Παρά την ολοκλήρωση της εκλογικής διαδικασίας, νικητές και ηττημένοι των βουλευτικών εκλογών εξακολουθούν να έχουν μία τελευταία εκκρεμότητα έναντι του εκλογικού νόμου: την κατάθεση αναλυτικών στοιχείων για τα εκλογικά τους έσοδα και έξοδα μαζί με τα σχετικά αποδεικτικά έγγραφα, αποδείξεις και τιμολόγια, που πιστοποιούν το βάσιμο και την ορθότητα των δηλώσεών τους.
Βάσει της νομοθεσίας, οι αναλυτικές καταστάσεις οφείλουν να υποβληθούν εντός δύο μηνών από τη δημοσίευση των αποτελεσμάτων της εκλογής στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας, γεγονός που τοποθετεί την εκπνοή της προθεσμίας στα τέλη Ιουλίου.
Οι εκθέσεις εκλογικών δαπανών υποβάλλονται αρχικά στον γενικό έφορο Εκλογών και ακολούθως διαβιβάζονται στον Γενικό Ελεγκτή της Δημοκρατίας για τον προβλεπόμενο έλεγχο. Παράλληλα, οι υποψήφιοι είναι υποχρεωμένοι να δημοσιοποιήσουν τις εν λόγω εκθέσεις είτε μέσω δύο ημερήσιων εφημερίδων παγκύπριας κυκλοφορίας είτε μέσω των προσωπικών τους ιστοσελίδων, στο πλαίσιο της ενίσχυσης της διαφάνειας και της δημόσιας λογοδοσίας.
Η παράλειψη υποβολής της έκθεσης εκλογικών δαπανών συνιστά ποινικό αδίκημα. Σε περίπτωση καταδίκης, ο νόμος προβλέπει ποινή φυλάκισης έως έξι μήνες ή χρηματικό πρόστιμο μέχρι €340 ή και την επιβολή αμφότερων των ποινών σωρευτικά. Πέραν των πιο πάνω κυρώσεων, το δικαστήριο δύναται να διατάξει τη στέρηση του δικαιώματος του εκλέγειν, καθώς και τη διαγραφή του ονόματος του καταδικασθέντος από τον εκλογικό κατάλογο για χρονικό διάστημα που μπορεί να φθάσει έως και τα επτά έτη.
Το όριο των €30.000
Το ανώτατο όριο εκλογικών δαπανών που καθορίζει ο εκλογικός νόμος για τους υποψήφιους βουλευτές ανέρχεται στις €30.000, εκ των οποίων ποσό ύψους €5.000 μπορεί να διατεθεί αποκλειστικά για προσωπικά έξοδα των υποψηφίων. Υπάρχουν, ωστόσο, περιπτώσεις υποψηφίων οι οποίοι φαίνεται να υπερέβησαν το προβλεπόμενο όριο κρίνοντας από την προβολή και μόνο που είχαν από τις διαφημιστικές πινακίδες και τη διοργάνωση συγκεντρώσεων σε χώρους εκδηλώσεων.
Σε κάθε περίπτωση, τον λεπτομερή έλεγχο, όπως προβλέπεται από τη νομοθεσία, θα διενεργήσει η Ελεγκτική Υπηρεσία της Δημοκρατίας, η οποία θα προχωρήσει σε διασταύρωση των στοιχείων που περιλαμβάνονται στις καταστάσεις εκλογικών εσόδων και δαπανών που υποβάλλουν οι υποψήφιοι. Στο πλαίσιο αυτό, όλοι οι φορείς που παρέχουν διαφημιστικές υπηρεσίες, όπως Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και διαφημιστικές εταιρείες, έχουν εκ του νόμου την υποχρέωση να αποστέλλουν στην Ελεγκτική Υπηρεσία συγκεντρωτικές καταστάσεις με τις υπηρεσίες που παρείχαν σε κάθε υποψήφιο ή για λογαριασμό του, εντός ενός μηνός από την ημερομηνία διεξαγωγής των εκλογών. Η παράλειψη συμμόρφωσης με την εν λόγω υποχρέωση συνιστά ποινικό αδίκημα.
Τι θα δηλώσουν
Στην αναλυτική κατάσταση εκλογικών εσόδων και δαπανών, που θα υποβάλουν όλοι οι υποψήφιοι βουλευτές, θα πρέπει να περιλαμβάνονται τα ακόλουθα στοιχεία:
Τυχόν χορηγίες και εισφορές που έλαβαν
Τυχόν εκπτώσεις ή άλλα ανταλλάγματα που παραχωρήθηκαν και σχετίζονται με την προεκλογική εκστρατεία
Τυχόν οφειλές ή αμφισβητούμενες οφειλές για δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο των εκλογών
Τα καταβληθέντα προσωπικά έξοδα.
Δημοσίευση και κυρώσεις
Η Ελεγκτική Υπηρεσία, αφού ολοκληρώσει τον έλεγχο των εκλογικών δαπανών των υποψηφίων, συντάσσει σχετική έκθεση με τα ευρήματα των ελέγχων της, την οποία και δημοσιοποιεί.
