ΑΔΜΗΕ: Εκκρεμεί από τις 26 Αυγούστου απάντηση για την εξαγορά της GSI από τη Meridiam

Η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Κύπρου (ΡΑΕΚ) εξακολουθεί να αναμένει απάντηση από τον ΑΔΜΗΕ σε επιστολή με διευκρινιστικά ερωτήματα, την οποία του απέστειλε στις 26 Αυγούστου 2026 σχετικά με την εξαγορά μετοχών της εταιρείας GSI από τη γαλλική Meridiam. Παράλληλα, νεότερη εκτίμηση μεταθέτει την ολοκλήρωση του έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης από την 1η Ιανουαρίου 2030 στην 1η Ιανουαρίου 2031.

Μιλώντας την Τρίτη ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ενέργειας, η οποία εξέτασε αυτεπάγγελτα την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, ο πρόεδρος της ΡΑΕΚ, Πόλυς Λεμονάρης, είπε ότι οι διευκρινίσεις δεν έχουν ακόμη δοθεί. Όπως ανέφερε, οι άδειες ιδιοκτησίας και διαχείρισης του έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης–Κύπρου είναι επί του παρόντος εκδομένες στον ΑΔΜΗΕ, ο οποίος είναι και ο φορέας υλοποίησης. Πρόσθεσε ότι δεν έχει υποβληθεί στη ΡΑΕΚ αίτημα για αλλαγή του ιδιοκτήτη, του διαχειριστή ή του φορέα υλοποίησης.

Το ιδιοκτησιακό καθεστώς του καλωδίου απασχόλησε τους βουλευτές. Απαντώντας σε ερώτηση βουλευτή του ΑΚΕΛ, ο κ. Λεμονάρης είπε ότι, με τα σημερινά δεδομένα, τον έλεγχο του καλωδίου μετά την ολοκλήρωση της διασύνδεσης θα έχει ο ΑΔΜΗΕ, ενώ η ΡΑΕΚ θα έχει λόγο ως προς τους πραγματικούς δικαιούχους.

Ο πρόεδρος της ΡΑΕΚ ανέφερε ότι η Αρχή εξετάζει εσωτερικά τους όρους των συμβολαίων. Αν και δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή συγκεκριμένο ιδιοκτησιακό σενάριο, σημείωσε ότι η Κύπρος θα έχει σαφώς λιγότερο έλεγχο εάν τη διαχείριση του καλωδίου αναλάβει εταιρεία ξένων συμφερόντων. Εξήγησε επίσης ότι στη διαδικασία που εμπίπτει στη δικαιοδοσία της Αρχής προβλέπεται η δυνατότητα επιβολής περιορισμών, όταν διαπιστώνονται και επιβεβαιώνονται ζητήματα εθνικής ασφάλειας.

Απαντώντας σε ερώτηση της βουλευτή του Κινήματος Άλμα Ειρήνης Χαραλαμπίδου, ο κ. Λεμονάρης είπε ότι είναι γνωστό πως η Meridiam αγόρασε το 66% των μετοχών της ανενεργού εταιρείας GSI, χωρίς να είναι γνωστό το ποσό της εξαγοράς.

Η ΡΑΕΚ έχει αρχίσει να εξετάζει τον φάκελο για το τμήμα του έργου που αφορά τη σύνδεση Κύπρου–Ισραήλ, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της για την αξιολόγηση των φακέλων των έργων. Έχει υποβληθεί σχετικό αίτημα, εξετάζεται η πληρότητα του φακέλου και θα ακολουθήσει αξιολόγηση από κοινού με τη ρυθμιστική αρχή του Ισραήλ.

Για το τμήμα της διασύνδεσης Κρήτης–Κύπρου, ο κ. Λεμονάρης ανέφερε ότι η ΡΑΕΚ ενέκρινε κίνητρα, μεταξύ των οποίων εγγυημένη απόδοση 8,3% για τον διαχειριστή για επτά χρόνια και 4,6% για ακόμη 17 χρόνια. Ανέφερε επίσης ότι το διάστημα της οικονομικά ωφέλιμης ζωής του έργου ορίστηκε στα πέντε χρόνια. Κατά τη διάρκεια της κατασκευής, πρόσθεσε, η ΡΑΕΚ δεν έδωσε στον ΑΔΜΗΕ κίνητρο μέσω διατίμησης για την αποπληρωμή οποιουδήποτε ποσού.

