Μια άλλη ψηφιακή οικονομία

Μπροστά στα μάτια μας, κυριολεκτικά, αλλά χωρίς όμως πολλοί από εμάς να το έχουν συνειδητοποιήσει καλά – καλά, έχει δημιουργηθεί μια οικονομία μεγέθους 92 δισεκατομμυρίων δολαρίων, που διαρκώς μεγαλώνει. Αυτή η δραστηριότητα δεν είναι άλλη από την οικονομία των υπηρεσιών των όσων δημιουργούν περιεχόμενο για τα κοινωνικά δίκτυα. Από το Facebook και το Instagram, μέχρι το YouTube και το Snapchat, το Tik Tok και εκατοντάδες άλλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης και επικοινωνίας.

Σε αυτή την τεράστια αγορά παραγωγής περιεχομένου απασχολούνται, με βάση πρόσφατο ρεπορτάζ του Euronews, περίπου 50 εκατομμύρια εργαζόμενοι διεθνώς, που συμπεριλαμβάνουν συγγραφείς, επιμελητές κειμένων, βιντεογράφους, σχεδιαστές, καλλιτέχνες, influencers, παρουσιαστές, μαρκετίστες,  διαφημιστές, προγραμματιστές, αλλά και πολλές άλλες ειδικότητες επαγγελματιών, αρκετοί εκ των οποίων λειτουργούν ως υπεργολάβοι και αυτοεργοδοτούμενοι. Και η συντριπτική πλειοψηφία αυτών των ανθρώπων γεννήθηκε μετά το 1980, με τους περισσότερους από αυτούς να έχουν γεννηθεί μετά το 2000.

Αυτή η τεράστια και κατά γενική ομολογία κατακλυσμιαία εξέλιξη στην οικονομία της επικοινωνίας έχει συνθλίψει, κυριολεκτικά, τα παραδοσιακά ΜΜΕ, με πρώτη και εμφανέστερη απώλεια, όχι μόνο τις εφημερίδες, όπως ίσως να εκτιμούν κάποιοι, αλλά την παραδοσιακή τηλεόραση, την οποία παρακολουθούν συστηματικά οι άνω των 50 ετών, κυρίως. Ακόμα και στην Κύπρο, με τα πιο συντηρητικά χαρακτηριστικά της κοινωνίας της, η κατανάλωση πληροφοριών έχει μετατοπιστεί εδώ και χρόνια από τα παραδοσιακά ΜΜΕ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Πλέον, τα παιδιά μας διασκεδάζουν, μαθαίνουν, ψυχαγωγούνται, κινδυνεύουν… όχι από τις εκπομπές της τηλεόρασης, αλλά από τις κατά συνείδηση και κρίση επιλογές τους στις πλατφόρμες αυτές. Η γενιά που ενηλικιώθηκε το 2020, δεν ενδιαφέρεται για το τι λένε οι αρθρογράφοι των εφημερίδων και οι τηλεπαρουσιαστές των ειδήσεων και των ενημερωτικών εκπομπών. Ενδιαφέρονται, όμως, εξαιρετικά πολύ για τους παρουσιαστές στο YouTube και στο Tik Tok. Ούτε καν το Facebook δεν τους απασχολεί…

Μέσα σε αυτό, λοιπόν, το περιβάλλον, αλλάζει και το επιχειρείν, η διαφήμιση, η προβολή, η επικοινωνία εν γένει, οποιουδήποτε μηνύματος, είτε τούτο αφορά σε προϊόν, σε ιδέα, ή και σε πολιτική πρόταση. Αναπόδραστα, οι επιπτώσεις είναι πολλές και πολύπλευρες και επηρεάζουν το σύνολο της οικονομίας. Και μπορεί η Κύπρος να μην είναι το καλύτερο ή ευκολότερο παράδειγμα για να συναχθούν συμπεράσματα, αφού το νησί είναι πολύ μικρό και η αγορά του ρηχή και οι νοοτροπίες που ακόμη καθορίζουν τον τρόπο που καταναλώνουμε προϊόντα, υπηρεσίες και ιδέες κάπως στρεβλές, εντούτοις η εικόνα γύρω από την κάθε «εικόνα» και το κάθε «μήνυμα» αλλάζει.

Μπορεί ακόμη οι Κύπριοι καταναλωτές να εμπιστεύονται τις ηλεκτρονικές συναλλαγές για περιορισμένου εύρους και αξίας προϊόντα και υπηρεσίες, αλλά το υβριδικό μοντέλο που δημιουργήθηκε και ενισχύθηκε λόγω της πανδημίας και των περιορισμών που επέβαλε στη φυσική αλληλεπίδραση μεταξύ μας, θα μείνει για πάντα και διαρκώς θα διαχέεται σε όλο και περισσότερες δραστηριότητες. Με ό,τι αυτό σημαίνει για τον τρόπο που επιχειρούμε, πουλούμε, καταναλώνουμε φυσικά προϊόντα, ιδέες και πληροφορίες.

Και συν τω χρόνω θα προκύψουν και τα αναγκαία «πρωτόκολλα» επικοινωνίας μεταξύ καταναλωτών και παραγωγών, πελατών και μαγαζατόρων, και θα μάθουμε όλοι ότι δεν είναι δυνατό να αναμένουμε άμεση απάντηση στο μήνυμα που στείλαμε στο Instagram page ενός καταστήματος ρούχων, π.χ., στο Παραλίμνι στις 3 το πρωί, αφού μια μικρή κυπριακή επιχείρηση δεν είναι Amazon, δεν διαθέτει τηλεφωνικά κέντρα εικοσιτετράωρης εξυπηρέτησης και ούτε υποδομές αυτοματισμού ανάλογες των διεθνών εμπορικών επιχειρήσεων.

Αντίστοιχα, θα μάθουμε και ποια είναι η πρέπουσα συμπεριφορά γύρω από τον σχολιασμό μιας είδησης και μιας γνώμης, και θα καταλάβουμε ότι το όποιο ψηφιακό μέσο και πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης δεν είναι κερκίδα γηπέδου, που, ειρήσθω εν παρόδω, ούτε και εκεί θα πρέπει να γίνονται ανεκτοί τραμπουκισμοί και βία οποιασδήποτε μορφής.

Πέραν όμως από τα πραγματικά ευτράπελα της σύγχυσης που προκαλεί στους αδαείς και ελλιπούς κρίσης καταναλωτές ανάμεσά μας η παρανόηση της διαδικτυακής «γειτονίας» και συνύπαρξης μιας μικρής τοπικής επιχείρησης με μια παγκόσμια πλατφόρμα εμπορίου, εκεί που πραγματικά η αλλαγή θα επηρεάσει τον τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς μας θα είναι στη διάχυση της πληροφορίας, της ενημέρωσης και της ψυχαγωγίας, αφού ήδη οι στατιστικές μετρήσεις το δείχνουν. Και αυτό σημαίνει πολλά, σε οικονομικό και πολιτικό επίπεδο.