Η κατανάλωση ως οικονομικός δείκτης

Είναι ξεκάθαρο ότι η βελτίωση στην πορεία της οικονομίας, με τη σταδιακή επαναφορά στην ομαλότητα, η ενίσχυση των οικογενειακών εισοδημάτων και η συνεχόμενη πτωτική τάση στα ποσοστά των ανέργων, ενισχύει την εγχώρια ζήτηση και κατανάλωση. Φυσικά ως αρνητικό αντίκτυπο είναι η ενίσχυση των πληθωριστικών τάσεων φαινόμενο παγκόσμιο (είδαμε τη προηγούμενη βδομάδα Κεντρικές Τράπεζες να ανακοινώνουν αυξήσεις στα επιτόκια για τη συγκράτησή τους).

Η αύξηση του πληθωρισμού, πέραν από την αυξημένη ζήτηση, είναι απόρροια των προβλημάτων που αντιμετωπίζει η εφοδιαστική αλυσίδα και των αυξήσεων στις πρώτες ύλες και τα αγαθά. Παρά τις εκτιμήσεις που υπήρχαν ότι ο υψηλός πληθωρισμός ήταν παροδικό φαινόμενο, διαπιστώνεται ότι θα παραμείνει σε υψηλά επίπεδα και το 2022.

Σημειώνεται ότι η πορεία της κατανάλωσης αποτελεί σημαντική ένδειξη για το υγιές μιας οικονομίας και ταυτόχρονα καταδεικνύει τις διαθέσεις των καταναλωτών / πολιτών. Η ενίσχυση της εσωτερικής ζήτησης συνεισφέρει σημαντικά στον κύκλο εργασιών των επιχειρήσεων και ενισχύει τα δημόσια οικονομικά μέσω της είσπραξης φορολογιών.

Τονίζεται ότι ο λιανικός τομέας αναδιαρθρώθηκε σημαντικά, με νέους «παίχτες» να μπαίνουν στην αγορά, ή υφιστάμενους να ενισχύουν τον κύκλο εργασιών τους και να εφαρμόζουν τεχνολογικά αναβαθμιζόμενες υπηρεσίες και κατ’ οίκον παράδοση ως αντίδραση στα περιοριστικά μέτρα (υπηρεσίες που φυσικά θα διατηρηθούν και μεταγενέστερα).

Επιπλέον, παρατηρείται αλλαγή στη νοοτροπία των καταναλωτών, οι οποίοι είναι πιο προσεκτικοί στις αγορές και στις δαπάνες τους και προχωρούν σε έρευνα αγοράς πριν προχωρήσουν σε αυτές. Επιπρόσθετα, σημειώνεται αύξηση στις διαφημίσεις των εταιρειών του τομέα και των κονδυλίων που δαπανούνται για σκοπούς προβολής και προώθησης.

Η κατανάλωση, πέραν από τη διάθεση των καταναλωτών, επηρεάζεται και από τη ρευστότητα που υπάρχει στην αγορά και το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, καθώς και τη διάθεση των πολιτών να αποταμιεύσουν. Με τα καταθετικά επιτόκια στο ναδίρ και τον υψηλό φόρο επί των τόκων εισπρακτέων (κάτι που μετά την εξαγγελία του υπουργού Οικονομικών αναμένεται να μειωθεί), η διάθεση για αποταμίευση είναι περιορισμένη.

