Σημαντικό βήμα σε σχέση με την επαναξιολόγηση της κατάσταση της Συρία και τον χειρισμό των μεταναστών που φτάνουν από τη χώρα, αποτέλεσε η συζήτηση στην Υπουργική Σύνοδο για την εξωτερική διάσταση του μεταναστευτικού που πραγματοποιήθηκε στην Λευκωσία, στις 16-17 Μαΐου, όπως αναφέρεται στην κοινή δήλωση των κρατών που συμμετείχαν.
Σε κοινή δήλωση που εξέδωσαν μετά τη Σύνοδο, τα συμμετέχοντα κράτη μέλη, δηλαδή η Αυστρία, η Τσεχική Δημοκρατία, η Κυπριακή Δημοκρατία, η Δανία, η Ελλάδα, η Ιταλία, η Μάλτα και η Πολωνία, επαναβεβαιώνουν την αμοιβαία δέσμευσή τους για την ενίσχυση των κοινών προσπαθειών για αντιμετώπιση των προκλήσεων που απορρέουν από την παράτυπη μετανάστευση.
Τα κράτη μέλη, αναφέρουν ότι συμφώνησαν σε μια σειρά από σημεία «ως μέρος μιας ρεαλιστικής και βιώσιμης προσέγγισης για την εξωτερική διάσταση της μεταναστευτικής πολιτικής της Ένωσης, με ιδιαίτερη έμφαση στην Συρία και τη συνολική δυναμική».
Η κοινή δήλωση σημειώνει ότι η συζήτηση στη Σύνοδο, «συνιστά ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός στη συνεχιζόμενη αξιολόγηση της κατάστασης στην Συρία και ενδέχεται να οδηγήσει σε μια ευρύτερη συζήτηση για τον χειρισμό των υποθέσεων και την πρακτική λήψης αποφάσεων σχετικά με την παροχή διεθνούς προστασίας σε άτομα που φτάνουν από την Συρία».
Όπως αναφέρεται, πρέπει να ληφθεί υπόψη η συνεχιζόμενη κατάσταση στην χώρα, ενώ αναφέρεται ότι οι χώρες αναγνωρίζουν την ανάγκη στήριξη όσων έχουν ανάγκη σύμφωνα με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο.
«Είναι αδιαμφισβήτητο πως, όταν ξέσπασε ο πόλεμος το 2011 και τα επόμενα χρόνια σκληρών στρατιωτικών ενεργειών, δικαιωματικά παραχωρείτο στον συριακό πληθυσμό που διέφυγε στο εξωτερικό διεθνής προστασία, σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες του Διεθνούς Δικαίου. Ωστόσο, έκτοτε πολλές συνθήκες έχουν αλλάξει και, 13 χρόνια μετά, ενώ αναγνωρίζεται πως δεν έχει επιτευχθεί πλήρης πολιτική σταθερότητα, η κατάσταση στην Συρία έχει εξελιχθεί σημαντικά», αναφέρεται.
Υπό το φως των πιο πάνω, τα συμμετέχοντα κράτη μέλη συμφώνησαν για την ανάγκη επαναξιολόγησης της κατάστασης, λαμβάνοντας υπόψη τις δυναμικές που αναπτύσσονται εντός και γύρω από την Συρία, με στόχο να διερευνηθεί μια προσαρμοσμένη προσέγγιση που θα περιλαμβάνει πιο αποτελεσματικούς τρόπους διαχείρισης του θέματος, στη βάση των σχετικών Συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 17ης Απριλίου, που επαναβεβαιώνουν την ανάγκη να επιτευχθούν συνθήκες για ασφαλείς, εθελοντικές και αξιοπρεπείς επιστροφές Σύρων προσφύγων, όπως ορίζεται από την Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες (UNHCR).
Τα συμμετέχοντα κράτη μέλη δηλώνουν τη δέσμευσή τους να συνεχίσουν να εργάζονται προς αυτή την κατεύθυνση στο άμεσο μέλλον, με πλήρη σεβασμό στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο.
Ανάγκη συνέχισης μεταρρύθμισης της πολιτική της ΕΕ
Τα οκτώ κράτη μέλη που συμμετείχαν στη Σύνοδο τονίζουν ότι η μεταρρύθμιση της πολιτικής της ΕΕ για τη μετανάστευση και το άσυλο πρέπει, να συνεχιστεί με μεγαλύτερη έμφαση στην εξωτερική διάσταση του μεταναστευτικού.
