Η κατεύθυνση που επιχείρησαν από την πρώτη στιγμή να δώσουν Πρόεδρος της Δημοκρατίας και συνεργάτες του για το βίντεο που συνταράζει την πολιτική σκηνή είναι πως δεν υφίσταται τίποτε που να συνιστά πολιτική ευθύνη για τον ίδιο, τόσο σε θεσμικό επίπεδο όσο και επί της ουσίας. Με λίγα λόγια, δεν υπάρχει καμία υποχρέωση ενημέρωσης για την προσέλευση των χρηματοδοτήσεων τους ως αντανάκλαση των επιλεγμένων μεθόδων ενίσχυσης με αδιαφανείς τρόπους, τόσο της προεκλογικής εκστρατείας όσο και της ενίσχυσης των διαφόρων ταμείων.
Η συζήτηση ωστόσο έχει ανοίξει για τα καλά, και παρά τις προσπάθειες του Προεδρικού, είναι σαφές πως εξ ονόματος του Νίκου Χριστοδουλίδη συνομιλεί, ο λίγο αργότερα διευθυντής του προεδρικού γραφείου, δηλαδή ο πλέον στενός συνεργάτης του, Χαράλαμπος Χαραλάμπους.
Εν ολίγοις, τη σημερινή πραγματικότητα που έχει δημιουργηθεί δεν έχει μονοσήμαντα χαρακτηριστικά, ούτε εστιάζεται μόνο σε όσους επιβουλεύονται την Κυπριακή Δημοκρατία και προχωρούν σε υβριδικούς πολέμους. Αφορά και το θεσμικό υπόβαθρο πάνω στο οποίο έρχεται να προστεθεί. Και αυτό το υπόβαθρο δεν είναι ούτε άγνωστο ούτε αιφνίδιο ούτε κυρίως προκαλεί έκπληξη.
Η κυβέρνηση Χριστοδουλίδη επιχειρεί να πείσει ότι πρόκειται για οργανωμένη επιχείρηση υβριδικού πολέμου από εχθρούς της Κύπρου, με στόχο την αποσταθεροποίηση της χώρας σε μια ευαίσθητη συγκυρία. Η διάσταση αυτή δεν μπορεί να απορριφθεί εκ των προτέρων. Όμως, δεν μπορεί ούτε να λειτουργήσει ως συνολική εξήγηση, ούτε, πολύ περισσότερο, ως άλλοθι. Διότι το ζήτημα που τίθεται σήμερα έχει βαθιές ρίζες στο εσωτερικό πολιτικό πεδίο και σχετίζεται άμεσα με τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και την πολιτική ευθύνη.
Στην τελευταία προεκλογική για τις προεδρικές εκλογές το όλο πλαίσιο των χρηματοδοτήσεων έλαβε εντελώς άλλες διαστάσεις.
Δημοσιεύματα και ερωτήματα
Ήδη από τον Σεπτέμβριο του 2022, κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου, είχαν διατυπωθεί δημόσια ερωτήματα για τις πηγές χρηματοδότησης της εκστρατείας του τότε υποψηφίου Νίκου Χριστοδουλίδη. Δημοσιογραφικά αιτήματα για δημοσιοποίηση των χρηματοδοτών του επαναλήφθηκαν, με αυξανόμενη ένταση, καθώς πλησίαζαν οι εκλογές. Σε μια κρίσιμη χρονική συγκυρία, όταν η Κύπρος βρισκόταν ήδη υπό διεθνή πίεση για τις σχέσεις της με ρωσικά κεφάλαια, τα ερωτήματα αυτά δεν ήταν ούτε κακόβουλα ούτε θεωρητικά. Αποτελούσαν μια δημοσιογραφική παρέμβαση η οποία θα έπρεπε να γίνει, ενώ το βάρος των ελλιπών απαντήσεων τότε έρχονται με ταχύτητα να στραπατσάρουν το ίδιο το πολιτικό σύστημα, επικεφαλής του οποίου είναι σήμερα ο Νίκος Χριστοδουλίδης.