Τοποθετήθηκαν 280 χιλιόμετρα καλωδίου – Εκκρεμούν θαλάσσιες μελέτες

Για την πρόοδο του έργου Κρήτης–Κύπρου, ο κ. Λεμονάρης ενημέρωσε την Επιτροπή ότι έχουν τοποθετηθεί στη θάλασσα 280 χιλιόμετρα καλωδίου, από συνολικό μήκος περίπου 900 χιλιομέτρων. Έχει επίσης κατασκευαστεί καλώδιο μήκους 232 χιλιομέτρων, το οποίο δεν έχει ακόμη ποντιστεί.

Εκκρεμεί περίπου το 40% των απαιτούμενων θαλάσσιων μελετών, η ολοκλήρωση των οποίων εκτιμάται ότι θα χρειαστεί περίπου έξι μήνες. Το κόστος των θαλάσσιων ερευνών περιλαμβάνεται στην προϋπολογιστική έγκριση δαπανών ύψους 571 εκατομμυρίων ευρώ που έδωσε η ΡΑΕΚ. Ο κ. Λεμονάρης διευκρίνισε ότι το ποσό αφορά προϋπολογιστικό επενδυτικό κόστος για κεφαλαιουχικές δαπάνες της ρυθμιστικής περιόδου 2024–2025, βάσει μεθοδολογίας των ρυθμιστικών αρχών.

Αβέβαιο το τελικό κόστος – «Δεν φαίνεται αρκετό το 1,9 δισ. ευρώ»

Ο πρόεδρος της ΡΑΕΚ είπε ότι δεν μπορεί ακόμη να εκτιμηθεί με ασφάλεια το τελικό κόστος του έργου. Ανέφερε, ωστόσο, ότι η ηλεκτρική διασύνδεση άλλων χωρών δείχνει πως τα 1,9 δισεκατομμύρια ευρώ δεν επαρκούν. Τόνισε ότι η ολοκλήρωση των θαλάσσιων ερευνών είναι ιδιαίτερα σημαντική και συνδέεται άμεσα με το κόστος, καθώς ενδέχεται να καταδείξει ότι χρειάζεται αλλαγή της πορείας του καλωδίου.

Παρουσιάζοντας τις οικονομικές πτυχές του έργου, ο κ. Λεμονάρης είπε ότι, με βάση υπολογισμό συνολικού κόστους 1,9 δισεκατομμυρίων ευρώ και αφαιρουμένης της ευρωπαϊκής χορηγίας των 657 εκατομμυρίων ευρώ, στην Ελλάδα αναλογούν 440 εκατομμύρια ευρώ, με μερίδιο 37%, και στην Κύπρο 749 εκατομμύρια ευρώ, με μερίδιο 63%. Τα συμβαλλόμενα μέρη μοιράζονται ισόποσα τις λειτουργικές δαπάνες, οι οποίες ανέρχονται σε δύο εκατομμύρια ευρώ ετησίως έως την ολοκλήρωση του έργου και σε 15,5 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο κατά τη λειτουργία του.

Σε περίπτωση τερματισμού του έργου λόγω υπαιτιότητας του φορέα υλοποίησης, οι ρυθμιστικές αρχές θα πρέπει να εκτιμήσουν τις ζημιές και να υπολογίσουν την αποζημίωση. Εάν ο τερματισμός οφείλεται σε γεωπολιτικό ρίσκο, προβλέπεται επίσης κατανομή των εύλογων δαπανών.

Στο πλαίσιο των κινήτρων για το τμήμα Κρήτης–Κύπρου συμφωνήθηκε η καταβολή 25 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως για την περίοδο 2025–2029, με ανώτατο όριο τα 125 εκατομμύρια ευρώ. Για το 2025 υποβλήθηκε αίτημα δαπανών ύψους 302 εκατομμυρίων ευρώ. Η ΡΑΕΚ ενέκρινε πληρωμή 82 εκατομμυρίων ευρώ, ποσό που, σύμφωνα με τον κ. Λεμονάρη, δικαιολογείται από τα παραστατικά που προσκομίστηκαν. Εάν τεκμηριωθεί και το υπόλοιπο ποσό, η Αρχή θα εξετάσει την καταβολή του.

Ο κ. Λεμονάρης επανέλαβε ότι ενώ αρχικά ο στόχος για την ηλέκτριση του έργου ήταν η 1η Ιανουαρίου 2030, νεότερη εκτίμηση τη μεταθέτει στην 1η Ιανουαρίου 2031.