Σημειώνουν ότι η πρόσφατη υιοθέτηση του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο αναμφισβήτητα σηματοδοτεί την αρχή μιας προσπάθειας για επίτευξη μιας κοινής ευρωπαϊκής απάντησης στις προκλήσεις της μετανάστευσης και του ασύλου. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα των μεταναστευτικών πολιτικών μας εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τις αποφάσεις και τις δράσεις που λαμβάνονται στο πλαίσιο της εξωτερικής διάστασης του μεταναστευτικού.
Οι Κυβερνήσεις των κρατών να λαμβάνουν τις αποφάσεις για μετανάστευση
Η παράτυπη μετανάστευση, η εμπορία προσώπων, η εργαλειοποίηση και οι υβριδικές απειλές εναντίον της Ένωσης, περιλαμβανομένων κι εκείνων που προκαλούνται από ξένες Κυβερνήσεις, δεν μπορούν να γίνουν ανεκτές, αναφέρεται επίσης στην κοινή δήλωση.
Τα κράτη αναφέρουν ότι τους έχει ανατεθεί η διαφύλαξη και η διατήρηση των αρχών της Ένωσής, συμπεριλαμβανομένου του σεβασμού στις θεμελιώδεις αξίες της ζωής, του διεθνούς δικαίου και του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου.
«Οι αποφάσεις για το ποιος έχει δικαίωμα να διασχίζει τα σύνορα ενός κράτους μέλους πρέπει να λαμβάνονται από την Κυβέρνηση του ίδιου του κράτους και όχι από δίκτυα εγκληματιών που εμπλέκονται στη διακίνηση μεταναστών και την εμπορία ανθρώπων», τονίζουν.
Προσθέτουν ότι οι τραγικές απώλειες ανθρώπινων ζωών στη θάλασσα πρέπει να τερματιστούν και, την ίδια ώρα, τα δίκτυα διακίνησης και εμπορίας προσώπων πρέπει να εξαρθρωθούν και οι υπεύθυνοι να οδηγηθούν ενώπιον της δικαιοσύνης.
Να επεκταθεί η στήριξη στον Λίβανο
Η Σύνοδος των οκτώ κρατών επαναβεβαιώνει την ανάγκη να ενταθούν οι κοινές προσπάθειες σε σχέση με την εξωτερική διάσταση του μεταναστευτικού και να προσδιοριστούν και να επιδιωχθούν ρεαλιστικές δράσεις, σε συνέχεια των Συμπερασμάτων της Έκτακτης Συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 9ης Φεβρουαρίου 2023. Προσθέτει ότι οι πρόσφατες περιφερειακές γεωπολιτικές εξελίξεις αποτελούν έναν επιπλέον λόγο για την εξεύρεση εποικοδομητικών τρόπων για την αντιμετώπιση των προκλήσεων.
«Αναγνωρίζουμε το βάρος που επωμίζονται φίλες τρίτες χώρες, οι οποίες έχουν δεχθεί έναν μεγάλο αριθμό εκτοπισθέντων λόγω της γεωγραφικής τους θέσης, καθώς και τον σημαντικό ρόλο τους ως το τελευταίο προπύργιο πριν την παράτυπη άφιξη των μεταναστών στην Ένωση», αναφέρεται.
Τονίζεται η ανάγκη παροχής στήριξης προς αυτές, με σκοπό την ενίσχυση των δυνατοτήτων τους, μεταξύ άλλων μέσω εξοπλισμού, εκπαίδευσης και άλλων μορφών συνεργασίας, ώστε να ενισχυθεί η προσπάθειά τους να αντιμετωπίσουν τις παράτυπες μεταναστευτικές ροές και να παρέχουν προστασία.
«Πιστεύουμε ακράδαντα ότι η υφιστάμενη συνεργασία και η δημιουργία δυνατοτήτων με τον Λίβανο πρέπει να συνεχιστεί και η στήριξη της ΕΕ πρέπει να επεκταθεί περαιτέρω, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος ακόμη μεγαλύτερων ροών από τον Λίβανο προς την ΕΕ», αναφέρεται.
Καλωσορίζεται η πρόσφατη ανακοίνωση από την Πρόεδρο της Επιτροπής, μετά την επίσκεψή της στον Λίβανο, η οποία, όπως αναφέρεται, αποτελεί ένα πρώτο άμεσο βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση.
