Τον Ιούνιο του 2021, οι μετοχές του Αβέρωφ Νεοφύτου στο πολιτικό χρηματιστήριο χτυπούσαν «limit up». Έχοντας ήδη κερδίσει πέντε διαδοχικές εκλογικές αναμετρήσεις, εξέλεγε -ενάντια σε κάθε πρόβλεψη και έχοντας απέναντι ολόκληρο σχεδόν το κομματικό σύστημα- την Αννίτα Δημητρίου στην προεδρία της Βουλής, και αναδείκνυε εαυτόν σε απόλυτο πρωταγωνιστή της πολιτικής σκηνής της χώρας. Ήταν τότε που, με περισσή αυτοπεποίθηση, φέρεται να είχε δηλώσει σε πηγαδάκια πως ήταν πιο εύκολο γι’ αυτόν να μαζεύει ψήφους παρά κεράσια. Πώς, λοιπόν, ένας άνθρωπος ο οποίος 20 μήνες πριν είχε φτάσει στο απόγειο της πολιτικής του διαδρομής, έφτασε να αποχωρεί από την πρώτη γραμμή, χωρίς καν να διεκδικήσει την παραμονή του;
Προφανώς, ρόλο έπαιξε η επιλογή του Νίκου Χριστοδουλίδη να κατέλθει ως ανεξάρτητος απέναντι από το κόμμα και η στάση του Νίκου Αναστασιάδη, που μια τον στήριζε και μια τον άδειαζε. Έκανε και ο ίδιος σημαντικά λάθη. Απέτυχε να δώσει το στίγμα του και να διασκεδάσει τις ανησυχίες που κουβαλούσε το πολιτικό του ιστορικό, περιορίζοντας για ένα μεγάλο διάστημα τον πολιτικό του λόγο σε επιθέσεις εναντίον του πρώην υπουργού Εξωτερικών και βάζοντας -υπό την πίεση των αρνητικών δημοσκοπήσεων- στο τραπέζι προτάσεις που ήταν πρόχειρες και δεν βοήθησαν την αξιοπιστία του. Φόρτωσε, με την πλήρη ταύτισή του από ένα σημείο και μετά με τον Νίκο Αναστασιάδη, στην υποψηφιότητά του, όλα τα βαρίδια της κυβέρνησης. Ενώ αγκαλιάζοντας την ακροδεξιά ρητορική (κυρίως στο Μεταναστευτικό), σε μια προσπάθεια να συγκρατήσει τις εκροές προς τον Νίκο Χριστοδουλίδη και το ΕΛΑΜ, απομάκρυνε μετριοπαθείς και ανένταχτους ψηφοφόρους, και αναίρεσε εντελώς το προφίλ που διαχρονικά είχε χτίσει.
Ο κύριος λόγος της ήττας του, όμως, δεν ήταν ούτε η υποψηφιότητα Χριστοδουλίδη, ούτε η μη σθεναρή στήριξη από τον Αναστασιάδη, ούτε τα πολλά λάθη που έκανε προεκλογικά. Ήταν η αδυναμία του να κατανοήσει τα νέα δεδομένα και να διαβάσει τις τεράστιες διαφοροποιήσεις που καταγράφονταν εντός κοινωνίας τα τελευταία χρόνια. Οι εκλογικές επιτυχίες μαζί με την απουσία σοβαρής αντιπολίτευσης -εντός και εκτός κόμματος- τον οδήγησαν σε μια ευφορία που δεν του επέτρεψε να αντιληφθεί τις δυναμικές που διαμορφώνονταν ή/και του δημιούργησε τη «βεβαιότητα» ότι, με τον ίδιο τρόπο που το έπραξε στο παρελθόν, θα μπορούσε να τις ανατρέψει. Υποτίμησε την αποστροφή της κοινωνίας προς το παλαιό κομματικό σύστημα και την αποφασιστικότητά της να γυρίσει σελίδα. Όπως υποτίμησε τη δύναμη της εικόνας. Έδειξε ανίκανος να διαβάσει τα δεδομένα.
Το ίδιο ανίκανος έδειξε μετά την πρώτη Κυριακή να αντιληφθεί πως έπαιζε το πολιτικό του μέλλον. Οι διεργασίες που ακολούθησαν και οι διαφωνίες, που εξελίχθηκαν σε μετωπική σύγκρουση με το προεδρικό και σειρά στελεχών πρώτης γραμμής, διαμόρφωσαν ένα σκηνικό πρωτόγνωρης αμφισβήτησης για τον ίδιο, το οποίο είχε να κάνει και με την επιλογή του να κινηθεί με τον τρόπο που λειτούργησε αλλά και με την ικανότητά του να συνενώσει το κόμμα την επόμενη μέρα. Αφαιρώντας του εκτόπισμα και εν δυνάμει συμμαχίες και καθιστώντας την παραμονή του πολύ δύσκολη -αφού για πολλούς το δίλημμα ήταν πλέον Αβέρωφ Νεοφύτου ή ενότητα.
