιοποιημένου κεφαλαίου όταν αποκατασταθεί η υγειονομική κανονικότητα; Ωπ! Η γυάλινη σφαίρα του υπογράφοντος θολώνει ξαφνικά σαν τα τζάμια των κακά θερμασμένων δωματίων το χειμώνα, κλείνοντας την ορατότητα προς το μέλλον.

Πηγή: ot.gr