Το υψηλότερο -και υπερδιπλάσιο από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο- ποσοστό πληθυσμού που παρουσιάζει καθυστέρηση στην εξυπηρέτηση του ενυπόθηκου στεγαστικού δανείου ή την καταβολή ενοικίου καταγράφει η Κύπρος: στο 8,8% όταν ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ενωση είναι 4,2%.
Την ίδια ώρα ο Κύπριος έχει το λιγότερο βάρος (δεύτερο χαμηλότερο στην ΕΕ, πίσω από τη Μάλτα), ως ποσοστό του εισοδήματός του, για την κάλυψη των δαπανών στέγασης.
Τα παραπάνω στοιχεία περιλαμβάνονται στην τελευταία έρευνα του Housing Europe, της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας για τη Δημόσια, Συνεταιριστική και Κοινωνική Στέγη η οποία παρουσιάστηκε χθες στις Βρυξέλλες.
Οι ευάλωτοι
Σύμφωνα με την ίδια έρευνα τα νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους είναι αυτά με εισόδημα κάτω από το 60% του εθνικού μέσου εισοδήματος, ενώ σχεδόν το 50% των ατόμων με χαμηλό εισόδημα εμφανίζει καθυστερήσεις. Παράλληλα η Κύπρος έχει το δεύτερο μεγαλύτερο ποσοστό πληθυσμού (άνω του 20%) που δεν μπορεί να θερμάνει αποτελεσματικά την κατοικία του. Στην ίδια κατηγορία βρίσκονται η Βουλγαρία, η Ελλάδα και η Πορτογαλία.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι το κομμάτι του πληθυσμού με εισόδημα κάτω από 18.000 ευρώ (το μέσο καθαρό ετήσιο εισόδημα το 2016 ήταν 29.942 ευρώ σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης 2016 της Στατιστικής Υπηρεσίας) είναι το πιο ευάλωτο σε ό,τι αφορά την κάλυψη των στεγαστικών του αναγκών.
Στην έρευνα καταγράφεται ως θετικό στοιχείο ότι το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα προβλέπει δαπάνη για την κάλυψη των στεγαστικών αναγκών των δικαιούχων.
Χαμηλή δαπάνη
Στα θετικά της κυπριακής αγοράς στέγασης το ιδιαίτερο χαμηλό ποσοστό δαπάνης για την κάλυψη αναγκών στέγασης, που είναι κάτω από 10% του διαθέσιμου εισοδήματος. Μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους, λίγο κάτω από το 20%, δαπανούν τα νοικοκυριά με εισόδημα κάτω από το 60% μέσου εθνικού εισοδήματος.
Με άλλα λόγια η συντήρηση μιας κατοικίας στην Κύπρο δεν έχει μεγάλα έξοδα. Σε αυτή την κατηγορία πρωταθλήτρια είναι η Ελλάδα, καθώς τα ελληνικά νοικοκυριά δαπανούν περισσότερο το 41% του διαθέσιμου εισοδήματός τους. Ως έξοδα στέγασης αθροίζονται το ενοίκιο ή η δόση του στεγαστικού δανείου, οι δαπάνες θέρμανσης, ύδρευσης, ηλεκτρικής ενέργειας, τηλεφωνίας και κοινοχρήστων.
Το να είναι η προσιτή η στέγαση έχει γίνει ένα βασικό ζήτημα το οποίο επηρεάζει τη ζωή εκατομμυρίων Ευρωπαίων πολιτών. Τα έξοδα στέγασης είναι η υψηλότερη δαπάνη των νοικοκυριών, η οποία σε ευρωπαϊκό επίπεδο αντιστοιχεί στο ένα τέταρτο του προϋπολογισμού των νοικοκυριών φτάνοντας από 21,7% το 2000 και 22,5% το 2005 σε 24,4% το 2015.
Η Κύπρος βρίσκεται αρκετά κάτω από τον μέσο όρο ακόμη και για τα νοικοκυριά που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας (δηλαδή με εισόδημα κάτω από το 60% του εθνικού μέσου εισοδήματος). Ενα νοικοκυριό θεωρείται υπερφορτωμένο όταν ξοδεύει πάνω από το 40% του εισοδήματός του για δαπάνες στέγασης.
Σημάδια σταθεροποίησης της αγοράς
Η Κύπρος είναι μια από τις χώρες της ΕΕ που γνώρισαν τον υψηλότερο πληθωρισμό τιμών στις κατοικιών την περίοδο μέχρι την κρίση, τονίζεται στην έρευνα του Housing Europe. Έκτοτε, η κυπριακή στεγαστική αγορά έχει υποστεί σημαντική διόρθωση των τιμών (οι τιμές έχουν μειωθεί κατά 32% από την αιχμή του 2008), αλλά προς το παρόν παρουσιάζει σημάδια σταθεροποίησης. Οι επενδύσεις σε κατοικίες προσφάτως αυξήθηκαν, οι συναλλαγές άρχισαν να αυξάνονται και η πτώση των τιμών των κατοικιών μετριάστηκε.
Εντούτοις, συνολικά, η αγορά κατοικίας στην Κύπρο φαίνεται ότι αντιμετωπίζει μια λιγότερο σημαντική, αλλά μεγαλύτερη προσαρμογή των τιμών σε σύγκριση, για παράδειγμα, με την Ιρλανδία και την Ισπανία.
Ιδιοκατοίκηση
Στην έρευνα παρατίθενται και τα ποσοστά ιδιοκατοίκησης, με βάση την απογραφή του 2011. Η Κύπρος βρίσκεται κάπου στη μέση, στην 6η θέση σε ποσοστό ιδιοκατοίκηση. Η Σουηδία έχει το χαμηλότερο ποσοστό, αλλά και το υψηλότερο ποσοστό κοινωνικής κατοικίας.
Το 2011 στην Κύπρο καταγράφηκαν 312.700 νοικοκυριά σε 433.212 κατοικίες. Το 68,6% των κατοικιών ήταν ιδιόκτητες, το 18,8% μισθωμένες και το 11,4% είχαν άλλη σχέση (όπως επικαρπία, δικαίωμα χρήσης ακινήτου, κοινή ιδιοκτησία). Η κυπριακή αγορά κατοικίας χαρακτηρίζεται επίσης από μεγάλο μερίδιο δευτερευουσών κατοικιών και εξοχικών κατοικιών και παρατηρείται ένα σχετικά υψηλό ποσοστό διαθεσιμότητας.