Αν όμως η ήττα κρίθηκε από τα όσα έκανε προεκλογικά, η πολιτική του αποκαθήλωση καθορίστηκε από τα όσα έκανε ή δεν έκανε πριν το 2021 και μετά την εκλογική ήττα. Η επιλογή του να επιλέξει τον Νίκο Χριστοδουλίδη -αντί τον Χάρη Γεωργιάδη- για το Υπουργείο Εξωτερικών, ως τον λιγότερο επικίνδυνο, προφανώς δείχνει πως αξιολόγησε πολύ λανθασμένα τη δυναμική και φιλοδοξίες του πρώην ΥΠΕΞ. Δεν ήταν η μόνη λανθασμένη ανάγνωση που έκανε. Λάθος αποδείχθηκε και η απόφασή του να διεκδικήσει την προεδρία, ενώ ο ίδιος δήλωνε ότι το ποσοστό του, όταν έπαιρνε την απόφαση να κατέβει, ήταν στο 6,5%. Θα μπορούσε, επίσης, όσο δύσκολο και να ήταν για την εικόνα του, να άρπαζε τη «διέξοδο» της Αννίτας Δημητρίου δύο μήνες νωρίτερα όταν, με τα ποσοστά του καθηλωμένα, είχε πέσει στο τραπέζι το όνομα της προέδρου της Βουλής ως επιλογή για την προεδρία. Αν το έκανε τότε, το πιθανότερο είναι σήμερα να είχε προσθέσει ακόμα μια νίκη στο δυναμικό του.
Καθοριστική αποδείχθηκε και η επιλογή του να παραμείνει στη σκιά του Νίκου Αναστασιάδη αυτά τα 10 χρόνια. Ουδέποτε διεκδίκησε να καταστεί ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης του ΔΗΣΥ. Οι όποιες διαφωνίες αφορούσαν ξεσπάσματα μικρής έντασης και χρονικής διάρκειας, παρά κινήσεις αμφισβήτησης -ή έστω αυτονόμησης- προσβλέποντας προφανώς στο δακτυλίδι του διαδόχου. Όταν επέλεξε να έρθει σε ρήξη με τον προκάτοχό του, ήταν πλέον αργά. Κουβαλούσε ήδη στις πλάτες του τη μεγαλύτερη ιστορικά ήττα του κόμματος σε προεδρικές εκλογές και ακόμα μικρότερο πολιτικό εκτόπισμα, για να διεκδικήσει αυτό που δεν τόλμησε να διεκδικήσει όλο το προηγούμενο διάστημα.
Ακόμα και στην ύστατη ευκαιρία που είχε να ρεφάρει, επέλεξε να πάει «πάσο». Έσπευσε να συμφωνήσει από πριν με τον Νίκο Αναστασιάδη για κατά συνείδηση ψήφο (η οποία σαφώς ευνοούσε τον Νίκο Χριστοδουλίδη), ενώ με το κλίμα στο Πολιτικό Γραφείο θα μπορούσε εύκολα να είχε περάσει την επιλογή του. Η υπόγεια στήριξη που προσέφερε στον Ανδρέα Μαυρογιάννη μπορούσε να είναι αποτελεσματική μέχρις ενός σημείου, και τον κατέταξε για δεύτερη φορά εντός μιας βδομάδας στη μεριά του ηττημένου. Απέρριψε τον εύκολο δρόμο, διάλεξε τον δύσκολο, χωρίς στην ουσία να τον διεκδικήσει. Προφανώς, δεν αντιλήφθηκε ότι ήταν το τελευταίο του χαρτί.
Η απόφαση του Αβέρωφ Νεοφύτου να μην επαναδιεκδικήσει την προεδρία του κόμματος, ολοκλήρωσε έναν πολιτικό κύκλο που κάποιους μήνες πριν έδειχνε σχεδόν καταδικασμένος να καταλήξει στην ανάληψη της προεδρίας της χώρας. Με την επιλογή του να μην απαντήσει στο ερώτημα αν αισθάνεται πως τον υπονόμευσε ο πρόεδρος, έδειξε ότι νιώθει προδομένος. Όσο όμως αδικημένος κι αν αισθάνεται, είναι σίγουρο πως βλέποντας πίσω -αποστασιοποιημένος πλέον- θα αντιληφθεί πως κανένας δεν υπονόμευσε την πολιτική του πορεία περισσότερο από τον ίδιο.
Στην πολιτική, ένα λάθος πολλές φορές αρκεί για να τερματίσει μια πολιτική καριέρα. Σπάνια δίνονται δεύτερες ευκαιρίες. Στον Αβέρωφ Νεοφύτου δόθηκαν πολλές. Και πριν την απόφασή του να κατέλθει ως υποψήφιος, και κατά τον προεκλογικό. Όλες πέρασαν αναξιοποίητες. Τη δε τελευταία του πολιτική μάχη επέλεξε να μην τη δώσει ποτέ. Από αδιαμφισβήτητος πρωταγωνιστής της πολιτικής σκηνής εξελίχθηκε σε μεγάλο πρωταγωνιστή της δικής του αποκαθήλωσης. Γι’ αυτό, και τον μόνο που μπορεί να μέμφεται είναι τον εαυτό του.
