Αποκαλυπτικό: Νέο «zero-click» λογισμικό κατασκοπείας μέσω διαφημίσεων - Στο στόχαστρο δημοσιογράφοι, ΝΑΤΟ, ΕΕ, Nvidia

Το παγκόσμιο σύστημα διαδικτυακής διαφήμισης μετατρέπεται σε εργαλείο κυβερνοκατασκοπείας, καθώς εταιρείες εμπορικού λογισμικού παρακολούθησης αξιοποιούν στοχευμένες διαφημίσεις για να παραβιάζουν κινητά τηλέφωνα και ηλεκτρονικούς υπολογιστές, χωρίς να απαιτείται οποιαδήποτε ενέργεια από τα θύματα.

Νέα έρευνα του Citizen Lab, του ερευνητικού εργαστηρίου του Πανεπιστημίου του Τορόντο, σε συνεργασία με την αμερικανική εταιρεία κυβερνοασφάλειας Confiant, φέρνει στο φως μια τεχνική διανομής κατασκοπευτικού λογισμικού με την ονομασία «AdFection». Η συγκεκριμένη μέθοδος φέρεται να χρησιμοποιήθηκε για την προσβολή συσκευών δημοσιογράφων και εργαζομένων στο ειδησεογραφικό δίκτυο Al Jazeera.

Σύμφωνα με την έρευνα, η τεχνολογία αναπτύχθηκε από την ισραηλινή εταιρεία Discover-Tech, η οποία φέρεται να αξιοποίησε τις υποδομές της ψηφιακής διαφήμισης για να εντοπίζει συγκεκριμένους χρήστες, να συλλέγει πληροφορίες για αυτούς και, στη συνέχεια, να επιχειρεί να μολύνει τις συσκευές τους με κατασκοπευτικό λογισμικό.

Η ιδιαιτερότητα της τεχνικής είναι ότι δεν απαιτείται από τον χρήστη να πατήσει σε κάποιον σύνδεσμο, να ανοίξει ένα ύποπτο αρχείο ή να κατεβάσει μια εφαρμογή. Η μόλυνση μπορεί να επιχειρηθεί μέσω μιας φαινομενικά συνηθισμένης διαφήμισης, εξ ου και ο χαρακτηρισμός «zero-click», δηλαδή επίθεση χωρίς κανένα κλικ.

Στο στόχαστρο δημοσιογράφοι και διεθνείς οργανισμοί

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η πλατφόρμα της Discover-Tech χρησιμοποιήθηκε το 2024 και το 2025 για τη στόχευση δημοσιογράφων και εργαζομένων του Al Jazeera. Τουλάχιστον 45 συσκευές φέρεται να μολύνθηκαν με εμπορικό κατασκοπευτικό λογισμικό που είχε αναπτύξει άλλη ισραηλινή εταιρεία, η Candiru.

Τα ευρήματα αφήνουν, παράλληλα, ανοικτό το ενδεχόμενο η ίδια πλατφόρμα να χρησιμοποιήθηκε για τη διανομή λογισμικού παρακολούθησης που αναπτύχθηκε και από άλλες εταιρείες.

Η έκταση της διαφημιστικής δραστηριότητας που καταγράφηκε προκαλεί πρόσθετη ανησυχία. Σύμφωνα με τα δεδομένα που εξέτασε το Citizen Lab, από τον Μάρτιο έως τον Ιούνιο του 2026 η Discover-Tech υπέβαλε προσφορές για αγορά διαφημιστικού χώρου περίπου 3,7 δισεκατομμύρια φορές, κερδίζοντας 442 εκατομμύρια δημοπρασίες.

Οι διαφημίσεις της εμφανίστηκαν σε περισσότερους από 120.000 ιστοτόπους, μεταξύ των οποίων ειδησεογραφικές ιστοσελίδες του BBC και των New York Times, καθώς και σε περισσότερες από 70.000 εφαρμογές για κινητά. Στις εφαρμογές αυτές περιλαμβάνονταν το Yahoo Mail, το Duolingo και οι υπηρεσίες γνωριμιών Badoo και Grindr.

