Αποστολή του «Π» στην Ουκρανία: Στο Λβιβ ο ευρωπαϊκός πολιτισμός αμύνεται στον ρωσικό αυταρχισμό

 

ΑΠΟΣΤΟΛΗ: ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ - ΕΛΕΝΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ

Το Παλάτι Ποτότσκι έχει δει σίγουρα και καλύτερες μέρες. Έχει όμως δει και πολύ χειρότερες. Ένα από τα πιο επιβλητικά οικοδομήματα του Λβιβ, το Παλάτι, αποτελεί κι αυτό κληρονομιά της αυστροουγγρικής εποχής και, από τότε που ανακαινίστηκε, είναι μια από τις επίσημες κατοικίες του εκάστοτε Προέδρου της Ουκρανίας. Λειτουργεί όμως περισσότερο ως μουσείο με μόνιμες και περιοδικές εκθέσεις. Αυτές τις μέρες; Τα πανό για τις εκθέσεις είναι εκεί ακόμα, μόνο που οι εκθέσεις έχουν πια κλείσει. Το Παλάτι είναι το κεντρικό σημείο διανομής βασικών αγαθών στους πρόσφυγες από άλλα σημεία της χώρας οι οποίοι περιμένουν υπομονετικά για ώρες ενίοτε μέχρι που να πάρουν το πολυπόθητο κιβώτιο με κάποια βασικά είδη, από τρόφιμα μέχρι είδη προσωπικής υγιεινής. Κάποιοι φεύγουν με στρώματα και με απαραίτητα είδη για τα παιδιά που έχουν μαζί τους.

Ασφαλείς;

Το παρακείμενο «Παλάτι των Καλλιτεχνών», μέρος κι αυτό του συμπλέγματος του Ποτότσκι έχει μεταβληθεί σε μια τεράστια αποθήκη όπου φυλάσσονται όλα αυτά τα είδη για να διανεμηθούν. Τα πλείστα προέρχονται από δωρεές κυβερνήσεων και πολιτών ευρωπαϊκών χωρών. Μιλούμε με μερικούς πρόσφυγες που μιλούν λίγα αγγλικά, σχεδόν όλοι είναι από την ανατολική Ουκρανία, εκεί όπου η καταστροφή είναι πια εκτεταμένη. Εδώ τουλάχιστον, μου λέει μια νεαρή γυναίκα από τη Μαριούπολη το παιδί της οποίας έχει αρχίσει να δυσανασχετεί με την αναμονή, είμαστε ασφαλείς. Καθώς το λέει, ηχούν ξανά οι σειρήνες όπως έγινε και πριν μισή ώρα, όταν ερχόμασταν στο σημείο διαβαίνοντας τα υπόγεια περάσματα για τους πεζούς τα οποία ήταν γεμάτα με κόσμο ο οποίος περίμενε να σταματήσουν. Η γυναίκα χαμογελά. Αμήχανα χαμογελώ και εγώ. Και τότε η γυναίκα ξεσπά σε γέλια. «Σχεδόν!», μου λέει.

[caption id="attachment_750802" align="alignnone" width="1000"]

Κιβώτια με ιατρικές προμήθειες στην είσοδο του κτιρίου της Φιλαρμονικής Ορχήστρας του Λβιβ, 15 Μαρτίου 2022.[/caption]

 