Απέφευγαν συζήτηση για τις χρηματοδοτήσεις
Θυμίζουμε ότι ο «Π» μήνες πριν την ολοκλήρωση της προεκλογικής εκστρατείας για τις προεδρικές είχε ζητήσει με επιστολή της διεύθυνσης της εφημερίδας από το επιτελείο του Νίκου Χριστοδουλίδη να απαντήσει σε πληροφορίες της εφημερίδας για τους χρηματοδότες του προεκλογικού του αγώνα. Το επιτελείο Χριστοδουλίδη επέμενε στην αποφυγή διευκρινήσεων. Η σιωπή του επιτελείου του Προέδρου ήταν προκλητική, ενώ η εφημερίδα, χωρίς να πλήξει τον Όμιλο που στήριξε τον υποψήφιο, έθετε το ερώτημα πώς ένας χρηματοδότης στηρίζει το ταμείο της προεκλογικής με το 20% όλων των επιτρεπόμενων εξόδων ενός υποψηφίου. Ταυτοχρόνως, ο «Π» καλούσε δημοσίως τους υποψηφίους να δώσουν στο φως το μέγεθος αλλά και τους ίδιους τους χρηματοδότες τους. Παρά ταύτα, η απάντηση της προεκλογικής ομάδας Χριστοδουλίδη ήταν η σιωπή, η αποφυγή ή γενικόλογες τοποθετήσεις. Τα ερωτήματα δεν απαντήθηκαν, ποσώς δόθηκαν διευκρινίσεις, απλώς μετατέθηκαν. Σήμερα επιστρέφουν, όχι ως καταγγελίες χωρίς βάση, αλλά ως συσσωρευμένες σκιές που βαραίνουν το πολιτικό σύστημα ακριβώς επειδή δεν αντιμετωπίστηκαν εγκαίρως.
Θεσμικό έλλειμμα
Το επίμαχο βίντεο επαναφέρει στο προσκήνιο το ίδιο θεμελιώδες ερώτημα: ποιοι είχαν πρόσβαση, λόγο ή επιρροή στα οικονομικά της προεκλογικής εκστρατείας του Προέδρου και ποιος ασκούσε τον πραγματικό έλεγχο των ταμείων. Η εμφάνιση του διευθυντή του προεδρικού γραφείου ως συνομιλητή «επενδυτών», με αναφορές σε στήριξη της προεκλογικής εκστρατείας του Προέδρου, αλλά και άλλων συναφών ταμείων που ενδεχομένως συνδέονται με μελλοντική προσπάθεια επανεκλογής, δημιουργεί αντικειμενικά πολιτικό πρόβλημα.
Η έκκληση του Νίκου Χριστοδουλίδη προς όποιον διαθέτει στοιχεία για χρηματισμό του να τα καταθέσει δεν απαντά στο πρόβλημα. Διότι το ζήτημα δεν είναι πρωτίστως ποινικό, αλλά πολιτικό. Δεν απαιτεί τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις για να ενεργοποιηθεί.
Εδώ ακριβώς εντοπίζεται το θεσμικό έλλειμμα. Η επίκληση εξωτερικών εχθρών και υβριδικών απειλών δεν απαντά στο εσωτερικό πρόβλημα διαφάνειας αλλά μάλλον το επιτείνει. Η Κύπρος είναι εκτεθειμένη διεθνώς, όχι επειδή κάποιοι την επιβουλεύονται, αλλά επειδή το ίδιο το πολιτικό της σύστημα αδυνατεί να λειτουργήσει με όρους καθαρών διαδικασιών και λογοδοσίας.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η παραμονή του Χαράλαμπου Χαραλάμπους στη θέση του διευθυντή του προεδρικού γραφείου δεν μπορεί να δικαιολογηθεί πολιτικά. Η παραίτησή του ή αποπομπή του αποτελεί μονόδρομο. Για τη θεσμική προστασία της ίδιας της Προεδρίας της Δημοκρατίας
Οι αποκαλύψεις του σήμερα δεν προέκυψαν σε κενό. Προηγήθηκαν προειδοποιήσεις, ερωτήματα και τεκμηριωμένη δημοσιογραφική πίεση των ΜΜΕ. Το γεγονός ότι αγνοήθηκαν, αποτελεί μέρος της σημερινής κρίσης. Δυστυχώς, αυτό που έχουμε σήμερα ως απτό γεγονός είναι ότι το Προεδρικό επιλέγει με τη στάση του να μεταθέτει τη συζήτηση, αλλά εκείνο το οποίο στην ουσία επιτυγχάνει είναι να εξοστρακίζει τις σχέσεις των πολιτών με την πολιτική, γιατί οι σκιές της σημερινής εξουσίας αντί να εξαλειφθούν έχουν αντιθέτως ενισχυθεί.
