Με προκλήσεις και ευκαιρίες το 2022

Το 2021 η οικονομία παρουσίασε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης περιορίζοντας τα δημοσιονομικά ελλείμματα, με το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) να παραμένει σε υψηλά επίπεδα. 

Ο κρατικός προϋπολογισμός του 2022 καθώς και οι κυβερνητικοί σχεδιασμοί για τα επόμενα τρία χρόνια προνοούν σταδιακή επαναφορά των οικονομικών δεικτών εντός του Δημοσιονομικού Συμφώνου (θα πρέπει να σημειωθεί ότι έχει ήδη αρχίσει συζήτηση στην Ευρώπη για προσαρμογή των δεικτών/στόχων και ειδικά αυτού που αφορά το δημόσιο χρέος προς το ΑΕΠ που τώρα βρίσκεται στο 60%, ποσοστό που κρίνεται χαμηλό. Ακούγονται και σκέψεις για να τεθούν στόχοι για κάθε χώρα μέλος ξεχωριστά).

Συζητήσεις θα αρχίσουν το 2022 και σε επίπεδο Κεντρικών Τραπεζών για σταδιακή απόσυρση των μέτρων ποσοτικής χαλάρωσης και αύξησης των επιτοκίων, εφόσον ο πληθωρισμός παραμένει σε υψηλά επίπεδα, και τυχόν μη σταδιακή αποκλιμάκωσή του θα επισπεύσει τις αποφάσεις.

Σημαντικοί τομείς της οικονομίας έδειξαν σημάδια ανάκαμψης, φυσικά η σύγκριση με το 2020 δεν είναι δόκιμη εφόσον τότε υπήρχαν οι αυστηροί περιορισμοί σχεδόν καθ' όλη τη διάρκεια του έτους και πλήρης αδρανοποίηση των παραγωγικών μονάδων του τόπου.

Ο τουρισμός ξεπέρασε το σοκ του 2020 εφόσον υπήρξαν κρατήσεις φέτος, ενώ προετοιμάστηκε για την ολική ανάκαμψη το 2022. Φυσικά θα πρέπει να δούμε αν αυτό θα γίνει δυνατό εφόσον, δυστυχώς, αυτή την περίοδο είδαμε αρκετές πτήσεις να ακυρώνονται λόγω της έξαρσης των κρουσμάτων.

Την ίδια στιγμή ο τομέας των ακινήτων και των κατασκευών ανασυντάσσεται με τα πωλητήρια που κατατίθενται στο Τμήμα Κτηματολογίου να αυξάνονται. Η δευτερογενής αγορά αναπτύσσεται ενώ το σχέδιο επιχορήγησης του επιτοκίου οδήγησε στην αύξηση της ζήτησης σε στεγαστικά δάνεια και για οικίες/διαμερίσματα. Σημειώνεται επιπλέον ότι τα αρνητικά ή μηδενικά επιτόκια επί των καταθέσεων οδήγησαν αρκετούς σε αναζήτηση άλλων μορφών επενδύσεων, με μεγάλο μέρος να κατευθύνεται στον τομέα των ακινήτων.

Ο τομέας αναδιαμορφώνεται αυξάνοντας την προσφορά σε ακίνητα μικρότερης αξίας που είχαμε δει τα προηγούμενα χρόνια και συνδέονταν με το πρόγραμμα πολιτογράφησης. Ανησυχητικό στατιστικό στοιχείο είναι η πορεία των νέων αδειών οικοδομής οι οποίες ακολουθούν καθοδική πορεία τόσο όσον αφορά το εμβαδό των αδειοδοτημένων μονάδων όσο και την αξία τους.

Ένας από του τομείς που αναδιαρθρώθηκε τα τελευταία χρόνια και αναπροσαρμόστηκε στις μεταβαλλόμενες ανάγκες των επιχειρηματιών, επενδυτών και της κοινωνίας αλλά και στις νέες οδηγίες των τοπικών και διεθνών εποπτικών αρχών, που ο αριθμός τους είναι μεγάλος, είναι αυτός των επαγγελματικών υπηρεσιών. Νέες προκλήσεις όπως οι τεχνολογίες blockchain πρέπει να αξιοποιηθούν.

Η Κύπρος κατάφερε, μέχρι σήμερα, να διατηρήσει τα σημαντικά πλεονεκτήματά της ως χρηματοοικονομικό κέντρο, ενώ σταδιακά αναπτύσσει νέα προϊόντα και τομείς (εξαιρετική ανάπτυξη παρουσιάζει ο τομέας των επενδυτικών ταμείων). Πολλοί είναι οι ξένοι επενδυτές που επενδύουν ή δραστηριοποιούνται επιχειρηματικά στην Κύπρο, είτε διότι βρίσκουν το φορολογικό και νομικό σύστημα ελκυστικό είτε επειδή απολαμβάνουν τον τρόπο ζωής.

Πολλές είναι οι χώρες που προωθούν τη δημιουργία εκείνων των συνθηκών για την προσέλκυση εταιρειών που δραστηριοποιούνται στον τομέα της υψηλής τεχνολογίας για να εγκαταστήσουν γραφεία στην επικράτειά τους και ατόμων, εξειδικευμένων στον τομέα είτε σε θέματα έρευνας είτε παροχής υπηρεσιών. Η κυπριακή κυβέρνηση ανακοίνωσε δέσμη μέτρων/κινήτρων για την προσέλκυση τέτοιων εταιρειών για το 2022 και όλοι αναμένουν τη νομοθετική και τη θεσμική ρύθμισή τους.

Γίνεται αντιληπτό ότι οι προκλήσεις για το 2022 είναι πολλές, με τη βασική να είναι η διαχείριση της πανδημίας. Όταν μια οικονομία αντιμετωπίζει προβλήματα μπορείς μέσα από σωστή ανάλυση να εντοπίσεις τα ζητήματα που προκύπτουν και ως πολιτεία να πάρεις τις ανάλογες αποφάσεις.

 Στη συγκεκριμένη περίπτωση τα πράγματα είναι πολύ δύσκολα διότι αναφερόμαστε σε ένα παγκόσμιο πρόβλημα, όχι οικονομικό, που όμως έχει αρνητικότατες συνέπειες στην επιχειρηματική δραστηριότητα, στις επενδύσεις και όπως είναι φυσικό στα δημόσια οικονομικά.

Κάθε οικονομική ή άλλη μορφή κρίσης αναδεικνύει την αναγκαιότητα της ύπαρξης μιας δυνατής και διαχρονικά βιώσιμης οικονομίας που μπορεί να στηρίξει τους πολίτες και γενικότερα την κοινωνία. Μιας οικονομίας που μπορεί εύκολα να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα, ειδικά με τον τρόπο που κινείται η τεχνολογία, είτε αυτά είναι οικονομικά είτε πολιτικά. Ειδικά στις περιπτώσεις που η πορεία της εξαρτάται εν πολλοίς από το εξωτερικό περιβάλλον. Μέσα από την εξάπλωση της πανδημίας αναδεικνύεται ακόμη εντονότερα η αναγκαιότητα αναδιοργάνωσης και εκσυγχρονισμού της κυπριακής οικονομίας.