Το μικρό και μεσαίο επιχειρείν αναζητεί λύσεις

Η μεγαλύτερη πρόκληση που θα χρειαστεί να αντιμετωπιστεί το συντομότερο δυνατό για να μπορέσει η οικονομία μας να «ξυπνήσει» σε μια καλύτερη μέρα, όσο πλησιάζει και το τέλος της πανδημίας, δεν είναι άλλη από την αναζωογόνηση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων.

Οι επιχειρήσεις αυτές αποτελούν, ως γνωστό, τη συντριπτική πλειοψηφία των παραγωγικών μονάδων της οικονομίας, τόσο στην Κύπρο όσο και διεθνώς. Απασχολούν τον μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων, δημιουργούν τις περισσότερες θέσεις εργασίας και πληρώνουν τους περισσότερους φόρους προς το κράτος. Δυστυχώς τις τελευταίες δεκαετίες, αυτές οι επιχειρήσεις έχουν «ξεχαστεί» από όλους, με εξαίρεση την παροχή κάποιων επιδομάτων «διαβίωσης» σε αυτές λόγω της πανδημίας.

Αλλά ο ρόλος τους στην κυπριακή οικονομία απαιτεί όπως η προσέγγιση όλων προς αυτές, όπως των οργανωμένων επιχειρηματικών φορέων, τοπικών αρχών, υπουργείων και τραπεζών, αναβαθμιστεί και ενισχυθεί. Και ασφαλώς απαιτεί δουλειά και από τους ίδιους τους μικρούς επιχειρηματίες.

Επιχειρηματικοί φορείς

Αρχίζοντας από τους οργανωμένους επιχειρηματικούς φορείς, καλό θα ήταν να δούμε μια πιο δυναμική εμπλοκή τους με τα όσα απασχολούν τον μικρό και μεσαίο επιχειρηματία, τον εμπορευόμενο και τον μαγαζάτορα. Έχουμε χρόνια να δούμε αυτούς τους φορείς να εγκύπτουν οργανωμένα και μεθοδευμένα στα προβλήματα των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων και να αξιοποιούν τη γνώση και επιρροή τους προς εξορθολογισμό των όσων αφορούν αυτές τις επιχειρήσεις.

Δεν αρχίζουν και δεν τελειώνουν όλα με το ωράριο λειτουργίας και τη ρύθμιση των εκπτώσεων, ούτε με τα συντεχνιακά, την ΑΤΑ και τους μισθούς. Και δεν είναι δουλειά των θεσμικών επιχειρηματικών φορέων να ασχολούνται μόνο με τις υπηρεσίες και τα ακίνητα. Υπάρχουν άλλοι φορείς για αυτά. Δεν χρειάζεται να πούμε τους λόγους που οδήγησαν σε αυτή την κατάσταση, επειδή μπορεί να προσβάλλει κάποιους, αλλά καλό είναι να στρέψουν την προσοχή τους εκεί που πραγματικά πρέπει.

Τοπικές αρχές

Αντίστοιχα, οι τοπικές αρχές χρειάζεται, επιτέλους, να σταματήσουν μόνο να εισπράττουν φόρους διατήρησης επαγγελματικής στέγης, σκυβάλων, να ασχολούνται με τα έξυπνα φώτα τροχαίας και τα ισόπεδα πεζοδρόμια κοκ και να αναδιοργανώσουν και να εκσυγχρονίσουν τις υπηρεσίες τους προς τις μικρές επιχειρήσεις. Μια πολύ καλή ιδέα θα ήταν η σύμπραξη μεταξύ τοπικών αρχών, τραπεζών και συμβουλευτικών επιχειρήσεων, καθώς και πανεπιστημίων (που εκπαιδεύουν υπαλλήλους αντί να εκπαιδεύουν entrepreneurs κάθε μορφής), και η δημιουργία ενός προγράμματος παροχής pro bono στήριξης προς τις μικρές επιχειρήσεις μέσω συμβουλών, κατεύθυνσης και υποβοήθησης.

Και γιατί όχι, και απαλλαγής από μια σειρά από φόρους τα πρώτα χρόνια λειτουργίας τους. Σε άλλες χώρες, λειτουργούν εδώ και δεκαετίες προγράμματα τοπικής επιχειρηματικότητας υπό την μορφή «κλινικών» όπου αυτά και πολλά άλλα παρόμοια γίνονται. Δεν χρειάζεται να ανακαλύψουμε τον τροχό. Ένα τηλέφωνο χρειάζεται να κάνουν οι αρμόδιοι στους ομολόγους τους στην Ευρώπη και θα ξέρουν τι πρέπει να κάνουν. Επίσης πολύ σημαντική δουλειά των τοπικών αρχών είναι και η δημιουργία συνθηκών διευκόλυνσης της κατανάλωσης, αλλά και της παραγωγής. Δωρεάν χώροι στάθμευσης κάποιες ώρες κάθε μέρα και η πραγματοποίηση φεστιβάλ και εκδηλώσεων με έμπορο-πολιτιστική χροιά είναι μόνο κάποια από αυτά που μπορούν και χρειάζεται να γίνουν. Η αγορά δεν είναι μόνο τα πέντε-έξι mall της Κύπρου. Ας ξυπνήσουν επιτέλους οι τοπικοί «άρχοντες» και ας αναλάβουν τις ευθύνες τους. Η δε μεταρρύθμιση της τοπικής αυτοδιοίκησης καλό είναι να λάβει υπόψη της αυτή τη διάσταση. Αφορά τους πάντες.

