Ανάλυση με πίνακες: Δείτε τι προτείνει το Υπουργείο Εργασίας για τη μεταρρύθμιση του Επιδόματος Χαμηλοσυνταξιούχων

Σημαντικές αλλαγές στο σύστημα στήριξης των χαμηλοσυνταξιούχων προωθεί το Υπουργείο Εργασίας στο πλαίσιο της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης, με επίκεντρο τον λεγόμενο Πυλώνα 0 του συνταξιοδοτικού συστήματος, δηλαδή το δίχτυ ασφαλείας για τους συνταξιούχους με χαμηλά εισοδήματα.

Η πρόταση που θα παρουσιαζόταν ενώπιον του Εργατικού Συμβουλευτικού Σώματος στις 20 Αυγούστου 2026 και αφορά τη μεταρρύθμιση του υφιστάμενου Επιδόματος Χαμηλοσυνταξιούχων (ΕΧΣ), στάλθηκε χθες το απόγευμα στους κοινωνικούς εταίρους και εξασφάλισε ο «Π».

Σήμερα το Επίδομα Χαμηλοσυνταξιούχων λαμβάνουν περίπου 30.400 άτομα, ενώ η δαπάνη του κράτους ανέρχεται σε περίπου €87 εκατ. ετησίως. Οι περισσότεροι δικαιούχοι είναι γυναίκες, ζευγάρια χαμηλοσυνταξιούχων και άτομα μεγαλύτερης ηλικίας. Σημαντικό ποσοστό προέρχεται επίσης από τους δικαιούχους κοινωνικής σύνταξης.

Το υπουργείο κρίνει ότι το σημερινό καθεστώς παρουσιάζει σοβαρές αδυναμίες. Όπως αναφέρεται στην παρουσίαση, η υφιστάμενη δομή χαρακτηρίζεται από πολυπλοκότητα, αναποτελεσματική αλληλεπίδραση μεταξύ του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων, της Κοινωνικής Σύνταξης και του Επιδόματος Χαμηλοσυνταξιούχων, ενώ παράλληλα μειώνει τα κίνητρα για εργασία και αποταμίευση. Επιπλέον, το εισοδηματικό όριο επιλεξιμότητας παραμένει αμετάβλητο από το 2013, παρότι την περίοδο 2022 - 2025 το επίσημο όριο κινδύνου φτώχειας της ΕΕ υπερέβη σταθερά το εισοδηματικό όριο του ΕΧΣ. 

Τι αλλάζει

Η ουσία της πρότασης του Υπουργείου Εργασίας είναι ότι το σημερινό Επίδομα Χαμηλοσυνταξιούχων παύει να λειτουργεί ως ξεχωριστό προνοιακό βοήθημα και μετατρέπεται σε θεσμοθετημένη «ελάχιστη σύνταξη», ενταγμένη στο Σχέδιο Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Στόχος είναι να υπάρχει ένα μόνιμο δίχτυ προστασίας για όσους έχουν χαμηλές συντάξεις, με απλούστερους κανόνες και μεγαλύτερη σύνδεση της παροχής με την ασφαλιστική ιστορία του συνταξιούχου. 

Βασική αλλαγή αποτελεί επίσης η αύξηση των εισοδηματικών ορίων για ένταξη στο σχέδιο. Το όριο για μονοπρόσωπο νοικοκυριό αυξάνεται από €794 σε €900 τον μήνα, ενώ για ζευγάρι συνταξιούχων από €1.191 σε €1.350. Αυτό σημαίνει ότι περισσότεροι χαμηλοσυνταξιούχοι θα μπορούν να λαμβάνουν στήριξη. 

Στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης προτείνεται προσαρμογή/αναθεώρηση των εισοδηματικών ορίων ώστε να ευθυγραμμίζονται με τους δείκτες επάρκειας του εισοδήματος με δυνατότητα αναθεώρησης κάθε 3 ή 5 έτη.

Δύο σενάρια στο τραπέζι

Το υπουργείο ετοίμασε δύο σενάρια.

