Μια νέα οικονομική τάξη πραγμάτων

H επέμβαση της Ρωσίας στην Ουκρανία και οι οικονομικές κυρώσεις που της έχουν επιβληθεί οδηγούν σε αναδιάταξη την παγκόσμια οικονομία. Ένα κοινό χαρακτηριστικό τόσο των πολιτικών όσο και των οικονομικών αναλύσεων είναι ότι η χαμένη από τις αλλαγές που συντελούνται είναι η Ευρώπη.

Μετά την επέμβαση στην Κριμαία και την επιβολή των κυρώσεων στη Ρωσία η χώρα προχώρησε σε δύο ουσιαστικές οικονομικές κινήσεις. Ενισχύθηκε η εσωτερική οικονομία αντικαθιστώντας αρκετά από τα προϊόντα που εισάγονταν με υποκατάστατα δικής της παραγωγής και ενίσχυσε τους οικονομικούς δεσμούς με ανατολικές χώρες όπως η Κίνα.

Μια οικονομία που αναπτύσσεται με πολύ γρηγορότερους ρυθμούς από τη ρωσική και διεκδικεί ηγετικό ρόλο στον παγκόσμιο χάρτη αμφισβητώντας την ίδια την πρωτοκαθεδρία του δολαρίου στις παγκόσμιες συναλλαγές.

Η Ρωσία αποτελεί έναν από τους ισχυρότερους παίχτες στον τομέα της ενέργειας και στις εξαγωγές μετάλλων απαραίτητων για τη βαριά βιομηχανία και η τωρινή κατάσταση με τις κυρώσεις θα επηρεάσει σημαντικά τις χώρες που είναι άμεσα συνδεμένες οικονομικά με αυτή. Αν κάποιος αναλύσει τις κυρώσεις που επιβάλλονται υπάρχει μεγάλη προσοχή για τον τομέα της ενέργειας.

Η ενέργεια

Δηλώσεις από αξιωματούχους ότι θα πάψουν, κυρίως οι ευρωπαϊκές χώρες, ότι θα ανεξαρτητοποιηθούν ενεργειακά από τη Ρωσία ακούγονται εύηχα, αλλά σταθμοί αποϋγροποίησης φυσικού αερίου και αγωγοί δεν χτίζονται από τη μια μέρα στην άλλη. Όσο επιβεβαιώνονται οι εκτιμήσεις για μια παρατεταμένη περίοδο συγκρούσεων το ενεργειακό κόστος θα παραμένει σε υψηλά επίπεδα δημιουργώντας αλυσιδωτά προβλήματα σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Ούτε η αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου από κάποιες χώρες αποτελεί λύση. Είναι προσωρινό μέτρο ενίσχυσης της προσφοράς και ενδεχομένως συγκράτησης των τιμών του πετρελαίου αλλά μπορεί να εφαρμοστεί για μικρό χρονικό διάστημα. Υπάρχει και το ερώτημα αν οι χώρες του ΟΠΕΚ έχουν τη διάθεση να ξεφύγουν από τα συμφωνηθέντα (γνωρίζουν ότι αν το κάνουν δεν υπάρχει γυρισμός και οι μοναχικές πορείες μόνο ζημιά μπορούν να προκαλέσουν). Αυτό γίνεται εντονότερο αυτή την περίοδο που η υφήλιος επενδύει συστηματικά σε ένα καλύτερο περιβάλλον και σε υποδομές που αφορούν τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης υπήρξε μια μεγάλη τάση φυγής, σε κεφάλαια, ανθρώπινο δυναμικό και ταλέντα, από όλες τις χώρες που αποτελούσαν την ένωση (π.χ. πολλά άτομα που εργάζονται σε διεθνείς εταιρείες παραγωγής λογισμικών προέρχονται από την Ουκρανία). Μέσα από αυτή τη μαζική έξοδο ιδρύθηκαν εταιρείες στο εξωτερικό κυρίως σε χώρες που υπήρχε ευνοϊκό φορολογικό καθεστώς, με τους πόρους της χώρας να διασκορπίζονται σε διάφορες δικαιοδοσίες.

Υπενθυμίζονται τα κίνητρα για μηδενική φορολόγηση που δόθηκαν από τη ρωσική κυβέρνηση για επαναφορά των εταιρειών πίσω στη χώρα (de offshorisation) και την επαναδιαπραγμάτευση όλων των «ελκυστικών» συμφωνιών αποφυγής διπλής φορολογίας ώστε τα μερίσματα εισπρακτέα να φορολογούνται με 15%, την ώρα που στη Ρωσία φορολογούνται με 13%.

Οι πιο πάνω πολιτικές σε συνδυασμό με τα μέτρα που εφαρμόστηκαν διεθνώς για την απαίτηση δημιουργίας πραγματικής βάσης στις χώρες που φορολογείται μια εταιρεία οδήγησε σε μια πιο ορθολογιστική προσέγγιση.

Θα ήταν διαφωτιστικό αν γινόταν μια μελέτη που να καταδείκνυε σε ποιες χώρες έγιναν οι επενδύσεις ρωσικών κεφαλαίων στον τομέα των ακινήτων αλλά και σε άλλους τομείς. Τώρα με τους περιορισμούς ενδεχομένως οι ιδιοκτήτες να κάνουν σκέψεις για πώλησή τους.

Σίγουρα η χρήση βίας καταδικάζεται από όπου κι αν προέρχεται όπως και οποιεσδήποτε ενέργειες καταπατούν τα ανθρώπινα δικαιώματα. Αν αναλύσουμε την πορεία των γεγονότων η σημερινή κατάσταση είναι αποτέλεσμα πολιτικών προστριβών μόνο ή υπήρχαν θέματα κυριαρχίας επί οικονομικών θεμάτων.

Ασφυξία

Οι κυρώσεις που επιβάλλονται προκαλούν ασφυξία στη Ρωσία και στον λαό της αλλά την ίδια ώρα δημιουργούν σημαντικά προβλήματα και στις χώρες που τα επιβάλλουν, άλλες περισσότερο και άλλες λιγότερο. Πέρα από τον πληθωρισμό που αναμένεται να ενισχυθεί και θα επηρεάσει την κοινωνία οριζόντια στο σύνολό της, προκύπτουν και ζητήματα σε άλλους τομείς όπως ο τουρισμός, οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, το λιανεμπόριο (εφόσον ένα μεγάλο μέρος καταναλωτικού κοινού-τουριστών αποκλείεται), αλλά και η βαριά βιομηχανία.