Η έρευνα εντόπισε, επίσης, διαφημίσεις που απευθύνονταν σε χρήστες οι οποίοι φαίνεται να εργάζονταν στο ΝΑΤΟ, στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην αμερικανική εταιρεία κατασκευής μικροεπεξεργαστών Nvidia και στη βρετανική εταιρεία σχεδιασμού ημιαγωγών Arm.

Άλλοι χρήστες φαίνεται να συνδέονταν με κρατικές υπηρεσίες, υπηρεσίες επιβολής του νόμου και φορείς κρίσιμων υποδομών στη Νορβηγία, τη Σουηδία και τη Δανία. Στις συσκευές που δέχθηκαν διαφημίσεις περιλαμβάνονταν, επίσης, συσκευές εργαζομένων στον αμερικανικό αμυντικό όμιλο Raytheon και σε εταιρείες του κλάδου των ημιαγωγών, όπως η Sandisk.

Οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι η προβολή διαφημίσεων σε αυτές τις κατηγορίες χρηστών δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι οι συσκευές τους μολύνθηκαν. Εκτιμούν, ωστόσο, ότι τουλάχιστον χρησιμοποιήθηκαν για τη συλλογή πληροφοριών και την κατάρτιση προφίλ, υπογραμμίζοντας την ανάγκη επείγουσας διερεύνησης για να διαπιστωθεί εάν υπήρξαν επιτυχείς επιθέσεις.

Πώς μετατρέπεται μια διαφήμιση σε εργαλείο κατασκοπείας

Η τεχνική βασίζεται στο σύστημα αυτοματοποιημένων δημοπρασιών που χρησιμοποιείται για τη διάθεση διαδικτυακών διαφημίσεων, γνωστό ως real-time bidding (RTB). Μέσω αυτού, οι διαφημιζόμενοι ανταγωνίζονται για την προβολή μιας διαφήμισης σε συγκεκριμένους χρήστες, συχνά μέσα σε λιγότερο από ένα δέκατο του δευτερολέπτου.

Η διαδικασία πραγματοποιείται μέσω διαφημιστικών ανταλλακτηρίων, τα οποία διαβιβάζουν στους δυνητικούς διαφημιζόμενους αιτήματα προσφοράς με πληροφορίες για τον χρήστη. Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν την κατά προσέγγιση τοποθεσία του, τη διεύθυνση IP και το ιστορικό περιήγησής του.

Κανονικά, τα δεδομένα αυτά χρησιμοποιούνται για την προσαρμογή των διαφημίσεων στα ενδιαφέροντα του κοινού. Σύμφωνα με το Citizen Lab, η Discover-Tech αξιοποιούσε τις ίδιες πληροφορίες για να εντοπίζει και να ταυτοποιεί χρήστες που διαφορετικά θα παρέμεναν ανώνυμοι, προτού αποφασίσει εάν θα τους στοχοποιήσει.

Εφόσον ένας χρήστης επιλεγεί ως στόχος, κακόβουλος κώδικας μπορεί να ενσωματωθεί στη φαινομενικά αθώα διαφήμιση και να χρησιμοποιηθεί για την εγκατάσταση κατασκοπευτικού λογισμικού στη συσκευή του.

Ο μηχανισμός αυτός διαφοροποιείται από τις συνηθισμένες επιθέσεις ηλεκτρονικού «ψαρέματος», στις οποίες ο χρήστης καλείται να πατήσει έναν κακόβουλο σύνδεσμο ή να ανοίξει ένα μολυσμένο αρχείο. Η αξιοποίηση της διαφημιστικής υποδομής επιτρέπει την προσέγγιση μεγάλου αριθμού χρηστών μέσα από ιστοτόπους και εφαρμογές που θεωρούνται ευρέως αξιόπιστα.

