Έντονες επιφυλάξεις για τον τρόπο με τον οποίο φαίνεται να διαμορφώνεται η νέα πρωτοβουλία του ΟΗΕ για το Κυπριακό, εξέφρασε ο πρώην διαπραγματευτής της τουρκοκυπριακής πλευράς, Οζντίλ Ναμί
Μιλώντας σε τηλεοπτική εκπομπή, ο Ναμί αναφέρθηκε στην επίσκεψη της προσωπικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για το Κυπριακό, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, καθώς και στη νέα πρωτοβουλία του Αντόνιο Γκουτέρες. Σύμφωνα με τον ίδιο, το βασικό πρόβλημα στη σημερινή φάση δεν εντοπίζεται τόσο στο περιεχόμενο της λύσης, όσο στην ίδια την «αρχιτεκτονική» της διαπραγματευτικής διαδικασίας.
«Πρόβλημα η απουσία μεθόδου»
Ο Ναμί σημείωσε ότι το άρθρο που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Π» για τις νέες ιδέες γύρω από τη διαδικασία του προκάλεσε ανησυχία. Όπως είπε, το πρώτο και σημαντικότερο πρόβλημα είναι η απουσία μεθόδου. Κατά την άποψή του, στο Κυπριακό το ζήτημα δεν είναι ότι οι πλευρές δεν μπορούν να συμφωνήσουν σε κάποια σημεία, αφού «η συμφωνία βρίσκεται στο τραπέζι». Το πρόβλημα, όπως υποστήριξε, είναι ότι απουσιάζει η κατάλληλη μέθοδος για να ξεπεραστεί το τελευταίο εμπόδιο.
Ο πρώην διαπραγματευτής της τουρκοκυπριακής πλευράς παρέπεμψε στην περίοδο του Σχεδίου Ανάν, λέγοντας ότι τότε υπήρχαν ορισμένα βασικά στοιχεία τα οποία θεωρεί απαραίτητα για μια επιτυχημένη διαπραγμάτευση. Όπως ανέφερε, υπήρχε τότε το «κεκτημένο» του ΟΗΕ, υπήρχε ένα πραγματικό χρονοδιάγραμμα λόγω της διαδικασίας διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ σε περίπτωση αδυναμίας ολοκλήρωσης της διαδικασίας υπήρχε και εγκεκριμένος μηχανισμός διαιτησίας. Παράλληλα, υπενθύμισε ότι το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων θα οδηγείτο σε δημοψήφισμα, ακόμη και αν οι ηγέτες δεν το υπέγραφαν.
Κατά τον Ναμί, αυτή η δομή δεν ήταν τυχαία, αλλά προέκυψε μέσα από την εμπειρία πολλών χρόνων στο Κυπριακό και είχε ως στόχο να οδηγήσει σε λύση. «Αυτό είναι στην πραγματικότητα απαραίτητο στοιχείο κάθε επιτυχημένης διαπραγματευτικής διαδικασίας», ανέφερε χαρακτηριστικά.
«Να διατηρήσουμε τη δομή της διαδικασίας»
Ο ίδιος υποστήριξε ότι η συγκεκριμένη αρχιτεκτονική κατέρρευσε όταν η τουρκική πλευρά, λέγοντας ότι δεν αποδέχεται τη συγκεκριμένη βάση διαπραγμάτευσης, βγήκε εκτός του χρονοδιαγράμματος. Όπως είπε, τότε υπήρχε και το στοιχείο του κόστους: εάν η διαδικασία ολοκληρωνόταν εντός του χρονοδιαγράμματος και το αποτέλεσμα απορριπτόταν, η μη ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα λειτουργούσε ως κόστος και για τις δύο πλευρές. «Πρέπει να διατηρήσουμε αυτή τη δομή. Πρέπει να την ανακαλύψουμε ξανά και να την ξαναβάλουμε μπροστά μας», σημείωσε.
Ο Ναμί επέμεινε ότι το πρόβλημα δεν είναι το περιεχόμενο, αλλά η διαδικαστική δομή. Όπως είπε, σήμερα υπάρχει ένα πλεονέκτημα που δεν υπήρχε την περίοδο του Σχεδίου Ανάν. Τότε, η ελληνοκυπριακή πλευρά ασκούσε κριτική ότι το σχέδιο ήταν «επιβεβλημένο απ’ έξω». Αντίθετα, η διαδικασία που οδήγησε στο Κραν Μοντανά διεξήχθη πλήρως μέσω των Κυπρίων ηγετών.
