Η αύξηση των μισθών υπολείπεται της αύξησης του ΑΕΠ

Οι μισθωτοί του ιδιωτικού τομέα δεν έχουν καταφέρει ακόμη να ανακτήσουν τις σημαντικές σωρευτικές απώλειες της κρίσης του 2012-13 και η αύξηση που παρατηρείται στο εργατικό κόστος αφορά τρεις (σημαντικούς) κλάδους και όχι το σύνολο της οικονομία. Από την άλλη, οι μισθωτοί του δημόσιου τομέα επωφελούνται από τη σταδιακή επιστροφή των περικοπών που επιβλήθηκαν τον Δεκέμβριο του 2012 στις απολαβές 86.000 εργαζόμενων και συνταξιούχων, διαδικασία η οποία θα ολοκληρωθεί τον Ιανουάριο του 2023. 

Τα στοιχεία που παρατίθενται στο πρόσφατο «Οικονομικό Δελτίο» της Κεντρικής Τράπεζας για το κόστος εργασίας, τις αποδοχές, την παραγωγικότητα και την αγορά εργασίας δείχνουν ότι η αύξηση των μισθών υπολείπεται της αύξησης του ΑΕΠ, εξέλιξη που στηρίζει την ανταγωνιστικότητα της κυπριακής οικονομίας.

Η Κεντρική Τράπεζα προβλέπει ανάπτυξη 5,6% το 2021 και περαιτέρω αύξηση του ΑΕΠ κατά 3,7% περίπου ετησίως προβλέπεται τα έτη 2022-24 (λόγω ανάκαμψης της εγχώριας ζήτησης και των καθαρών εξαγωγών), αλλά η ονομαστική δαπάνη ανά μισθωτό τα έτη 2021-24 θα αυξηθεί κατά μέσο όρο κατά 2,7%. 

Αξίζει να σημειωθεί ότι το πρώτο εξάμηνο του 2021 το μοναδιαίο εργατικό κόστος περιορίστηκε περαιτέρω, ενώ η αύξηση στην ονομαστική δαπάνη ανά μισθωτό το πρώτο εξάμηνο του 2021 δεν κάλυψε τις απώλειες του αντίστοιχου περυσινού εξαμήνου. Το αποτέλεσμα είναι η αύξηση στη δαπάνη ανά μισθωτό το πρώτο εξάμηνο του 2021 να είναι μικρότερη από την άνοδο στην παραγωγικότητα.

Τα στοιχεία δίνουν επιχειρήματα στις συντεχνίες για μισθολογικές αυξήσεις. Την ίδια ώρα, όμως, γίνεται σαφές ότι τα περιθώρια μισθολογικών αυξήσεων είναι πεπερασμένα καθώς η συγκράτηση στο εργατικού κόστος είναι αυτή που παρέχει ανταγωνιστικότητα στις κυπριακές επιχειρήσεις. Πρόκειται για ένα ανησυχητικό συμπέρασμα. 



Κόστος εργασίας

Σύμφωνα με την ανάλυση της Κεντρικής Τράπεζας για την πορεία των τιμών (πληθωρισμός, τιμές ακινήτων, κόστος εργασίας), η πανδημία είχε σημαντική επίπτωση στο κόστος εργασίας (δαπάνη ανά μισθωτό) το 2020, η οποία μετριάστηκε από αντισταθμιστικά κρατικά μέτρα για στήριξη της απασχόλησης και των εισοδημάτων. Τα σχέδια ίσχυαν μέχρι και τον Οκτώβριο του 2021 και έχουν στοχεύσει, κυρίως, στη στήριξη του τουριστικού τομέα. 

Το 2021, μετά και την πτώση που καταγράφηκε μέχρι και το πρώτο τρίμηνο, παρατηρήθηκε σημαντική διόρθωση στο κόστος εργασίας το δεύτερο τρίμηνο, συνεπεία της επίδρασης βάσης (σ.σ. σύγκριση με χαμηλές επιδόσεις) και λόγω της αύξησης των ωρών εργασίας ανά απασχολούμενο. Ταυτόχρονα, το εργατικό κόστος ανά ώρα εργασίας κατέγραψε πολύ μικρότερη άνοδο.

Αναλυτικότερα, η ονομαστική δαπάνη ανά μισθωτό κατέγραψε αύξηση 2,9% το πρώτο εξάμηνο του 2021 σε συνέχεια μείωσης 3,3% το αντίστοιχο περυσινό εξάμηνο. Η δαπάνη του δημοσίου τομέα κατέγραψε άνοδο κατά 4,1%, ενώ μικρότερη αύξηση της τάξης του 2,3% καταγράφηκε στον ιδιωτικό τομέα. Η δαπάνη ανά μισθωτό στο δημόσιο τομέα, πέραν της επίδρασης από το ΓεΣΥ, είναι κυρίως αποτέλεσμα της συνεχιζόμενης σταδιακής κατάργησης των μειώσεων επί των απολαβών και των συντάξεων που είχαν υιοθετηθεί κατά την περίοδο της κρίσης.

Στον ιδιωτικό τομέα, η προαναφερθείσα άνοδος οφείλεται, κυρίως, στους τομείς των κατασκευών, της μεταποίησης και των επαγγελματικών υπηρεσιών.

Σε ό,τι αφορά την πραγματική δαπάνη ανά μισθωτό, κατέγραψε άνοδο 2,6%, σε συνέχεια πτώσης 3,3% το πρώτο εξάμηνο του 2020, επηρεαζόμενη σε μικρό βαθμό από τις εξελίξεις στις τιμές (πληθωρισμός) οι οποίες περιόρισαν σε μικρό βαθμό την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.