Σενάριο 1

Η συνολική παροχή (σύνταξη ΤΚΑ και ΕΧΣ) θα καθορίζεται ως ποσοστό της πλήρους νέας βασικής σύνταξης στα 65 έτη, με βάση το συνολικό ποσό της σύνταξης που λαμβάνει ο δικαιούχος. Σε αυτό το σενάριο η συνολική παροχή (σύνταξη και συμπλήρωμα) αυξάνεται σταδιακά μέχρι τα €910 τον μήνα για άτομα με χαμηλά εισοδήματα. Για παράδειγμα:

• Συνταξιούχος με σύνταξη €500 θα φθάνει συνολικά στα €780. 
• Συνταξιούχος με σύνταξη €700 θα φθάνει στα €845. 
• Συνταξιούχος με σύνταξη €850 θα φθάνει στα €894. 
• Συνταξιούχος με σύνταξη €900 θα φθάνει στα €910. 

Σενάριο 2

Η συνολική παροχή θα υπολογίζεται με βάση τα έτη ασφαλιστικών εισφορών με ελάχιστα αναγνωρισμένα έτη 39 και μέγιστα 58. Θα δίδονται επιπλέον 2 χρόνια ανά 5 έτη εισφορών (πληρωμένα ή επιδοτούμενα έτη)-συντελεστής νέας βασικής σύνταξης του ΤΚΑ (στο 65ο) 1,3 ανά μήνα. Για όσους διαθέτουν περισσότερα χρόνια καταβολής ή πιστωμένων εισφορών προβλέπεται υψηλότερη ελάχιστη σύνταξη μέσω πρόσθετων αναγνωρισμένων ετών. 

• Με 15 χρόνια εισφορών η συνολική παροχή ανέρχεται στα €702. 
• Με 30 χρόνια εισφορών στα €796. 
• Με 39 χρόνια εισφορών στα €852. 
• Με 49 χρόνια εισφορών στα €905.

Τα παραδείγματα του υπουργείου δείχνουν ότι οι αυξήσεις για τους χαμηλοσυνταξιούχους κυμαίνονται περίπου από €50 έως και πάνω από €150 τον μήνα, ανάλογα με τα έτη εισφορών και το ύψος της σύνταξης. 

Ενδεικτικά:

• Συνταξιούχος που σήμερα λαμβάνει συνολικά €751 με το υφιστάμενο σύστημα θα λαμβάνει €866 στο Σενάριο 1 ή €905 στο Σενάριο 2. Η αύξηση κυμαίνεται από €115 μέχρι €154 τον μήνα. 
• Άλλος δικαιούχος που σήμερα λαμβάνει €778 θα ανεβαίνει στα €882 ή €905. Η αύξηση κυμαίνεται από €104 έως €127. 
• Συνταξιούχος με μικρότερη ασφαλιστική περίοδο που λαμβάνει σήμερα €752 θα φθάνει στα €837. Πρόκειται για αύξηση €85 τον μήνα. 
• Σε άλλη περίπτωση, το συνολικό μηνιαίο ποσό αυξάνεται από €779 σε €853, δηλαδή κατά €74 τον μήνα. 

Η κυβέρνηση εκτιμά ότι ο νέος σχεδιασμός θα βελτιώσει την επάρκεια των συντάξεων, θα απλοποιήσει τη λειτουργία του συστήματος και θα δημιουργήσει μια πιο διαφανή και μόνιμη μορφή προστασίας για όσους βρίσκονται κοντά ή κάτω από το όριο της φτώχειας. 

Η πολιτική διάσταση

Η πρόταση για τον «Πυλώνα 0» αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια της υπό διαμόρφωση συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης. Μέσα από τη θεσμοθέτηση μιας εγγυημένης ελάχιστης σύνταξης, το Υπουργείο επιδιώκει να μεταβεί από ένα σύστημα διοικητικά σύνθετων επιδομάτων σε ένα πιο σταθερό και προβλέψιμο πλαίσιο κοινωνικής προστασίας, διατηρώντας παράλληλα ως βασικό στόχο τη μείωση της φτώχειας στην τρίτη ηλικία. 

Η πρόταση θα συζητηθεί στις 28 Αυγούστου, στο πλαίσιο της νέας συνεδρίας του Εργατικού Συμβουλευτικού Σώματος.

Δείτε αυτούσια την πρόταση εδώ