«Η Discover-Tech έχει αξιοποιήσει επί χρόνια το οικοσύστημα της διαδικτυακής διαφήμισης, μετατρέποντας αξιόπιστους ιστοτόπους και δημοφιλείς εφαρμογές σε πλατφόρμα διανομής κατασκοπευτικού λογισμικού χωρίς κλικ», δήλωσε ο Μπιλ Μαρτσάκ, ανώτερος ερευνητής του Citizen Lab.

Ο ίδιος προειδοποίησε ότι η συγκεκριμένη εταιρεία ενδέχεται να αποτελεί μόνο ένα μικρό μέρος ενός ευρύτερου προβλήματος. Όπως ανέφερε, η σύνδεση των εταιρειών εμπορικής κατασκοπείας με το οικοσύστημα της διαδικτυακής διαφήμισης τούς παρέχει έναν δυσδιάκριτο μηχανισμό διανομής του λογισμικού τους και πρόσβαση σε ένα πολύτιμο σύνολο δυνητικών στόχων.

Αποκλεισμός από Google και IAB Europe

Η Discover-Tech παρουσιαζόταν ως εταιρεία ψηφιακής διαφήμισης και, σύμφωνα με το Citizen Lab, λειτουργούσε ως ενδιάμεσος μεταξύ διαφημιστικών παρόχων και εταιρειών κατασκοπευτικού λογισμικού.

Η εταιρεία είχε καταχωριστεί ως πιστοποιημένος διαφημιστικός πάροχος τόσο στην Google όσο και στην IAB Europe, τον ευρωπαϊκό οργανισμό του κλάδου της ψηφιακής διαφήμισης, μέχρι την ενημέρωση των δύο οργανισμών για τα ευρήματα της έρευνας.

Η Google ανέφερε στους "Financial Times" ότι, έπειτα από την κοινή έρευνα με το Citizen Lab και την Confiant, απέκλεισε την Discover-Tech από τις διαφημιστικές πλατφόρμες της, επικαλούμενη συστηματικές παραβιάσεις των πολιτικών της. Η IAB Europe ανακοίνωσε, από την πλευρά της, ότι ανέστειλε την εταιρεία από τον παγκόσμιο κατάλογο παρόχων της, εν αναμονή περαιτέρω διερεύνησης.

Η Discover-Tech ιδρύθηκε στο Ισραήλ τον Μάρτιο του 2020, με διευθυντή και διευθύνοντα σύμβουλο τον Dekel Boni. Η εταιρεία και ο Boni δεν απάντησαν στα αιτήματα για σχολιασμό των ευρημάτων.

Το προηγούμενο της Candiru

Η υπόθεση επαναφέρει στο προσκήνιο τη δραστηριότητα εταιρειών που αναπτύσσουν και διαθέτουν εμπορικό κατασκοπευτικό λογισμικό, το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παρακολούθηση δημοσιογράφων, πολιτικών και άλλων προσώπων.

Η Candiru, το λογισμικό της οποίας συνδέεται με τις επιθέσεις που περιγράφει η έρευνα, είχε ενταχθεί στη μαύρη λίστα της αμερικανικής κυβέρνησης το 2021. Τέσσερις μήνες νωρίτερα, το Citizen Lab και η Microsoft είχαν δημοσιοποιήσει έρευνα σύμφωνα με την οποία η εταιρεία ανέπτυξε το λογισμικό κατασκοπείας DevilsTongue, το οποίο χρησιμοποιήθηκε για τη στόχευση περισσότερων από 100 πολιτικών, δημοσιογράφων και άλλων προσώπων. Η Candiru δεν ήταν διαθέσιμη για σχόλιο.

Ο Μαρτσάκ είχε συμμετάσχει και στην έρευνα του 2019 που αποκάλυψε την εκμετάλλευση του WhatsApp από την ισραηλινή NSO Group για την παραβίαση τηλεφώνων δημοσιογράφων, ακτιβιστών και πολιτικών προσώπων, μεταξύ των οποίων και η αρραβωνιαστικιά του δολοφονημένου Σαουδάραβα δημοσιογράφου Τζαμάλ Κασόγκι.