Τι έδειξαν οι επαφές των τελευταίων ημερών της απεσταλμένης των Γενικού Γραμματέα των ΗΕ για το Κυπριακό; Ότι η νέα πρωτοβουλία είναι σαφές ότι διαφοροποιείται ουσιαστικά από προηγούμενες προσπάθειες, καθώς δεν περιορίζεται στη διατήρηση μιας κινητικότητας γύρω από το πρόβλημα αλλά επιχειρεί να οδηγήσει τις πλευρές σε μια πιο συγκεκριμένη και ουσιαστική συζήτηση. Η παρουσία και οι διαδοχικές επαφές της προσωπικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, στην Κύπρο και οι συναντήσεις τις επόμενες ημέρες σε Τουρκία και Ελλάδα εντάσσονται σε μια προσπάθεια προσεκτικής προετοιμασίας μιας νέας άτυπης διευρυμένης συνάντησης 5+1, η οποία ενδεχομένως να πραγματοποιηθεί μέσα στο καλοκαίρι.
Αυτό που διακρίνεται στη φιλοσοφία του Αντόνιο Γκουτέρες και των συνεργατών του είναι η επιμονή να μεταφερθεί η συζήτηση από το επίπεδο των γενικών διακηρύξεων στο επίπεδο της ουσίας. Οι δύο πλευρές καλούνται να εξηγήσουν όχι μόνο τι επιδιώκουν θεωρητικά αλλά και πώς αντιλαμβάνονται πρακτικά τη συνέχιση μιας διαδικασίας που θα μπορούσε να οδηγήσει σε λύση.
Η ελληνοκυπριακή πλευρά θα πρέπει να διευκρινίσει με σαφήνεια ζητήματα που συνδέονται με τις ήδη καταγεγραμμένες συγκλίσεις, περιλαμβανομένων θεμάτων που άπτονται της πολιτικής ισότητας, στο πλαίσιο της συμφωνημένης βάσης λύσης. Την ίδια ώρα, Άγκυρα και Τουρκοκύπριος ηγέτης καλούνται να τοποθετηθουν ξεκάθαρα σε ζητήματα που απασχολούν την ελληνοκυπριακή πλευρά, όπως η ασφάλεια, οι εγγυήσεις και η λειτουργικότητα μιας μελλοντικής διευθέτησης.
Παρά το θετικό κλίμα που επιχειρεί να καλλιεργήσει η απεσταλμένη του ΟΗΕ, οι διαφορές παραμένουν σημαντικές. Οι προϋποθέσεις που θέτει η τουρκοκυπριακή πλευρά δεν αφορούν μόνο την έναρξη των συνομιλιών αλλά κυρίως το τι θα συμβεί σε περίπτωση νέας αποτυχίας. Η εμπειρία του δημοψηφίσματος αλλά και του Κραν Μοντανά εξακολουθεί να επηρεάζει έντονα την προσέγγιση της Άγκυρας και της τουρκοκυπριακής ηγεσίας. Το βασικό ερώτημα που θέτουν είναι κατά πόσο μπορεί να συνεχιστεί το σημερινό στάτους κβο εάν η τουρκική πλευρά δεν θεωρηθεί υπεύθυνη για ένα ενδεχόμενο νέο αδιέξοδο.
Ακριβώς σε αυτό το σημείο βρίσκεται σήμερα η μεγαλύτερη πρόκληση της διαδικασίας. Η Μαρία Άνχελα Ολγκίν καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη επανέναρξης ουσιαστικών διαπραγματεύσεων και στην απαίτηση των δύο πλευρών για πολιτικές διασφαλίσεις που θα καθιστούν τη νέα προσπάθεια διαφορετική από τις προηγούμενες. Η επιτυχία της αποστολής της δεν θα κριθεί μόνο από τη σύγκληση μιας νέας διάσκεψης αλλά κυρίως από το κατά πόσο θα καταφέρει να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μια διαδικασία με ξεκάθαρο προσανατολισμό, αμοιβαία κατανόηση και πραγματικές πιθανότητες κατάληξης σε αποτέλεσμα.
Αυτό είναι το κρίσιμο στοίχημα της παρούσας πρωτοβουλίας του ΟΗΕ.