«Το πρόβλημα δεν είναι το περιεχόμενο»
«Μεταξύ των πλευρών δεν υπάρχει ήδη πρόβλημα στο περιεχόμενο», ανέφερε, προσθέτοντας ότι, εάν ισχύουν όσα αποτυπώθηκαν στον «Π», τότε εκείνο που λείπει είναι ακριβώς η αναγκαία αρχιτεκτονική της διαδικασίας.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις πληροφορίες για νέες ιδέες στο ζήτημα της διαμοίρασης εξουσίας. «Αυτό δεν γίνεται», είπε, τονίζοντας ότι πρέπει να προστατευθούν οι συγκλίσεις που έχουν ήδη επιτευχθεί. Υπενθύμισε επίσης ότι και οι δύο ηγέτες έχουν δηλώσει πως επιθυμούν συνέχιση των συνομιλιών από το σημείο όπου είχαν διακοπεί. «Δεν καταλαβαίνω τη λογική να εισάγεται ένα πρόβλημα που δεν υπάρχει», σημείωσε, επισημαίνοντας ότι στο νέο σχήμα που φαίνεται να συζητείται απουσιάζουν το χρονοδιάγραμμα, η διαιτησία και το στοιχείο του κόστους.
Ο Ναμί προειδοποίησε ότι χωρίς αυτά τα στοιχεία δεν μπορεί να υπάρξει επιτυχημένη διαπραγμάτευση. Αναφέρθηκε, επίσης, στην προσέγγιση που φαίνεται να προβλέπει την παροχή ορισμένων ωφελημάτων στις πλευρές μέσα σε διάστημα δύο ή τριών χρόνων. Όπως είπε, τα ωφελήματα αυτά θα έχουν μόνιμο χαρακτήρα.
Το «σενάριο Τύμπου – Βαρωσίων»
Σύμφωνα με τον ίδιο, το πιο προβεβλημένο σενάριο αφορά το άνοιγμα του αεροδρομίου της Τύμπου σε διεθνείς πτήσεις, με αντάλλαγμα το άνοιγμα των Βαρωσίων υπό έλεγχο του ΟΗΕ για την επιστροφή των παλαιών κατοίκων τους.
Ο Ναμί ανέλυσε και τις πιθανές συνέπειες μιας τέτοιας ανταλλαγής. Όπως είπε, η λογική πίσω από αυτή την ιδέα είναι ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά θα μπορούσε να αντιληφθεί καλύτερα τα οφέλη ενός περιβάλλοντος λύσης. Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, η αντίληψη ότι «οι Τουρκοκύπριοι αποκτούν από την πρώτη ημέρα πολιτική ισότητα, ενώ εμείς δεν παίρνουμε τίποτε» θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί μέσω ενός εδαφικού κέρδους.
Από την άλλη, όπως ανέφερε, στην τουρκοκυπριακή πλευρά κυριαρχεί η άποψη ότι μέσα από ένα τέτοιο πάρε-δώσε θα αρθεί μέρος των απομονώσεων. Σε περίπτωση, όμως, που σε ένα μελλοντικό δημοψήφισμα επικρατήσει το «όχι», τότε, σύμφωνα με αυτή τη λογική, η ελληνοκυπριακή πλευρά θα έχει κρατήσει ένα εδαφικό κέρδος, ενώ η τουρκοκυπριακή πλευρά θα έχει κρατήσει κέρδη που σχετίζονται με το αεροδρόμιο και τα λιμάνια.
«Ένα νέο όχι θα παγώσει τη λύση για δεκαετίες»
Ο Ναμί δήλωσε ότι δεν συμφωνεί με αυτή την προσέγγιση. Όπως προειδοποίησε, ένα νέο «όχι» σε δημοψήφισμα υπό τέτοιες συνθήκες θα μπορούσε να οδηγήσει σε αναβολή της λύσης του Κυπριακού για δεκαετίες. Υποστήριξε, μάλιστα, ότι σε ένα τέτοιο περιβάλλον η προοπτική μελλοντικής λύσης θα καθίστατο σχεδόν αδύνατη.
«Δεν μπορώ να φανταστώ τι θα ζητούσε μια ελληνοκυπριακή πλευρά που θα είχε πάρει και τα Βαρώσια ως έδαφος, ώστε να πει “ναι” σε ένα επόμενο δημοψήφισμα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Καταλήγοντας, ο Ναμί προειδοποίησε ότι μια τέτοια πορεία δεν θα είχε τέλος, καθώς, όπως είπε, η ελληνοκυπριακή πλευρά θα ζητούσε συνεχώς κάτι επιπλέον. Εάν ακολουθηθεί αυτός ο δρόμος, υποστήριξε, τότε η συνολική λύση του Κυπριακού θα ξεχαστεί και η «βόρεια Κύπρος» (σ.σ κατεχόμενα) θα οδηγηθεί σε μια διαδικασία «Ταϊβανοποίησης».
