Αλλάξτε τη διαδικασία και όχι τα κριτήρια

Πρόθεση της κυβέρνησης είναι η αλλαγή των κριτηρίων για διορισμό προσώπου στη θέση του προέδρου της Επιτροπής Προστασίας Ανταγωνισμού (ΕΠΑ). Εδώ πρέπει να διαχωρίσουμε το θέμα και να ξεκαθαρίσουμε για τι ακριβώς συζητούμε. Στις πλείστες περιπτώσεις, ενώ φαινομενικά συζητούμε για το ίδιο θέμα, στην ουσία χρησιμοποιούμε επιχειρήματα για κάτι εντελώς διαφορετικό, που απλά τυχαίνει να έχουν κάτι κοινό μεταξύ τους, χωρίς να καταλήγουμε πουθενά.

Το ένα θέμα είναι αν η κυβέρνηση ψάχνει να βολέψει κάποιον που απλά έτυχε να μην έχει τα απαιτούμενα από τον νόμο προσόντα και θέλει να κόψει-ράψει το κοστούμι στα μέτρα του/της. Δεν γνωρίζω ούτε τους/τις υποψηφίους, ούτε και τις προθέσεις, άρα δεν μπορώ να εκφέρω άποψη.

Το δεύτερο, που για εμένα που είναι εξίσου ουσιαστικό, είναι τι προσόντα πρέπει να έχει ένα άτομο για να διοριστεί σε μια θέση εξουσίας. Ως τέως κρατικός αξιωματούχος και ως άτομο που είχα καλές-γειτονικές σχέσεις με την ΕΠΑ, θεωρώ πως είμαι σε θέση να εκφράσω κάποια άποψη.

Το βασικό επιχείρημα υπέρ της κατοχής πείρας στα νομικά, για να διοριστεί κάποιος στη θέση του/της προέδρου της ΕΠΑ, είναι ότι ουσιαστικά για τη λήψη αποφάσεων διεξάγονται διαδικασίες ανάλογες μιας δικαστικής υπόθεσης. Το επιχείρημα έχει βάση και πρέπει να αναγνωριστεί. Το επιχείρημα ότι η ΕΠΑ εφαρμόζει νόμο δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό, διότι όλοι στο τέλος της ημέρας εφαρμόζουμε νόμους και κανονισμούς. Ο αστυνομικός, ο δικαστικός κλητήρας, ο γιατρός… όλοι.

Από την άλλη πλευρά όμως, είναι το προσόν της αντίληψης πώς λειτουργεί το παζάρι. Τι είναι ανταγωνισμός, πώς συμπεριφέρονται οι επιχειρήσεις που επιθυμούν να ανταγωνιστούν και πώς αυτές που θέλουν να εμποδίσουν τον ανταγωνισμό. Ακόμη, το άτομο που διορίζεται σε αυτές τις θέσεις πρέπει να έχει διοικητικές ικανότητες, να μπορεί να εκπροσωπεί τον θεσμό σε τεχνοκρατικό επίπεδο, αλλά και δημόσια και φυσικά να είναι έντιμο, εργατικό κλπ.

Αν κάποιος ανατρέξει στα βιογραφικά των προέδρων αντίστοιχων θεσμών εκτός Κύπρου, θα δει ότι δεν έχουν όλοι νομική πείρα. Ο νόμος της Κύπρου αναφέρει ότι πρόεδρος διορίζεται «πρόσωπο εγνωσμένου κύρους και ήθους, το οποίο έχει ειδικευμένη γνώση και πείρα περί τα νομικά». Υποθέτω, το θέμα προκύπτει από την ερμηνεία τι σημαίνει «πείρα στα νομικά». Αν έχει ερμηνευθεί ως να είναι μέλος του δικηγορικού συλλόγου, τότε η ερμηνεία είναι εντελώς λανθασμένη. Σκεφτείτε ότι τηρεί το προσόν ένα άτομο δικηγόρος σε θέματα οικογενειακού δικαίου και όχι ένας καθηγητής πανεπιστημίου στο θέμα του δικαίου του ανταγωνισμού. Υπάρχουν άτομα που γνωρίζουν το εμπόριο, είτε ως ακαδημαϊκοί, είτε ως άτομα του παζαριού, πολύ καλύτερα και με νομική στήριξη μπορούν να φέρουν καλύτερο αποτέλεσμα.

Προσωπικά, θεωρώ ότι για διορισμούς σε τέτοιες θέσεις δεν πρέπει να καθορίζονται κριτήρια σε τέτοιο βαθμό. Ό,τι κριτήρια και να καθοριστούν, αν η πρόθεση αυτού που διορίζει είναι το βόλεμα, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο θα το πράξει και το έχουμε ζήσει με πολλούς τυπικά σωστούς διορισμούς… μερικοί εκ των οποίων κατέληξαν και στη φυλακή. Ο καθορισμός κριτηρίων, αντίθετα, αποκλείει άτομα τα οποία θα ήταν πολύ πιο κατάλληλα, όπως το παράδειγμα που έχω προαναφέρει.

Αυτό που θα έπρεπε να αλλάξει για τέτοιες θέσεις είναι η διαδικασία. Π.χ., ο διορισμός να χρειάζεται την έγκριση μιας επιτροπής, ή ο διορισμός να γίνεται μεταξύ ατόμων που συμπεριλαμβάνονται σε έναν κατάλογο που έχει προτείνει μια επιτροπή. Φυσικά, θα πει κάποιος πως και η κάθε επιτροπή πάλι θα διοριστεί από κάποιους. Το επιχείρημα είναι αποδεκτό και ορθό. Αν όμως οι ακροάσεις είναι ανοικτές και οι επιτροπές απαρτίζονται από άτομα που είναι ανεξάρτητα μεταξύ τους, τότε μειώνεται σημαντικά (δεν μηδενίζεται) η πιθανότητα διορισμού ενός ανίκανου ή μη έντιμου προσώπου. Η συνταγή είναι δοκιμασμένη, απλά χρειάζεται θέληση.