Τα υπουργεία

Τα δε αρμόδια υπουργεία, καλό θα ήταν να δημιουργήσουν μια μεταξύ τους επιτροπή για τη μικρή και μεσαία επιχείρηση και μαζί με τα λογής-λογής one stop shops που θεσπίζονται, να δημιουργηθεί και ένα για τον μικρό επιχειρηματία. Ένα είδους «small business administration» ή κέντρου εξυπηρέτησης μικρής επιχείρησης όπου σε μια επίσκεψη θα γίνονται, αν όχι όλα, τα περισσότερα που χρειάζεται να γίνονται για την εύρυθμη λειτουργία αυτού του εξαιρετικά νευραλγικού τομέα της οικονομίας.

Σε αυτό το πλαίσιο θα μπορεί με διαφάνεια και μεθοδικότητα, να υποβοηθείται η επιχείρηση ακόμα και για τη συμμετοχή της σε ειδικά προγράμματα στήριξης από τα δεκάδες που υπάρχουν στο πλαίσιο της ΕΕ. Καλές και χρήσιμες οι αναλύσεις των κυβερνητικών στελεχών για το τάδε και δείνα ευρωπαϊκό πλαίσιο πολιτικής, καλές και χρήσιμες οι επιδοματικές πολιτικές και οι ρυθμίσεις ωραρίων κοκ αλλά καιρός είναι να πάμε από την κατακερματισμένη διοίκηση του 1970 στη διοίκηση του 2022. Οι μηχανισμοί του Δημοσίου είναι εκεί, οι λειτουργοί του είναι καταρτισμένοι, τα χρήματα υπάρχουν. Μένει η οργάνωση και η εφαρμογή.

Τράπεζες

Όσον αφορά τις τράπεζες, θα πρέπει να μας πουν αν τις ενδιαφέρει η κυπριακή οικονομία και πώς. Και για να μας το πουν θα πρέπει να αλλάξουν τις εσωτερικές δομές λειτουργίας τους και να εκσυγχρονιστούν ώστε να μπορέσουν πραγματικά να βοηθήσουν τον μικρό επιχειρηματία. Τα στελέχη τους πρέπει να ασχοληθούν ξανά με το επιχειρείν, και με καινοτόμους τρόπους χρηματοδότησης πέραν του dept financing, αξιοποιώντας τις «κατεψυγμένες» καταθέσεις που κρατούν.

Οι τράπεζες και οι τραπεζίτες μας έχουν τεράστια γνώση και εμπειρία στα του «παζαριού» αλλά τις τελευταίες δεκαετίες μετατράπηκαν δυστυχώς σε γραφειοκρατίες διαχείρισης υποθηκών ακινήτων και έχασαν τον μπούσουλα τους, τον οποίο σιγά- σιγά ξαναβρίσκουν, κατανοώντας ότι το χρήμα που έρχεται εύκολα, φεύγει και εύκολα.

Και ασφαλώς πρέπει να διευκολυνθούν να διαδραματίσουν τον ρόλο τους ως στυλοβάτες του επιχειρείν μέσω και της αντίστοιχης νομοθετικής μεταρρύθμισης γύρω από τη συνολική τραπεζική, συμπεριλαμβανομένης και εκείνης που αφορά τη διαχείριση των επιζήμιων επιχειρήσεων «ζόμπι» που δεν αφήνουν τις υπόλοιπες να αναπτυχθούν όπως πρέπει.

Τέλος, όσον αφορά τις ίδιες τις μικρές επιχειρήσεις και τους επιχειρηματίες, καλό θα ήταν να δώσουν προσοχή στην «εκπαίδευση» του Κύπριου καταναλωτή, ειδικά του νεότερου που είτε δεν άρχισε να εργάζεται καλά-καλά είτε που προέρχεται από τις τάξεις των μόνιμα και πάγια αμειβομένων υπαλλήλων. Και που ως τέτοιος δυστυχώς δεν έχει ιδέα για το πώς λειτουργεί μια πραγματική αγορά, αφού περνά τον χρόνο του κολλημένος στην οθόνη του κινητού του νομίζοντας ότι το Pinterest και το κατάστημα της γειτονίας του είναι το ίδιο πράγμα και πιστεύοντας ότι η Κύπρος δεν είναι ένα αποκομμένο νησί του ενός εκατομμυρίου κατοίκων με μερικές χιλιάδες ευρώ κατά κεφαλή εισόδημα στην Ανατολική Μεσόγειο αλλά μια πλούσια μεγαλούπολη της Γαλλίας στη μέση της Ευρώπης από όπου διέρχονται τα πάντα, συνέχεια (sic).

Ανάλογα, πρέπει και οι ίδιες οι επιχειρήσεις να διευκολυνθούν για να αξιοποιήσουν αυτή την τεράστια ευκαιρία που παρέχει η ψηφιοποίηση του επιχειρείν και να στραφούν εκτός και γιατί όχι και να ανταγωνιστούν με τις αντίστοιχες μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις στην πανευρωπαϊκή αγορά.