ΥΠΕΣ: Ταύτιση απόψεων στην Υπουργική για επανεξέταση του καθεστώτος Συρίας
Από τη σημερινή συζήτηση καταγράφεται η ταύτιση απόψεων σε σχέση με την πρωτοβουλία της Κυπριακής Δημοκρατίας για επανεξέταση του καθεστώτος περιοχών στην Συρία, δήλωσε ο Υπουργός Εσωτερικών Κωνσταντίνος Ιωάννου, σε συνέντευξη Τύπου μετά την ολοκλήρωση της Υπουργικής Συνόδου “Migration and Syria Dynamics” που φιλοξένησε την Παρασκευή η Λευκωσία, με τη συμμετοχή άλλων επτά χωρών της ΕΕ.
Ο κ. Ιωάννου ανέφερε ότι έπειτα από 13 χρόνια, τα δεδομένα και οι συνθήκες στην Συρία έχουν αλλάξει και είναι καιρός συνολικά ως ΕΕ «να βρούμε τους κατάλληλους τρόπους, που θα επιτρέψουν την αξιολόγηση των σημερινών πραγματικοτήτων που επικρατούν στην Συρία και, κατ’ επέκταση, τον επανακαθορισμό της στάσης μας».
Ο κ. Ιωάννου διευκρίνισε ότι δεν παραγνωρίζεται η πολυπλοκότητα της κατάστασης και το γεγονός ότι η σταθερότητα στη χώρα δεν έχει ακόμα αποκατασταθεί σε απόλυτο βαθμό και συμμεριζόμαστε την άποψη ότι πρέπει να επισπεύσουμε τις διαδικασίες για τη λήψη όλων των αναγκαίων μέτρων για τη δημιουργία συνθηκών που θα επιτρέπουν την επιστροφή προσώπων στην Συρία.
«Ήδη η Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες έχει ανοίξει δίαυλο επικοινωνίας με τις αρχές της Συρίας και επομένως θα πρέπει ως Ευρωπαϊκή Ένωση να υποστηρίξουμε τις προσπάθειες, ώστε να ανοίξει τον δρόμο για ασφαλείς, εθελούσιες επιστροφές Σύρων, με τρόπο που να εξασφαλίζεται η προστασία τους και με σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο και τις Ευρωπαϊκές Οδηγίες. Αυτό ακριβώς αποτελεί την κατάληξη της σημερινής συνάντησης εφόσον μια ομάδα κρατών μελών θα μπορέσει πλέον να πιέσει προς αυτή την κατεύθυνση», ανέφερε.
Είπε ότι συζητήθηκε και η σημασία της πρωτοβουλίας της Επιτροπής για προώθηση της νόμιμης μετανάστευσης και της προσέλκυσης εξειδικευμένου προσωπικού από τρίτες χώρες, για την κάλυψη των αναγκών των εθνικών αγορών εργασίας, προσθέτοντας ότι η επιτυχής υλοποίηση της πολιτικής αυτής, θα είναι επωφελής τόσο για τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής, όσο και για τη διασφάλιση της οικονομικής σταθερότητας των χωρών μας.
Για την κατάσταση στο Λίβανο ανέφερε ότι εν μέσω των ασταθών συνθηκών που δημιουργεί η σύρραξη μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς και του ορατού κινδύνου για κλιμάκωση και επέκταση της σύγκρουσης στην περιοχή, η στήριξη του Λιβάνου είναι επιβεβλημένη και αναμένεται ότι σύντομα η Επιτροπή θα προχωρήσει στη συνομολόγηση συμφωνίας με τον Λίβανο, κατά παρόμοιο τρόπο που έκανε πρόσφατα με την Αίγυπτο και προηγουμένως με την Τυνησία.
Είπε ότι δεν παραγνωρίζεται η τραγικότερη ίσως πτυχή του μεταναστευτικού, αυτή της εργαλειοποίησης των μεταναστών και της διακίνησης προσώπων από οργανωμένες εγκληματικές ομάδες διακινητών που, όπως ανέφερε, θησαυρίζουν, εκμεταλλευόμενοι την ανάγκη των ανθρώπων για ασφάλεια.
«Η ομάδα των οκτώ κρατών στηρίζει την προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης για προώθηση συνεργασιών με τρίτες χώρες, με σκοπό τη συντονισμένη καταπολέμηση των κυκλωμάτων διακινητών», ανέφερε.
Εξέφρασε τη βεβαιότητα ότι η σημερινή Σύνοδος θα δώσει το έναυσμα για περαιτέρω συζήτηση των ανησυχιών μας στα αρμόδια ευρωπαϊκά Όργανα, με στόχο την αναθεώρηση της προσέγγισης της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς όφελος των ευρωπαϊκών κοινωνιών.