Σε περίπτωση που διαπιστωθεί υπέρβαση των επιτρεπόμενων εκλογικών δαπανών από οποιονδήποτε υποψήφιο, η έκθεση διαβιβάζεται στον έφορο Εκλογής, ο οποίος επιβάλλει χρηματικό πρόστιμο ίσο με το ποσό της υπέρβασης. Στην έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας θα κατονομάζονται οι υποψήφιοι βουλευτές για τους οποίους θα διαπιστωθεί ότι έχουν παραβιάσει το ανώτατο όριο εκλογικών δαπανών.
Αντιπαραβολή στοιχείων
Η Ελεγκτική Υπηρεσία έχει δημιουργήσει δικό της αρχείο καταγραφής των εκλογικών δαπανών των υποψηφίων βουλευτών, το οποίο εμπλουτιζόταν σε καθημερινή βάση καθ’ όλη τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου. Στόχος είναι η αντιπαραβολή των στοιχείων που θα υποβάλουν ενώπιόν της τόσο οι 753 υποψήφιοι βουλευτές όσο και οι διαφημιστικοί φορείς, προκειμένου να διαπιστωθεί κατά πόσο υποψήφιοι έχουν εσκεμμένα παραλείψει να δηλώσουν εκλογικές δαπάνες ή έχουν ξεπεράσει το ανώτατο όριο των €30.000 που προβλέπει η κείμενη νομοθεσία.
Σύμφωνα με πληροφορίες του «Π», το αρχείο της Ελεγκτικής Υπηρεσίας περιλαμβάνει υποψηφίους που μονοπωλούσαν τη διαφημιστική προβολή σε αστικές περιοχές, μέσω εκτεταμένης χρήσης διαφημιστικών πινακίδων και έντονης παρουσίας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Παράλληλα, καταγράφονται προεκλογικές συγκεντρώσεις με σημαντικό οικονομικό κόστος.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, υποψήφιοι φέρονται να έχουν διοργανώσει εκδηλώσεις ιδιαίτερα υψηλού κόστους, όπως δεξιώσεις και συγκεντρώσεις σε πολυτελή σκάφη αναψυχής. Μάλιστα, φωτογραφικό και οπτικοακουστικό υλικό από τέτοιες εκδηλώσεις έχει αναρτηθεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, παρέχοντας πρόσθετα στοιχεία στους λειτουργούς της Ελεγκτικής Υπηρεσίας για την τεκμηρίωση των σχετικών δαπανών.
Το ίδιο πλαίσιο ελέγχου φαίνεται να επεκτείνεται και σε άλλες προεκλογικές δράσεις προβολής, όπως κοσμικές εκδηλώσεις και δεξιώσεις που οργανώθηκαν είτε από υποψηφίους είτε από υποστηρικτές τους. Οι συγκεκριμένες περιπτώσεις αναμένεται να εξεταστούν διεξοδικά, στο πλαίσιο της προσπάθειας της Ελεγκτικής Υπηρεσίας για πλήρη διαφάνεια και συμμόρφωση με την ισχύουσα εκλογική νομοθεσία.
Εκτός ελέγχου
Αρκετά από τα έξοδα των υποψηφίων φαίνεται να διαφεύγουν του ελέγχου της Ελεγκτικής Υπηρεσίας. Δεν είναι πάντοτε εφικτός ο έλεγχος προεκλογικών συγκεντρώσεων που πραγματοποιούνται σε καφέ, ταβέρνες ή συλλόγους. Η δυσκολία εντείνεται ιδίως στις περιπτώσεις πληρωμών με μετρητά, καθώς περιορίζεται σημαντικά η δυνατότητα ιχνηλάτησης των συναλλαγών. Παράλληλα, καταγράφονται περιπτώσεις υποψηφίων που φέρονται να έχουν αγοράσει υπηρεσίες επικοινωνιολόγων και δημοσκόπων, δαπάνες οι οποίες, σύμφωνα με πληροφορίες, δεν δηλώνονται και είναι δύσκολο να εντοπιστούν και να ελεγχθούν στο σύνολό τους.
Τρύπια νομοθεσία
Οι υποψήφιοι βουλευτές έχουν ως σύμμαχο τα κενά του εκλογικού νόμου, τα οποία τους επιτρέπουν να υπερβαίνουν το όριο των €30.000 χωρίς να εντοπίζονται.
Με βάση την κείμενη νομοθεσία, ο έλεγχος των εκλογικών δαπανών των υποψηφίων καλύπτει αποκλειστικά περίοδο τριών μηνών πριν από την ημερομηνία διεξαγωγής των εκλογών. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η επίσημη προεκλογική περίοδος άρχισε στις 24 Φεβρουαρίου 2026 και ολοκληρώθηκε την παραμονή των εκλογών, στις 23 Μαΐου 2026.
Ως εκ τούτου, οποιεσδήποτε δαπάνες ή προεκλογικά έξοδα πραγματοποιήθηκαν από υποψηφίους βουλευτές, πολιτικά κόμματα ή υποστηρικτές τους πριν από τις 24 Φεβρουαρίου 2026 δεν εμπίπτουν στο πεδίο ελέγχου και, συνεπώς, δεν περιλαμβάνονται στις εκθέσεις εκλογικών δαπανών που υποβάλλονται στην Ελεγκτική Υπηρεσία για έλεγχο.
