Τα τελευταία στοιχεία για τον πληθωρισμό ήρθαν να επιβεβαιώσουν μια πραγματικότητα που αντιλαμβάνονται εμπειρικά όλοι όσοι επισκέπτονται υπεραγορές και καταστήματα τροφίμων: το πορτοφόλι αδειάζει με μεγάλη ταχύτητα.
Ο «Π» επιχειρεί με τη συνδρομή της Retail Zoom, της κυπριακής εταιρείας συγκέντρωσης και ανάλυσης δεδομένων η οποία συλλέγει στοιχεία από τη μεγάλη πλειοψηφία των υπεραγορών της Κύπρου, να εμβαθύνει την ανάλυση για την πορεία των τιμών σε αγαθά ευρείας κατανάλωσης και το πώς αντιδρά ο καταναλωτής.
Το γενικό συμπέρασμα από την ανάλυση του μεγάλου όγκου δεδομένων που έχει στη διάθεσή της η Retail Zoom είναι ότι οι καταναλωτές έχουν στραφεί σε προϊόντα με χαμηλότερες τιμές και όπου μπορούν προχωρούν στην αγορά μεγαλύτερων συσκευασιών, για να πετύχουν εξοικονόμηση. Η χαμηλή τιμή, όπως θα δούμε παρακάτω, δεν αποτελεί το κυρίαρχο κριτήριο για την επιλογή των αγαθών, αλλά υπάρχει μια τάση απομάκρυνσης από τα ακριβά αγαθά. Στο τέλος, όμως, οι εξοικονομήσεις είναι οριακές.
Η έρευνα και η μεθοδολογία
Μετά από προσεκτική μελέτη των αναλυτών της Retail Zoom, ως δείγμα, επιλέχθηκαν και αναλύθηκαν τα δεδομένα του καλαθιού των προϊόντων των καταναλωτών, τις χρονιές 2017, 2020 και 2023. Η επιλογή αυτή μας επιτρέπει να δούμε και τι έγινε κατά τη διάρκεια της πρώτης χρονιάς της πανδημίας.
Το δείγμα περιλαμβάνει τα δεδομένα της συμπεριφοράς των καλαθιών, δηλαδή προϊόντα τα οποία έχουν αγοράσει οι καταναλωτές, για τους πρώτους επτά μήνες (Ιανουάριος - Ιούλιος). Η σύγκριση αφορά το πρώτο επτάμηνο των ετών 2017, 2020 και 2023.
Η ανάλυση έγινε σε επίπεδο κατηγοριών των προϊόντων, για τις οποίες υπάρχουν διαθέσιμα δεδομένα για ολόκληρο τον πληθυσμό υπεραγορών. Στη συνέχεια, απομονώθηκαν οι δεκαπέντε πιο δημοφιλείς κατηγορίες, δηλαδή οι κατηγορίες για τις οποίες τα προϊόντα τους έχουν βρεθεί πιο συχνά στο καλάθι αγοράς των καταναλωτών. Οι δημοφιλέστερες κατηγορίες που βρέθηκαν στα καλάθια των καταναλωτών είναι οι εξής, κατά φθίνουσα σε σειρά πωλήσεις:
1. Φρέσκο γάλα
2. Τυρί
3. Αλμυρά σνακ
4. Μπισκότα
5. Σοκολάτες
6. Ανθρακούχα αναψυκτικά
7. Μεταλλικό νερό
8. Απλό γιαούρτι
9. Χυμοί
10. Ξηρά ζυμαρικά
11. Δημητριακά πρωινού και μούσλι
12. Κατεψυγμένο κρέας
13. Ξηροί καρποί
14. Μαγειρικό λάδι
15. Στιγμιαίος καφές
Η ερμηνεία
Προκειμένου να εξαχθεί η συνολική εικόνα της αγοράς για κάθε χρονιά που συμπεριλαμβάνεται στο δείγμα, χρησιμοποιήθηκαν συγκεκριμένοι δείκτες. Πιο συγκεκριμένα:
Μέση σταθμισμένη τιμή των προϊόντων που αγοράστηκαν:
- Παρατηρήθηκε συνολική αύξηση τιμών 15,40% από το 2017 μέχρι 2023
Μέση σταθμισμένη τιμή των προϊόντων που έχουν περισσότερες πωλήσεις:
- Παρατηρήθηκε συνολική αύξηση τιμών των προϊόντων που έχουν περισσότερες πωλήσεις 14,66% από το 2017 μέχρι 2023
Μέση τιμή των διαθέσιμων προϊόντων των καταστημάτων:
- Παρατηρήθηκε συνολική αύξηση τιμών των διαθέσιμων προϊόντων 13,47% από το 2017 μέχρι 2023
Τι μας δείχνουν τα παραπάνω νούμερα;
Σύμφωνα με την ανάλυση της Retail Zoom διαπιστώνεται ότι υπάρχουν φθηνότερες επιλογές από αυτές που τελικά επιλέγουν οι καταναλωτές, καθώς η μέση τιμή των διαθέσιμων προϊόντων των καταστημάτων (13,47%) είναι μικρότερη από τη μέση σταθμισμένη τιμή των προϊόντων που αγοράστηκαν 15,40%.
