Στο τελευταίο τεύχος του Δεκεμβρίου 2021 του περιοδικού Finance and Development που εκδίδει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, ο διεθνώς γνωστός καθηγητής αναπτυξιακής οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Columbia των ΗΠΑ, Jeffrey Sachs, καταπιάνεται, στη σύντομη παρέμβασή του, με ένα θέμα που στην Κύπρο, σε αντίθεση με άλλες ανεπτυγμένες χώρες, δεν συζητήθηκε σχεδόν ποτέ σοβαρά. Η παρέμβαση Sachs για τη σχέση υγιούς κοινωνίας ως συστατικό οικονομικής βιωσιμότητας και αειφορίας, αφορά τη σημασία της ευτυχίας του ανθρώπου. Σκεφτείτε το για λίγο, επειδή πέραν από υποκειμενικό, το θέμα της ευτυχίας είναι άκρως πρακτικό και συγκεκριμένο.
Η πανδημία, η αδυναμία παροχής επαρκούς υπηρεσίας δημόσιας υγείας και η συνεπαγόμενη οικονομική κρίση με τις συνέπειές της στην παγιωμένη ανισότητα και ρήξη στο κοινωνικό συμβόλαιο, συνδυασμένες με την προϋπάρχουσα διαφθορά και αμετροέπεια ως μορφές συμπεριφοράς και διαχείρισης του πλούτου, της φήμης και της πολιτικής ισχύος, επηρεάζουν δυσμενώς την ευτυχία των πολιτών.
Και η ευτυχία δεν είναι μόνο προσωπικό ζήτημα, όπως ενδεχομένως να πιστεύουμε. Αφορά την ευζωία ολόκληρης της πολιτείας. Δηλαδή, την ύπαρξη τέτοιων συνθηκών στην κοινωνία και στην οικονομία που να μας επιτρέπουν να «περνούμε» καλά και να έχουμε όρεξη και διάθεση να εργαστούμε αποδοτικά και παραγωγικά, να δημιουργήσουμε υλικό και άϋλο έργο, να οικοδομήσουμε λειτουργικές κοινότητες και πολιτισμό.
Με βάση τον Sachs, οι συνθήκες που οδηγούν στην ευτυχία σε μία κοινωνία αφορούν τις κυβερνητικές πολιτικές που εξυπηρετούν τις οικονομικές (βιοποριστικές) ανάγκες των πολιτών, τη φυσική και πνευματική τους υγεία, τους κοινωνικούς δεσμούς και το αίσθημα ύπαρξης σκοπού ζωής. Οι όροι, ασφαλώς, που χρησιμοποιεί ο Sachs είναι ευρύτεροι, επειδή αφορούν πλαισιακά σύνολα. Η φυσική και πνευματική υγεία, ως μέλημα των κρατικών πολιτικών, δεν περιορίζεται στην περίθαλψη, αλλά επεκτείνεται και στη δημιουργία υγιούς φυσικού περιβάλλοντος.
Οι κοινωνικοί δεσμοί και η καλλιέργεια τους αφορά στη δημιουργία συνθηκών, έργων και μηχανισμών που να προάγουν την ύπαρξη κοινότητας, που όχι μόνο επιτρέπει, αλλά παροτρύνει τα μέλη της, εμάς δηλαδή, να αλληλοεπιδρούν. Οι κοινότητες, για παράδειγμα, δεν «χτίζονται» όταν όλοι μας υποχρεωνόμαστε να μετακινούμαστε συνέχεια με αυτοκίνητο επειδή οι πόλεις μας δεν έχουν κέντρο και μοιάζουν με απέραντα προάστια ή δεν έχουμε και δεν χρησιμοποιούμε δημόσιους χώρους συνεύρεσης, παρά μόνο τα malls για ψώνια, επειδή δεν καλλιεργούμε αστική νοοτροπία στους πολίτες μας. Αντίστοιχα, το αίσθημα ύπαρξης σκοπού ζωής δεν ικανοποιείται μόνο με τη εξασφάλιση μίας δουλειάς και ενός μισθού.
Και σίγουρα, οι οικονομικές ανάγκες των πολιτών δεν ικανοποιούνται όταν ένα ολόκληρο σύστημα χρηματοδότησης και νοοτροπίας παγιδεύει τους πολίτες του στην αποπληρωμή ενός ακινήτου ή όταν οι πολιτικές του κράτους διαχρονικά οδηγούν τους λογαριασμούς κοινής ωφελείας στα ύψη και απομυζούν την αγορά από ρευστό… για να πληρώσουμε τα πρόστιμα των ρύπων, συνέπεια ανεπάρκειας και στρεβλώσεων.
Η ευτυχία, λοιπόν, δεν είναι αέρας, και ούτε μόνο φευγαλέο αίσθημα απότοκο βιοχημικής δράσης στο μυαλό μας. Είναι συνθήκη και τρόπος λειτουργίας της κοινωνίας και του ανθρώπου μέσα σε αυτήν. Και ασφαλώς μετριέται στατιστικά, εξού και το γνωστό happiness index του Δικτύου Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ, που το 2021 (2020) κατατάσσει την Κύπρο στην 39η θέση σε σύνολο 148 οντοτήτων (146 κρατών συν δύο μη αναγνωρισμένων, της Ταϊβάν και της κατεχόμενης περιοχής της Κύπρου, και πιο κάτω από μέρη όπως το Μεξικό, τη Βραζιλία, την Ουρουγουάη, τη Γουατεμάλα, αφού σε κάποιους επιμέρους δείκτες, όπως για παράδειγμα στον δείκτη ελευθερίας επιλογών, κατατασσόμαστε στη 92η θέση με ό,τι αυτό σημαίνει. Ασφαλώς, οι πλείστες αναπτυγμένες δυτικές χώρες της Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής κατατάσσονται πάνω από εμάς. Συγκρινόμαστε, όμως, ευνοϊκά με τη Βουλγαρία, την Ουγγαρία, τη Ρουμανία…
Πέραν, όμως, της αξιοπιστίας των όποιων στατιστικών, αλλά και των εύηχων συνθημάτων, η ουσία παραμένει όσον αφορά την υποχρέωση πολιτών και πολιτείας να δημιουργούν συνθήκες ευζωίας, ώστε να μπορούν να λειτουργούν καλύτερα, να παράγουν αποδοτικότερα και να δημιουργούν υλικό και πνευματικό πλούτο ισόρροπα κατανεμημένο που να τις καθιστά ελκυστικές, αντί αποκρουστικές ή έστω ανεχτές…
Οικονομική ανάπτυξη και ευτυχία
Και η ευτυχία δεν είναι μόνο προσωπικό ζήτημα, όπως ενδεχομένως να πιστεύουμε.
ΤΑ ΑΚΙΝΗΤΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ
Πολιτική Δημοσίευσης Σχολίων
Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν. Προτρέπουμε τους αναγνώστες μας να κάνουν report / flag σχόλια που πιστεύουν ότι παραβιάζουν τους πιο πάνω κανόνες. Σχόλια που περιέχουν URL / links σε οποιαδήποτε σελίδα, δεν δημοσιεύονται αυτόματα.