Απαντώντας σε ερώτηση για το πόσο κοντά είμαστε στο θέμα του αποχαρακτηρισμού περιοχών της Συρίας και αν έχει εγκαταλειφθεί από πλευράς μας η σκέψη για μονομερή απόφαση για το καθεστώς της χώρας, απάντησε ότι σίγουρα δεν είμαστε σε στάδιο για μονομερή απόφαση, υπενθυμίζοντας ότι έχει πει πολλές φορές και στο παρελθόν ότι τα δεδομένα αξιολογούνται.
Ανέφερε ότι το σημαντικό είναι ότι όλοι σήμερα συμφώνησαν ότι πρέπει να επισπευσθούν οι διαδικασίες για ασφαλή επιστροφή Σύρων προσφύγων, σε εθελούσια βάση. Πρόσθεσε ότι τα δεδομένα επί του εδάφους άλλαξαν και πρέπει να ξεκινήσει η συζήτηση για επαναξιολόγηση.
«Ήδη υπάρχει συζήτηση με την Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους πρόσφυγες ο οποίοι θεωρούν ότι πρέπει να υπάρξει κατάλληλη οικονομική στήριξη και δημιουργία συνθηκών για να παραμείνουν με ασφάλεια και για εκπαίδευση και εργασία και θα πιέσουμε προς αυτή την κατεύθυνση», ανέφερε.
Ο ΥΠΕΣ ανέδειξε για άλλη μια φορά την εξωτερική διάσταση του ζητήματος αναφέροντας ότι υπάρχει ανάγκη στήριξης τρίτων χωρών και περαιτέρω του Λιβάνου. Πρόσθεσε ότι η Πολωνία ανακοίνωσε ότι θα υπάρξει επιπλέον βοήθεια και στήριξη σε προγράμματα στο Λίβανο για να αυξηθεί η δυνατότητά του να περιορίζει τις μεταναστευτικές ροές.
Σε άλλη ερώτηση επανέλαβε ότι υπάρχει το ενδεχόμενο να χειροτερεύσει ακόμη περισσότερο η κατάσταση στο Λίβανο και ότι από το περασμένο καλοκαίρι η Κύπρος είχε προειδοποιήσει ότι τυχόν κατάρρευση του Λιβάνου θα έχει καταστροφικές συνέπειες πρώτα για Κύπρο, λόγω εγγύτητας και μετά για την υπόλοιπη ΕΕ και θα πρέπει να στηριχθεί.
Ο κ. Ιωάννου αναφέρθηκε στην ανάγκη να υπάρξουν περισσότερες συμφωνίες με τρίτες χώρες για επιστροφές, όπως αναγράφεται και σε επιστολή που υπέγραψε η Κύπρος με άλλες 15 χώρες.
Ο Υπουργός επανέλαβε ότι ήταν πολύ σημαντική η συμφωνία στην οποία κατέληξε η ΕΕ με πρωτοβουλία της Κύπρου, αλλά χρειάζονται περισσότερα αν αναλογιστεί κανείς και τα χρήματα που δίνονται στην Τουρκία για διαχείριση του μεταναστευτικού που είναι πολύ περισσότερα από όσα δίνονται στο Λίβανο.
Είπε ότι σήμερα λήφθηκαν κάποιες αποφάσεις και θα υλοποιηθούν σε τεχνοκρατικό επίπεδο για εφαρμογή των συμφωνηθέντων.
Σε άλλη ερώτηση αν οι επιστροφές προς Συρία από εθελούσια βάση αρχικώς θα μετατραπούν σε αναγκαστική, ο Υπουργός είπε ότι σε πρώτο στάδιο μιλάμε για εθελούσιες γιατί οι αναγκαστικές προϋποθέτουν συνεργασία με το καθεστώς Άσαντ και αυτό δεν αναγνωρίζεται.
«Σίγουρα το επόμενο βήμα μετά τις εθελούσιες επιστροφές, είναι να εξεταστεί το ενδεχόμενο αναγκαστικών επιστροφών αλλά γι’ αυτό χρειάζεται να γίνουν ακόμη περισσότερα. Υπάρχουν χώρες στην ΕΕ που απορρίπτουν αιτήματα αλλά δεν μπορούν να κάνουν αναγκαστικές επιστροφές γιατί δεν υπάρχει αναγνώριση του καθεστώτος της Συρίας», ανέφερε.