Η Φιλαρμονική σε άλλη υπηρεσία

Το Λβιβ και ολόκληρη η Ουκρανία είναι αυτές τις μέρες ένα μέρος στο οποίο καταλαβαίνει κανείς πόσο πραγματικά ανεξάντλητα είναι τα όρια του πολιτισμού στην υπηρεσία του προς τον άνθρωπο. Κινηματογράφοι, θέατρα και άλλες αίθουσες έχουν μετατραπεί σε χώρους φιλοξενίας, φύλαξης και διανομής αγαθών και ό,τι άλλο χρειάζεται. Και ο πιο συγκλονιστικός από αυτούς τους χώρους είναι το κτήριο της διάσημης Ακαδημαϊκής Φιλαρμονικής Ορχήστρας του Λβιβ, ένα υπέροχο Αρ Νουβό κτίσμα του προπερασμένου αιώνα το οποίο μέχρι πρότινος ήταν βασικό σημείο αναφοράς αλλά και τιμής για τους κατοίκους της πόλης. Αυτό είναι και σήμερα, με τον χώρο να έχει μετατραπεί όμως στο κέντρο όπου ταξινομούνται και αποστέλλονται σε κάθε σημείο της Ουκρανίας, εκεί όπου είναι δυνατόν τουλάχιστον, βασικές προμήθειες σε φάρμακα όλων των ειδών για τους γιατρούς σε περιοχές που έχουν πληγεί αλλά και σε είδη πρώτης ανάγκης, κυρίως για οικογένειες με βρέφη. Τα καθίσματα έχουν αφαιρεθεί και βρίσκονται τώρα στοιβαγμένα σε όλες τις γωνιές του κτηρίου.

 



Κιβώτια στοιβαγμένα μπροστά από τη σκηνή της. Φιλαρμονικής Ορχήστρας του Λβιβ, 15 Μαρτίου 2022

 

[caption id="attachment_750803" align="alignnone" width="1000"] Πρόσφυγες περιμένουν έξω από το κέντρο εθελοντών στο "Παλάτι των Καλλιτεχνών”, 15 Μαρτίου 2022.[/caption]

Ιστορίες γνώριμες

Ο Γιαρέμα, είναι ένας από τους γιατρούς οι οποίοι κάνουν την καταγραφή και τη διανομή των προμηθειών. Διέθετε τη δική του κλινική στο Κίεβο, το οποίο χρειάστηκε να εγκαταλείψει στις 25 Φεβρουαρίου. Τώρα, όπως μου εξήγησε, ο ίδιος όπως και οι υπόλοιποι γιατροί που κατέληξαν στο Λβιβ δουλεύουν ως εθελοντές και βοηθούν όπως αλλιώς μπορούν και ως επιστήμονες. Όσο για τις προμήθειες, οι πλείστες είναι από την Πολωνία αλλά και άλλα κράτη της ΕΕ. Χρειαζόμαστε όσες περισσότερες γίνεται, μου λέει καθώς σφραγίζει ένα κουτί με τα φάρμακα δείχνοντάς μου την πόλη στην οποία καταλήγει και την οποία δεν θα συγκρατήσω τελικά. Δεν έχει όμως σημασία, σημασία έχει αυτό που γίνεται εδώ. Λίγο αργότερα, προσπαθώντας να επιβεβαιώσω εάν κατέγραψα το όνομα σωστά, το πληκτρολογώ στον υπολογιστή μαζί με τη λέξη «ukrainian». Το Google μου βγάζει ψηλά-ψηλά την κλινική του. Δεν ξέρω εάν είναι παράξενο το όνομα, δεν έχω ιδέα, βλέπω όμως πως η κλινική πρέπει να ήταν από τις γνωστότερες στο Κίεβο, ένας όμορφος χώρος με πίνακες στους τοίχους. Πώς να νιώθει άραγε τώρα; Δεν ήταν πια κοντά αλλά ομολογώ ότι και πάλι δεν θα τον ρωτούσα. Δεν θα ήταν σωστό. Και σκέφτομαι πως μάλλον θα νιώθει όπως πολλοί γιατροί που γνώρισα μεγαλώνοντας οι οποίοι έκλεισαν τα ιατρεία και τις κλινικές τους στην Αμμόχωστο περιμένοντας να γυρίσουν εκεί. Πολλοί, όπως ο κ. Τάκης ο πατέρας του φίλου του Μάριου, πέθαινε περιμένοντας. Δεν είναι δύσκολο να νιώσεις πώς νιώθουν οι άλλοι τέτοιες στιγμές, ο πόνος είναι το ίδιο αίσθημα. Αρκεί να το θέλεις.

