Να εποπτεύσω ή να μην εποπτεύσω;

Tο σύστημά μας έχει απαντήσει καταφατικά στο πιο πάνω ερώτημα. Έχω όμως τους ενδοιασμούς μου. Όχι για την ανάγκη εποπτείας, αλλά για το πώς έχει εξελιχθεί. Όπως και με το κράτος, την παιδεία, την υγεία και πολλές άλλες ανθρώπινες επινοήσεις έτσι και με την εποπτεία. Κρίναμε ότι το κράτος είναι αναγκαίο και με την πάροδο του χρόνου στο όνομα του κράτους κάνουμε ό,τι μας καπνίσει. Δίνουμε για παράδειγμα σε άτομο που θα αφυπηρετήσει σε τρεις μήνες μερικές εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ αύξηση (αφορολόγητα συντάξιμα επιδόματα) ή στους δικαστές μας επίδομα παραστάσεως, περιορίζουμε αχρείαστα τις ελευθερίες των πολιτών και πολλά άλλα! Ταυτίσαμε την παιδεία με τον μισθό του εκπαιδευτικού, την υγεία με του γιατρού ή του νοσηλευτή. Βλέπουμε το αποτέλεσμα. Αν τολμήσει να αντιδράσει κάποιος είναι λαϊκιστής ή είναι ενάντια στην παιδεία και την υγεία, ανεξαρτήτως ότι πάμε από το κακό στο χειρότερο.

Ως πρώην πρόεδρος κρατικού θεσμού είχα ανάλογες εμπειρίες και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Έβλεπα συνεχώς από συναδέλφους μου να αναζητούν όλο και περισσότερο ρόλο και περισσότερες εξουσίες. Πολλές φορές δικαιολογημένα. Πολλές όμως όχι. Εξουσία για χάριν της εξουσίας. Όταν σε μια περίπτωση δοκίμασα να υποβάλω μια εισήγηση σε μία από τις συναντήσεις μας, «αυτό το κομμάτι του όρου εντολής μας θα ήταν καλύτερα να μεταφερθεί στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας» και επιχειρηματολόγησα επικαλούμενος το τι είχε λεχθεί προηγουμένως, με κοίταζαν οι περισσότεροι με το μισό τους. Αυτή είναι η φύση μας η οποία όμως προκαλεί και ζημιά.

Έτσι και σήμερα οι επόπτες αναζητούν συνεχώς περισσότερο ρόλο, περισσότερη εξουσία. Ο θεσμός της Κεντρικής Τράπεζας της Κεφαλαιαγοράς αποτελεί κλασικό παράδειγμα. Τα υπέρ της εποπτείας δεν θα τα καταγράψω, είναι αυτονόητα. Ούτε και τα περισσότερα αρνητικά. Θα επικεντρωθώ σε δύο που θεωρώ ως άκρως επιζήμια για την κοινωνία μας. 

Ας πάρουμε το παράδειγμα των κρυπτονομισμάτων (Bitcoin κ.λπ.). Γιατί θεωρώ λανθασμένη με τα σημερινά δεδομένα την απόφαση της εποπτείας (ΤΟΝΙΖΩ) από τον θεσμό της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς.

Ο πρώτος λόγος είναι πως στέλνει το μήνυμα ότι αποτελεί η αγορά κρυπτονομισμάτων μια μορφή επένδυσης. Δηλαδή η ίδια η εποπτική αρχή διαφημίζει και προωθεί αυτό το για εμένα ξεκάθαρο, κουμάρι, ως επένδυση. Προσδίδει μια υπόσταση που δεν θα έπρεπε.

Ο δεύτερος λόγος είναι ότι η εποπτεία προσδίδει ένα αίσθημα ασφάλειας. Το αίσθημα ασφάλειας διευκολύνει τις συναλλαγές αλλά ταυτόχρονα μειώνει τον βαθμό προσωπικής ευθύνης των επενδυτών. Η αρχή τροφίμων και φαρμάκων κάνει ένα Χ έλεγχο πριν την αδειοδότηση ενός φαρμάκου και μετά κατά την κυκλοφορία. Ο γιατρός και στη συνέχεια ο λήπτης το μόνο που χρειάζεται είναι να βεβαιωθούν ότι το φάρμακο έχει εγκριθεί. Αυτό ισχύει όχι στον ίδιο αλλά σε μεγάλο βαθμό και στις επενδύσεις. Τι θα κάνει μια Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς στην περίπτωση των κρυπτονομισμάτων; Στη θεωρία θα μας πουν πολλά. Στην πράξη όμως;

Πριν λίγο καιρό το ίδιο άτομο που προωθούσε μέσω εταιρείας διαχείρισης κεφαλαίων (μερικών εκατοντάδων δις δολάρια) το Bitcoin κάνοντας προβλέψεις για άνοδο της τιμής του έως και τις 400 χιλ. δολάρια, παραδέχθηκε δημόσια και χωρίς ενδοιασμό πως δεν καταλάβει από Bitcoin και ότι το εγκατέλειψε. Αν έχασε αυτός ή οι πελάτες του δεν το μάθαμε. Μόνο από αυτό θα του αφαιρούσα την άδεια και θα έκλεινα την εταιρεία… αλλά τίποτα.

Αυτοί που έχουν επινοήσει τα κρυπτονομίσματα και άλλα ευφάνταστα-εξωτικά επενδυτικά προϊόντα να είστε σίγουροι όταν ακούνε πως θα μπουν στο μικροσκόπιο των εποπτικών αρχών κάνουν πάρτι. Τονίζω πως κάποτε θα επικρατήσει ένα ηλεκτρονικό νόμισμα το οποίο θα εποπτεύεται. Όχι όμως αυτό που ζούμε σήμερα.

Γνωρίζω πως δεν είναι εύκολη η απάντηση για όλα. Γνωρίζω ότι ίσως αυτό που ζούμε σήμερα να αποτελεί το αναγκαίο προβληματικό βήμα για το καλύτερο αύριο. Ως έχουν τα κρυπτονομίσματα σήμερα για εμένα είναι ξεκάθαρο πως αποτελούν κουμάρι και ως αυτό πρέπει να τύχει αντιμετώπισης από τους θεσμούς. Όπως εποπτεύεται το λόττο έτσι και το Bitcoin.