Γενικά, όμως, οι καταναλωτές απορρίπτουν τα ακριβά προϊόντα. Η μέση σταθμισμένη τιμή των προϊόντων που έχουν περισσότερες πωλήσεις (14,66%) είναι μικρότερη από τη μέση σταθμισμένη τιμή των προϊόντων που αγοράστηκαν (15,40%) αλλά καμία προσαρμογή των επιλογών των καταναλωτών δεν μπορεί να απορροφήσει την ακρίβεια σε σημαντικό βαθμό. Η διαφορά μεταξύ των δύο τιμών είναι 0,74%.
Οι διαφορές, όπως μπορείτε να δείτε, είναι οριακές. Ωστόσο, οι καταναλωτές επιχειρούν να εξοικονομήσουν και το τελευταίο σεντ και ψωνίζουν διαφορετικά μελετώντας τις τιμές.
Σε αυτή την τάση ανταποκρίνονται και οι παραγωγοί-προμηθευτές προσφέροντας προϊόντα που μπορούν να αγοράσουν οι καταναλωτές, απορροφώντας μέρος του κόστους.
Οι συσκευασίες
Ένα πρόσθετο ενδιαφέρον εύρημα είναι η προσπάθεια των καταναλωτών να εξοικονομήσουν χρήματα αγοράζοντας μεγαλύτερες συσκευασίες. Στον σχετικό πίνακα θα δείτε ότι π.χ. στο τυρί η ανά μονάδα προϊόντος αύξηση της τιμής είναι 20%, αλλά η σταθμισμένη τιμή έχει αυξηθεί κατά 8,95% (το 2023 σε σύγκριση με το 2017). Αυτή η διαφορά των 11 μονάδων δείχνει ότι αγοράζονται μεγαλύτερες συσκευασίες κάτι που όλοι μπορούμε να δούμε στα ψυγεία των υπεραγορών όπου κυριαρχούν οι μεγαλύτερες συσκευασίες. Προσπάθεια εξοικονόμησης με αγορά μεγαλύτερων συσκευασιών φαίνεται να υπάρχει στα αλμυρά σνακ, στις σοκολάτες, στα νερά, στα αναψυκτικά, στα μακαρόνια, στα δημητριακά, στο κατεψυγμένο κρέας και στον στιγμιαίο καφέ.
Θα πρέπει, όμως, να επαναλάβουμε ότι και αυτή η προσπάθεια δεν μπορεί να απορροφήσει την ακρίβεια σε σημαντικό βαθμό. Ενισχύει, όμως, την εικόνα ότι οι καταναλωτές στην Κύπρο προσπαθούν να βρουν τρόπους για φθηνότερες συνολικές αγορές.
Οι μεταβολές
Ενδεικτικά, παρουσιάζονται συνοπτικά τα ποσοστά αυξήσεων των τιμών από το 2017 μέχρι το 2023, βάσει των μετρικών που χρησιμοποιήθηκαν, για τις τρεις κορυφαίες, σε πωλήσεις, κατηγορίες.
Μέση σταθμισμένη τιμή των προϊόντων που αγοράστηκαν:
• Φρέσκο γάλα: 26,54%
• Τυρί: 8,95%
• Αλμυρά σνακ: 17,73%
Μέση σταθμισμένη τιμή των προϊόντων που έχουν περισσότερες πωλήσεις:
• Φρέσκο γάλα: 34,00%
• Τυρί: 9,34%
• Αλμυρά σνακ: 12,27%
Μέση τιμή των διαθέσιμων προϊόντων των καταστημάτων
• Φρέσκο γάλα: 26,13%
• Τυρί: 8,82%
• Αλμυρά σνακ: 27,86%
Εστιάζοντας στον δεύτερο δείκτη, στα είδη που μπαίνουν περισσότερο στο καλάθι, βλέπουμε ότι την τελευταία εξαετία δέκα προϊόντα έχουν παρουσιάσει ισχυρή διψήφια αύξηση. Ορισμένα από αυτά, όπως το γάλα με σωρευτική αύξηση 34% ή το λάδι με 39,65% δεν μπορούν να λείπουν από κανένα σπίτι.
info
Τι δείχνουν οι πίνακες
- Μέση σταθμισμένη τιμή των προϊόντων που αγοράστηκαν: άθροισμα πωλήσεων διά το άθροισμα των ποσοτήτων.
- Μέση σταθμισμένη τιμή των προϊόντων που έχουν περισσότερες πωλήσεις: άθροισμα πωλήσεων διά το άθροισμα των ποσοτήτων για τα προϊόντα με τις περισσότερες πωλήσεις.
- Μέση τιμή των διαθέσιμων προϊόντων των καταστημάτων: άθροισμα των τιμών των διαθέσιμων προϊόντων, διά το πλήθος των προϊόντων.
Οι πρώτοι δύο δείκτες δείχνουν την εικόνα του καλαθιού του καταναλωτή, δηλαδή τι αγοράζει ο καταναλωτής από τις υπεραγορές. Για περαιτέρω ανάλυση αποτυπώνεται και η εικόνα των διαθέσιμων προϊόντων στις υπεραγορές, ανεξάρτητα των πωλήσεων τους. Για τον λόγο αυτό, προστέθηκε ο δείκτης «Μέση τιμή των διαθέσιμων προϊόντων των καταστημάτων».
Τέλος, οι αναλυτές της Retail Zoom θέλοντας να καλύψουν το ενδεχόμενο οι καταναλωτές να απορρόφησαν μέρος των αυξήσεων των τιμών, αγοράζοντας συσκευασίες προϊόντων που περιέχουν μεγαλύτερη ποσότητα, εφαρμόστηκαν οι ίδιες μετρήσεις ανά μονάδα προϊόντος.