[caption id="attachment_750804" align="alignnone" width="1000"] Σε μια υπόγεια διάβαση, κόσμος περιμένει τον ήχο της δεύτερης σειρήνας που σηματοδοτεί τη λήξη συναγερμού αεροπορικών επιθέσεων, 15 Μαρτίου 2022.[/caption]

Το μεγάλο διακύβευμα

Σε μια καφετέρια στο κέντρο, μία από όσες που λειτουργούν ακόμα, καθόμαστε με την Ελένη και δουλεύουμε το κείμενο για την επόμενη έκδοση. Αυτό που διαβάζετε τώρα. Η καφετέρια είναι γεμάτη αν και, στην πόλη, το ίδιο και εδώ, το κλίμα μου φαίνεται κάπως πιο μουδιασμένο από τις προηγούμενες μέρες. Ίσως κάνω λάθος. Ίσως πάλι το SMS το οποίο έλαβαν όλα τα ουκρανικά κινητά σήμερα για αντιαεροπορικό συναγερμό σε όλη την Ουκρανία, ο βομβαρδισμός του κεντρικού Κιέβου και τα άλλα νέα της ημέρας να επιβάρυναν το κλίμα. Αλλά και πάλι, τέτοια είναι η κατάσταση εδώ και μέρες, δεν είναι κάτι καινούργιο. Ο Ντμίτρο ο οποίος ήρθε να μας αποχαιρετίσει πριν φύγουμε για την Οδησσό δεν είναι ιδιαίτερα αισιόδοξος για το πώς κινούνται τα πράγματα. Αυτό που συμβαίνει, λέει, είναι μια μάχη, ίσως η τελική μάχη ανάμεσα στη δημοκρατία και τον απολυταρχισμό του Πούτιν και της Κίνας. Αν ο κόσμος δεν δράσει σύντομα, δεν θα χαθεί μόνο η Ουκρανία. Το διακύβευμα είναι η ελευθερία σε όλο τον κόσμο. Κι αυτή είναι μια άποψη την οποία συμμερίζονται και πολλοί αναλυτές. Μια άποψη την οποία οι Ουκρανοί έλεγαν και ξανάλεγαν από την κατάληψη της Κριμαίας, ακόμα και πριν από αυτήν, αλλά ο κόσμος και η Ευρώπη δεν τους είχαν πιστέψει. Ο Πούτιν δεν θα σταματήσει αν δεν τον σταματήσουν, μας λέει. Και έτσι δείχνουν τα πράγματα. Αποχαιρετιόμαστε με διαλείμματα καθώς προσπαθούμε να μάθουμε τα νεότερα από τους συναδέλφους στην Οδησσό και να δούμε πώς εξελίσσεται η κατάσταση εκεί, πριν φύγουμε. Αν γυρίσετε από την Οδησσό μέσω Λβιβ μας λέει, εννοείται ότι θα βρεθούμε. Αλλιώς, του λέμε, όταν τελειώσει αυτό, το καλοκαίρι να κατέβεις εσύ. Αν τελειώσει, απαντά. Αν τελειώσει. Τίποτα δεν είναι πιο επιπόλαιο άλλωστε από την πρόβλεψη μέσα στον πόλεμο, ειδικά για καλύτερους καιρούς που θα έρθουν. Όμως στον πόλεμο δεν υπάρχει και κάτι άλλο από αυτή την πρόβλεψη. Την ελπίδα. Την ψευδαίσθηση.

[caption id="attachment_750806" align="alignnone" width="1000"] Σακιά με άμμο τοποθετημένα μπροστά από παράθυρα εκκλησίας για προστασία από τυχόν βομβαρδισμό σε κεντρική πλατεία του Λβιβ, 15 Μαρτίου 2022.[/caption]