Παραγωγικότητα

Σε ό,τι αφορά την παραγωγικότητα, η οποία υπολογίζεται ως η μεταβολή στο πραγματικό ΑΕΠ ανά απασχολούμενο, ο σχετικός δείκτης κατέγραψε σημαντική άνοδο 4,3% το πρώτο εξάμηνο του 2021 σε σχέση με μείωση 6,6% το πρώτο εξάμηνο του 2020. Στο "Οικονομικό Δελτίο" σχολιάζεται ότι ο εν λόγω δείκτης επηρεάζεται σημαντικά από τις επιπτώσεις της πανδημίας και των περιοριστικών μέτρων στο ΑΕΠ και την εφαρμογή των μέτρων για στήριξη της απασχόλησης.

Η μικρότερη αύξηση στη δαπάνη ανά μισθωτό το πρώτο εξάμηνο του 2021 σε σχέση με την άνοδο στην παραγωγικότητα μεταφράζεται σε πτώση στο μοναδιαίο εργατικό κόστος κατά 1,3%, σημαντικό δείκτη ανταγωνιστικότητας έναντι ανταγωνιστριών οικονομιών.

«Παρά τη σημαντική αύξηση που έχει πρόσφατα παρατηρηθεί, οι σημαντικές σωρευτικές μειώσεις στους μισθούς από το 2012 καθώς και μετά την κρίση υποβοηθούν μακροπρόθεσμα στη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας της κυπριακής οικονομίας. Ειδικότερα, ο δείκτης καταγράφει σωρευτική μείωση κατά 13,2% την περίοδο 2013-2016 και, παρά τις ετήσιες αυξήσεις που καταγράφονται από τότε, συνεχίζει να βρίσκεται σε χαμηλότερα επίπεδα έναντι της ζώνης του ευρώ από το 2013 (κατά περίπου 19 ποσοστιαίες μονάδες το 2020)», τονίζεται στο «Οικονομικό Δελτίο».

Τα επόμενα έτη δεν προβλέπεται ανατροπή, με το εργατικό κόστος να συνεχίζει να στηρίζει την ανταγωνιστικότητα της κυπριακής οικονομίας.

«Οι σχετικά μικρές, συγκριτικά με το ΑΕΠ, αυξήσεις που προβλέπονται στην ονομαστική δαπάνη ανά μισθωτό τα έτη 2021-24 (μέσος όρος 2,7%) αντικατοπτρίζουν τις συγκρατημένες αυξήσεις που αναμένονται στον ιδιωτικό τομέα, δεδομένου και του επιπέδου της ανεργίας, η οποία συγκλίνει προς συνθήκες πλήρους απασχόλησης μόνο μέχρι το 2024. Ταυτόχρονα, μεγαλύτερες αυξήσεις καταγράφονται στον δημόσιο τομέα, κυρίως λόγω της συνεχιζόμενης σταδιακής αποκατάστασης μισθών και συντάξεων, με ολοκλήρωσή της το 2023). Το 2024, η μεταβολή στην ονομαστική δαπάνη ανά μισθωτό συμπεριλαμβάνει την αύξηση συντελεστών κοινωνικών εισφορών προς το ΤΚΑ που θα ισχύει για την επόμενη πενταετία. Η παραγωγικότητα μετά τη σημαντική μείωση 4% που καταγράφηκε το 2020 λόγω των επιπτώσεων της πανδημίας αναμένεται να ανακάμψει τα επόμενα έτη, καταγράφοντας θετικό ρυθμό μεταβολής 4% το 2021 και γύρω στο 2,1% την περίοδο 2022–24. Το μοναδιαίο εργατικό κόστος αναμένεται να καταγράψει μικρές διακυμάνσεις κατά την περίοδο του ορίζοντα προβλέψεων. Κατά το 2021, η συγκρατημένη αύξηση στους μισθούς σε σχέση με τη σημαντική μεγέθυνση στην παραγωγικότητα αναμένεται να οδηγήσει σε πτώση στο μοναδιαίο εργατικό κόστος κατά 1,2%. Αντίθετα, για τα έτη 2022-24 προβλέπονται μικρές και επιβραδυνόμενες αυξήσεις, φθάνοντας το 0,4% το 2024. Το μοναδιαίο εργατικό κόστος στην Κύπρο διατηρεί συγκριτικό πλεονέκτημα σε σχέση με την υπόλοιπη ευρωζώνη λόγω μειώσεων στους μισθούς που παρατηρήθηκαν στο παρελθόν και, κατ’ επέκταση, της βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας που καταγράφηκε τα προηγούμενα έτη», σημειώνεται στο «Οικονομικό Δελτίο» στην ενότητα για τις αποδοχές, την παραγωγικότητα και την αγορά εργασίας στο κεφάλαιο των μακροοικονομικών προβλέψεων.



Η απασχόληση

Η προβλεπόμενη ανάκαμψη του ΑΕΠ (5,6% το 2021 και 3,7% σε ετήσια βάση ως το 2024) αντικατοπτρίζεται στην πορεία της απασχόλησης, η οποία προβλέπεται να αυξηθεί γύρω στο 1,6% ετησίως τα έτη 2021-24.

Η Κεντρική Τράπεζα προβλέπει ότι το ποσοστό ανεργίας αναμένεται να καταγράψει σημαντική πτώση από το δεύτερο εξάμηνο του τρέχοντος έτους, φθάνοντας το 7,5% το 2021 λόγω της σημαντικής ανάκαμψης της οικονομικής δραστηριότητας, αλλά και της απουσίας επιδράσεων υστέρησης (hysteresis effects) από την πανδημία.

Η πτωτική πορεία της ανεργίας προβλέπεται να συνεχίσει τα επόμενα έτη, φθάνοντας το 5,6% του εργατικού δυναμικού το 2024.