Απαντώντας στον πρόεδρο της Επιτροπής και βουλευτή του ΔΗΣΥ, Νίκο Γεωργίου, είπε ότι δεν μπορεί να θεωρείται βέβαιη η αύξηση της ευρωπαϊκής χορηγίας σε περίπτωση που αυξηθεί το κόστος. Θα πρέπει να υποβληθεί αίτημα και η προσπάθεια θα γίνει σε επίπεδο Υπουργείου. Επισήμανε ότι τα 657 εκατομμύρια ευρώ αποτελούν τη μεγαλύτερη χορηγία που έχει δοθεί από την ΕΕ για ηλεκτρική διασύνδεση.

Για τον επιμερισμό του κόστους σε ποσοστό 63%–37% και το ενδεχόμενο αλλαγής του εάν προκύψουν προβλήματα στη μία πλευρά, ο κ. Λεμονάρης είπε ότι θα απαιτούνταν αίτημα με σοβαρή τεκμηρίωση πως η αύξηση του κόστους δεν οφείλεται στον ΑΔΜΗΕ. Ξεκαθάρισε ότι η Κύπρος δεν θα επιβαρυνθεί σε περίπτωση που διαπιστωθεί δύσβατος πυθμένας.

Απαντώντας στον βουλευτή του ΑΚΕΛ Στέφανο Στεφάνου, ο οποίος εξέφρασε ανησυχίες για τις πιθανές επιπτώσεις της λειτουργίας του καλωδίου στις επενδύσεις και στον ανταγωνισμό στην αγορά ενέργειας, ο κ. Λεμονάρης είπε ότι το μοντέλο προβλέπει διαχωρισμό της χονδρικής από τη λιανική αγορά και επιτρέπει την πώληση ενέργειας στο εξωτερικό. Πρόσθεσε ότι το λειτουργικό κόστος της διασύνδεσης θα καλύπτεται από τους χρήστες του καλωδίου και ότι οι καταναλωτές θα καλύψουν μόνο την επενδυτική δαπάνη, η οποία μέχρι στιγμής ανέρχεται στα εγκεκριμένα 82 εκατομμύρια ευρώ.

Οι τοποθετήσεις των βουλευτών

Μετά τη συνεδρίαση, ο κ. Στεφάνου είπε ότι παραμένουν αναπάντητα ερωτήματα για το αν θα ολοκληρωθεί το έργο, ποιο θα είναι το τελικό κόστος, τι θα πληρώσει η Κύπρος σε περίπτωση μη ολοκλήρωσης και κατά πόσο το έργο θα είναι βιώσιμο για τους καταναλωτές, με την έννοια ότι θα οδηγήσει σε χαμηλότερες τιμές ηλεκτρικού ρεύματος. Υπογράμμισε ότι η βιωσιμότητα πρέπει να εξετάζεται τόσο για τους επενδυτές όσο και για τους καταναλωτές και ότι η τελική απόφαση πρέπει να ληφθεί όταν υπάρχουν σαφή δεδομένα για την ενεργειακή επάρκεια και ασφάλεια της Κύπρου.

Εξέφρασε ανησυχία για το ενδεχόμενο η Κύπρος να καταβάλει εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ ακόμη και αν το έργο δεν ολοκληρωθεί. Αναφέρθηκε στο μνημόνιο συναντίληψης των δύο κυβερνήσεων, βάσει του οποίου η Κυπριακή Δημοκρατία θα καταβάλει 125 εκατομμύρια ευρώ σε πέντε ετήσιες δόσεις των 25 εκατομμυρίων ευρώ, καθώς και στις πρόσθετες δαπάνες που συζητούνται. Είπε ακόμη ότι οι βυθομετρήσεις διακόπηκαν μετά την παρέμβαση της Τουρκίας έξω από την Κάσο και ότι δεν έχουν δοθεί απαντήσεις για το πώς θα προχωρήσει το έργο αν υπάρξει παρεμπόδιση. Ανέφερε ότι το χρονοδιάγραμμα έχει μετατεθεί από το 2030 στο τέλος του 2031 και ότι σημαντικά ζητήματα παραμένουν ανοικτά.

