Κύπρος: Έως 54% απώλεια μελλοντικού εισοδήματος από καύσωνες και ξηρασία

Νέα έρευνα που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό «Global Environmental Change» φανερώνει ότι οι καύσωνες και οι ξηρασίες έχουν επιφέρει πανευρωπαϊκά αρνητικές επιπτώσεις στα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος. Σύμφωνα με τη μελέτη, η Κύπρος έχει πληγεί ελαφρώς περισσότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ.

Όπως αναφέρεται σε ανακοίνωση του Ινστιτούτο Κύπρου, κατά τα τελευταία είκοσι χρόνια, τα φτωχά νοικοκυριά στην Ευρώπη έχασαν 2,7% περισσότερο εισόδημα από τους πλούσιους λόγω ζέστης και ξηρασίας. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα νοικοκυριά με χαμηλότερο εισόδημα είναι πιθανότερο να ζουν σε περιοχές και κτίρια εκτεθειμένα στη ζέστη και τις ξηρασίες και έχουν λιγότερες δυνατότητες να χρηματοδοτήσουν επενδύσεις εξοικονόμησης ενέργειας και να προστατεύσουν την περιουσία τους από φυσικές καταστροφές.

Η Jessie Schleypen, υποψήφια διδάκτωρ στο Πανεπιστήμιο Χούμπολτ του Βερολίνου και κύρια συγγραφέας της μελέτης, δήλωσε: «Τα συνδυασμένα φαινόμενα καύσωνα και ξηρασίας έχουν ισχυρότερο αρνητικό αντίκτυπο σε σύγκριση με την περίπτωση που τα δύο φαινόμενα συμβαίνουν ανεξάρτητα το ένα από το άλλο. Τα φτωχότερα νοικοκυριά, τα οποία αντιμετωπίζουν ασύμμετρα υψηλότερο κόστος για πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες και λιγότερους οικονομικούς πόρους για να ανταπεξέλθουν, πλήττονται περισσότερο. Με κάθε εισοδηματική κρίση, τα φτωχά νοικοκυριά διαθέτουν ολοένα λιγότερους πόρους και λιγότερες επιλογές για να αποφύγουν μελλοντικές επιπτώσεις, με αποτέλεσμα οι βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις να μετατρέπονται σε μακροπρόθεσμες και να τα ωθούν σε μια παγίδα φτώχειας».

Σύμφωνα με τη μελέτη, η Κύπρος έχει πληγεί ελαφρώς περισσότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ: οι απώλειες εισοδήματος εξαιτίας καυσώνων και ξηρασίας μέχρι σήμερα ανήλθαν σε 5% για το σύνολο του πληθυσμού και σε 9% για τα φτωχότερα νοικοκυριά. Ωστόσο, οι μελλοντικές επιπτώσεις στην Κύπρο αναμένεται να είναι χειρότερες από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, λόγω συχνότερης εμφάνισης συνδυασμένων φαινομένων ξηρασίας και καύσωνα. Αν η υπερθέρμανση του πλανήτη παραμείνει στους 2 °C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα – κάτι που είναι εφικτό μόνο με φιλόδοξα παγκόσμια μέτρα περιορισμού των εκπομπών θερμοκηπιακών αερίων – τα κυπριακά νοικοκυριά που διατρέχουν κίνδυνο φτώχειας μπορεί να αυξηθούν κατά 10%, δηλαδή από το σημερινό 14,9% στο 25% περίπου. Όμως, αν η υπερθέρμανση του πλανήτη μέχρι το τέλος του αιώνα φτάσει τους 2,7 °C – όπως είναι η σημερινή τάση – και εάν δεν εφαρμοστούν πολιτικές κλιματικής προσαρμογής, τα κυπριακά νοικοκυριά σε κίνδυνο φτώχειας ενδέχεται να αυξηθούν από το σημερινό 14,9% στο 49%, δηλαδή σχεδόν στο μισό του συνόλου των νοικοκυριών.

Οι απώλειες εισοδήματος λόγω κλιματικής αλλαγής μπορεί να ανέλθουν έως και στο 54% του μελλοντικού εισοδήματος στην Κύπρο, ζημιά διπλάσια από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Με άλλα λόγια, το μεγαλύτερο μέρος της μελλοντικής αύξησης του εισοδήματος του κυπριακού πληθυσμού κινδυνεύει να χαθεί εξαιτίας καυσώνων και ξηρασίας λόγω κλιματικής αλλαγής, απειλώντας έτσι την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της χώρας, εκτός αν εφαρμοστούν περισσότερες δράσεις προσαρμογής για την αντιμετώπιση ακραίων καιρικών φαινομένων.

Τα αποτελέσματα αυτά, τονίζεται, υπογραμμίζουν τη σημασία της προστασίας του κυπριακού πληθυσμού από τις αρνητικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, μέσω ενίσχυσης της οικονομικής και τεχνικής υποστήριξης του κράτους προς τις πιο ευάλωτες ομάδες.

Ο καθηγητής Θεόδωρος Ζαχαριάδης του Ινστιτούτου Κύπρου, ο οποίος συμμετείχε στο ίδιο ερευνητικό πρόγραμμα αλλά όχι στη συγκεκριμένη μελέτη, τόνισε ότι: «Είναι συγκλονιστικό το πόσο μπορεί η κλιματική αλλαγή να βλάψει τους πιο ευάλωτους ανθρώπους στις κοινωνίες μας, αν δεν αναλάβουμε δράση ήδη από τώρα. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να εφαρμόσουν τις διαθέσιμες γνώσεις της επιστημονικής κοινότητας για να εξασφαλίσουν κτίρια και γειτονιές ανθεκτικές στην κλιματική αλλαγή για τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά. Το κόστος τέτοιων μέτρων είναι διαχειρίσιμο και θα προστατεύσει την κυπριακή οικονομία, βοηθώντας την να αποφύγει πολύ υψηλότερο κόστος. Οι κλιματικές πολιτικές οδηγούν σε μια πιο ανθεκτική και δίκαιη κοινωνία και αποτελούν καλή οικονομική και κοινωνική πολιτική για την Κύπρο».

Το Ινστιτούτο Κύπρου δημοσίευσε ένα συναφές Σχόλιο Πολιτικής, που είναι διαθέσιμο εδώ. Η πλήρης επιστημονική μελέτη βρίσκεται εδώ: Schleypen, J. R., Saeed, F., Zimmer, A., & Brück, T. (2026). Compound dry-and-hot extremes exacerbate income inequality and poverty in Europe. Global Environmental Change, 97, 103106. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2025.103106.