Σημαντικές αλλαγές στο σύστημα στήριξης των χαμηλοσυνταξιούχων προωθεί το Υπουργείο Εργασίας στο πλαίσιο της ευρύτερης συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης, με επίκεντρο τον λεγόμενο «Πυλώνα 0» του συνταξιοδοτικού συστήματος, δηλαδή το δίκτυ ασφαλείας για τους συνταξιούχους με χαμηλά εισοδήματα.
Η πρόταση που θα παρουσιαζόταν ενώπιον του Εργατικού Συμβουλευτικού Σώματος στις 20 Αυγούστου 2026 και αφορά τη μεταρρύθμιση του υφιστάμενου Επιδόματος Χαμηλοσυνταξιούχων (ΕΧΣ), στάλθηκε χθες το απόγευμα στους κοινωνικούς εταίρους και εξασφάλισε ο «Π».
Σύμφωνα με το Υπουργείο, στόχος είναι η μετατροπή του ΕΧΣ σε αναπόσπαστο μέρος της φιλοσοφίας του μεταρρυθμισμένου ΤΚΑ για αύξηση της αποτελεσματικότητας της πολιτικής. Γίνεται αναφορά για παροχή του ΕΧΣ διά νόμου στο εγγύς μέλλον – δικαιωματική εγγυημένη παροχή ελάχιστης σύνταξης για όλους.
Το επανασχεδιασμένο ΕΧΣ, ως συμπλήρωμα της σύνταξης από το ΤΚΑ, ενσωματώνει με πιο ολοκληρωμένο και αποτελεσματικό τρόπο την προστασία από τη φτώχεια, με την υποβοήθηση της αναπλήρωσης του εισοδήματος των χαμηλόμισθων εργαζομένων.
Τι αλλάζει
Το Υπουργείο κρίνει ότι το σημερινό καθεστώς παρουσιάζει σοβαρές αδυναμίες.
Όπως αναφέρεται στην παρουσίαση, η υφιστάμενη δομή χαρακτηρίζεται από πολυπλοκότητα, αναποτελεσματική αλληλεπίδραση μεταξύ του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων, της Κοινωνικής Σύνταξης και του Επιδόματος Χαμηλοσυνταξιούχων, ενώ παράλληλα μειώνει τα κίνητρα για εργασία και αποταμίευση. Επιπλέον, το εισοδηματικό όριο επιλεξιμότητας παραμένει αμετάβλητο από το 2013, παρότι την περίοδο 2022 2025, το επίσημο όριο κινδύνου φτώχειας της ΕΕ υπερέβη σταθερά το εισοδηματικό όριο του ΕΧΣ.
Η βασική φιλοσοφία της μεταρρύθμισης είναι η ενσωμάτωση της προστασίας από τη φτώχεια απευθείας στην αρχιτεκτονική του συνταξιοδοτικού συστήματος. Το ΕΧΣ θα αποτελέσει συμπλήρωμα της σύνταξης του ΤΚΑ και θα λειτουργεί ως εγγυημένη ελάχιστη σύνταξη για όσους έχουν χαμηλά συνταξιοδοτικά εισοδήματα.
Αυξάνονται τα εισοδηματικά όρια
Στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης προτείνεται προσαρμογή/ αναθεώρηση των εισοδηματικών ορίων ώστε να ευθυγραμμίζονται με τους δείκτες επάρκειας του εισοδήματος με δυνατότητα αναθεώρησης κάθε 3 ή 5 έτη.
Προβλέπεται αύξηση της μέγιστης συνολικής μηνιαίας παροχής (ΤΚΑ συν ΕΧΣ) ώστε όλοι οι δικαιούχοι να έχουν βελτιωμένα εισοδήματα σε σχέση με τα αναθεωρημένα εισοδηματικά όρια επιλεξιμότητας και καθιέρωση περιοδικών αναθεωρήσεων του σχεδιασμού για αντιμετώπιση των αυξήσεων του κόστους ζωής.