Ο κ. Στεφάνου έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο ιδιοκτησιακό καθεστώς του καλωδίου, στην ευθύνη λειτουργίας του και στις ασφαλιστικές δικλίδες για τη διασφάλιση του ελέγχου από την Κυπριακή Δημοκρατία, λόγω της στρατηγικής σημασίας του έργου και των ζητημάτων εθνικής ασφάλειας. Είπε ότι η κυβέρνηση οφείλει να διευκρινίσει ποιος θα έχει την ιδιοκτησία και την ευθύνη λειτουργίας της διασύνδεσης και τι θα ελέγχεται από την κυπριακή πλευρά. Κάλεσε την κυβέρνηση να τοποθετηθεί με σαφήνεια, σημειώνοντας ότι η απουσία ικανοποιητικών απαντήσεων στα βασικά ζητήματα εντείνει τις ανησυχίες για την υλοποίηση και τη λειτουργία του έργου.

Ο βουλευτής του ΔΗΚΟ Αδάμος Ασπρής είπε ότι το τελικό κόστος επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες και πρόνοιες της συμφωνίας και ότι δεν είναι δυνατό να προεξοφληθεί αυτή τη στιγμή με εκτιμήσεις και πρόχειρες υποθέσεις. Χαρακτήρισε την ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου–Ελλάδας έργο στρατηγικής σημασίας, το οποίο εξυπηρετεί τα συμφέροντα της Κυπριακής Δημοκρατίας και στρατηγικών εταίρων της, όπως το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Είπε ότι θα ήταν σημαντικό οι εταίροι να αναλάβουν μέρος του οικονομικού κόστους και του γεωπολιτικού ρίσκου, προσθέτοντας ότι η έμπρακτη στήριξή τους θα βοηθούσε στην ταχύτερη επίτευξη του επιθυμητού αποτελέσματος.

Η βουλευτής του Άλμα – Πολίτες για την Κύπρο, Ειρήνη Χαραλαμπίδου, είπε ότι «τα δεδομένα παραμένουν τα ίδια» και ότι κανείς δεν γνωρίζει το τελικό κόστος, ενώ ο Κύπριος καταναλωτής θα επιβαρυνθεί με ποσά που δεν μπορούν ακόμη να προβλεφθούν. Ανέφερε ότι εξακολουθεί να μην έχει απαντήσει ο ΑΔΜΗΕ στην επιστολή της ΡΑΕΚ της 26ης Αυγούστου 2026 και διερωτήθηκε τι θα συμβεί στη συνέχεια, εφόσον δεν υπάρχει ανταπόκριση σε αυτά τα ζητήματα. Είπε ακόμη ότι στα ευρωπαϊκά σαλόνια συζητείται πλέον πως οι υποθαλάσσιες διασυνδέσεις είναι εντελώς ασύμφορες και ότι η Κύπρος οδηγείται σε αυτή τη λύση. Πρόσθεσε ότι κάποιοι θα έχουν τεράστιες ευθύνες και εισηγήθηκε να καταγράφονται οι δηλώσεις των πολιτικών, ώστε να λογοδοτούν για τις θέσεις τους, καθώς διακυβεύονται πολλά για τον Κύπριο πολίτη και το κράτος.

Ο βουλευτής της Άμεσης Δημοκρατίας Γιάννης Λαούρης είπε ότι έλαβε συγκεκριμένες απαντήσεις κατά τη συνεδρίαση, στην οποία συμμετείχε ο εκπρόσωπος της ΡΑΕΚ Πολύβιος Λεμονάρης. Ωστόσο, ανέφερε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν τουλάχιστον τρεις με τέσσερις άγνωστες παράμετροι και χαρακτήρισε ανεπίτρεπτη την προώθηση επένδυσης δισεκατομμυρίων ευρώ χωρίς να έχουν αποσαφηνιστεί όλα τα δεδομένα. Είπε ότι ζήτησε επισήμως από τον υπουργό Ενέργειας να παρουσιαστούν στους πολίτες όλες οι απαραίτητες πληροφορίες, όταν συγκεντρωθούν, ώστε να γνωρίζουν πότε και πώς θα υλοποιηθεί το έργο, ποιος θα επωμιστεί το κόστος και ποιες θα είναι οι πραγματικές επιπτώσεις στους λογαριασμούς των νοικοκυριών. Εισηγήθηκε επίσης τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος, ώστε οι πολίτες να αποφασίσουν αν επιθυμούν να προχωρήσει η επένδυση.

Πηγή: ΚΥΠΕ