Κάθε πολίτης, όπως και κάθε επιχείρηση, πάντοτε λογικά σκεπτόμενοι, συγκροτούν τον οικογενειακό / επιχειρηματικό προϋπολογισμό ώστε να διασφαλίζεται για το κάθε άτομο, μέσα από το πέρασμα των χρόνων, ένα ελάχιστο επίπεδο διαβίωσης για τον ίδιο και την οικογένειά του, ενώ για τις επιχειρήσεις η βιωσιμότητα και η ανάπτυξή τους.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο γίνεται αξιολόγηση των εισοδημάτων, το ποσό που απαιτείται για τις καθημερινές ανάγκες (θα πρέπει να τονιστεί ότι οι καταναλωτές σταδιακά γίνονται πιο προσεχτικοί και προσαρμόζονται εύκολα στις αλλαγές της αγοράς), για αποταμίευση και ενδεχομένως διασφάλιση των κεφαλαίων για δύσκολες εποχές και για τη συνταξιοδότηση, για επενδύσεις σε ακίνητα, είτε για διασφάλιση «παθητικού εισοδήματος» ή για ιδία χρήση και σε κινητές αξίες. Στην εξίσωση πάντοτε λαμβάνεται υπόψη η δυνατότητα και το ύψος του δανεισμού. Φυσικά, η στρατηγική για κάθε οικογένεια εξαρτάται από τα περιουσιακά στοιχεία που έχει, τα παρόντα και μελλοντικά εισοδήματα και τη διάθεσή της όσον αφορά το θέμα ρίσκου.

Η σταδιακή ανάκαμψη του τουρισμού αναμένεται να ενισχύσει και την κατανάλωση. Η «εισαγόμενη» κατανάλωση αποτελεί ακόμη ένα στοιχείο ενίσχυσης της εμπορικής και επιχειρηματικής δραστηριότητας της χώρας. Η προσέλκυση υψηλής εισοδηματικής τάξης τουριστών, αλλά και μόνιμων κατοίκων (αυτό στοχεύει το νέο σχέδιο κινήτρων της κυβέρνησης για το 2022 που αφορά προσέλκυση και εγκατάσταση εταιρειών στη χώρα μας), ενισχύει άμεσα και έμμεσα την οικονομία, εφόσον πέραν των ξενοδοχείων και άλλες επιχειρήσεις, όπως καταστήματα ρούχων και εστιατόρια, μπορούν να ευνοηθούν.

Λαμβάνοντας υπόψη τα πιο πάνω, θα ήταν φρόνιμο να αναλυθεί συνδυαστικά η πορεία της κυπριακής οικονομίας με την πορεία του πληθωρισμού και το ενδεχόμενο λήψης τέτοιων μέτρων και κινήτρων που θα περιορίσουν την εσωτερική ζήτηση, όχι εις βάρος της οικονομικής ανάπτυξης, αλλά σε ένα πλαίσιο ορθολογιστικού σχεδιασμού.

Η προώθηση των έργων υποδομής, η βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, και η προώθηση τομέων της οικονομίας που θα προσελκύσουν υψηλά αμειβόμενους επαγγελματίες, είναι κάποια από τα μέτρα που μπορούν να υποβοηθήσουν στη δημιουργία πραγματικής αξίας στις επενδύσεις.

Η θετική πορεία της κατανάλωσης ενισχύει την οικονομία, όμως οποιεσδήποτε υπερβολές πρέπει να τύχουν σωστής διαχείρισης. Ο χώρος του λιανικού εμπορίου και οι συνήθειες των καταναλωτών έχουν αλλάξει μετά την κρίση του 2013, με τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις να μην βρίσκουν ουσιαστικά περιθώριο επαναδραστηριοποίησης στα προ κρίσης επίπεδα.

Πολλές επιχειρήσεις αναγκάστηκαν και αναγκάζονται να περιορίσουν τις δραστηριότητές τους λόγω της εξάπλωσης του ιού. Η κυβέρνηση, μέσα από τα σχέδια χορηγιών διατήρησε τις παραγωγικές μονάδες του τόπου, ενώ ερχόμενοι σταδιακά στην ομαλότητα θα αφεθούν οι δυνάμεις της αγοράς να ενεργήσουν με όσους δεν μπορούν να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα που διαμορφώνονται και αντιμετωπίζουν προβλήματα επιβίωσης.

Όπως σε όλους τους τομείς, έτσι και στο λιανεμπόριο η σωστή αξιολόγηση της πορείας μιας επιχείρησης είναι ιδιαίτερα σημαντική, ώστε να διασφαλίζεται η βιωσιμότητά της. Αυτή η αναγκαιότητα γίνεται ακόμη πιο έντονη όταν η οικονομία προσπαθεί να βρει βηματισμό μετά από μια κρίση που ουσιαστικά παρέλυσε σημαντικούς τομείς της.