Προβλέπεται ακόμη διασύνδεση του ορίου επιλεξιμότητας και του ποσού του ΕΧΣ με τις ετήσιες αναπροσαρμογές της νέας βασικής σύνταξης του ΤΚΑ και δημιουργία ενιαίας δημόσιας λειτουργίας εξυπηρέτησης.
Συγκεκριμένα:
- Για νοικοκυριά με έναν συνταξιούχο το ανώτατο όριο αυξάνεται από €794 σε €900 μηνιαίως.
- Για νοικοκυριά με δύο συνταξιούχους αυξάνεται από €1.191 σε €1.350 μηνιαίως.
Δύο σενάρια στο τραπέζι
Το Υπουργείο παρουσιάζει δύο εναλλακτικές προσεγγίσεις για τον καθορισμό της νέας παροχής.
Σενάριο 1: Η συνολική παροχή (σύνταξη ΤΚΑ και ΕΧΣ) θα καθορίζεται ως ποσοστό της πλήρους νέας βασικής σύνταξης στα 65 έτη, με βάση το συνολικό ποσό της σύνταξης που λαμβάνει ο δικαιούχος.
Σενάριο 2: Η συνολική παροχή θα υπολογίζεται με βάση τα έτη ασφαλιστικών εισφορών με ελάχιστα αναγνωρισμένα έτη 39 και μέγιστα 58. Θα δίδονται επιπλέον 2 χρόνια ανά 5 έτη εισφορών (πληρωμένα ή επιδοτούμενα έτη)- συντελεστής νέας βασικής σύνταξης του ΤΚΑ (στο 65ο) 1,3 ανά μήνα. Για όσους διαθέτουν περισσότερα χρόνια καταβολής ή πιστωμένων εισφορών προβλέπεται υψηλότερη ελάχιστη σύνταξη μέσω πρόσθετων αναγνωρισμένων ετών.
Κοινό στοιχείο και των δύο σεναρίων αποτελεί η «δικλείδα ασφαλείας», σύμφωνα με την οποία κανένας δικαιούχος δεν θα λαμβάνει χαμηλότερο ποσό από αυτό που προκύπτει σήμερα από το άθροισμα της σύνταξης και του υφιστάμενου ΕΧΣ.
Ποιοι επηρεάζονται
Σήμερα το Επίδομα Χαμηλοσυνταξιούχων λαμβάνουν περίπου 30.400 άτομα, ενώ η δαπάνη του κράτους ανέρχεται σε περίπου €87 εκατ. ετησίως. Οι περισσότεροι δικαιούχοι είναι γυναίκες, ζευγάρια χαμηλοσυνταξιούχων και άτομα μεγαλύτερης ηλικίας. Σημαντικό ποσοστό προέρχεται επίσης από τους δικαιούχους κοινωνικής σύνταξης.
Η κυβέρνηση εκτιμά ότι ο νέος σχεδιασμός θα βελτιώσει την επάρκεια των συντάξεων, θα απλοποιήσει τη λειτουργία του συστήματος και θα δημιουργήσει μια πιο διαφανή και μόνιμη μορφή προστασίας για όσους βρίσκονται κοντά ή κάτω από το όριο της φτώχειας.
Η πολιτική διάσταση
Η πρόταση για τον «Πυλώνα 0» αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια της υπό διαμόρφωση συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης. Μέσα από τη θεσμοθέτηση μιας εγγυημένης ελάχιστης σύνταξης, το Υπουργείο επιδιώκει να μεταβεί από ένα σύστημα διοικητικά σύνθετων επιδομάτων σε ένα πιο σταθερό και προβλέψιμο πλαίσιο κοινωνικής προστασίας, διατηρώντας παράλληλα ως βασικό στόχο τη μείωση της φτώχειας στην τρίτη ηλικία.
Η πρόταση θα συζητηθεί στις 28 Αυγούστου, στο πλαίσιο της νέας συνεδρίας του Εργατικού Συμβουλευτικού Σώματος.
Δείτε αυτούσια την πρόταση εδώ
