Ο Νίκος Αναστασιάδης είναι πια, χωρίς αμφιβολία, η πιο αμφιλεγόμενη προσωπικότητα της σύγχρονης πολιτικής ζωής της Κύπρου. Στο τέλος της σταδιοδρομίας του κατάφερε αυτό που πάλεψε χρόνια με κάθε τρόπο να αποτρέψει για την υστεροφημία του: να ταυτιστεί με τη σιωπηρή διχοτόμηση και την κατρακύλα στη διαφθορά!
Η Αρχή κατά της Διαφθοράς «τον τσάκωσε» με βάσιμα στοιχεία για διαφθορά σε επτά περιπτώσεις, που συνεπάγονται ποινικά αδικήματα για εμπορία επηρεασμού και κατάχρηση εξουσίας, σε μία δε περίπτωση σε βαθμό κακουργήματος. Το πρώην δικηγορικό γραφείο που ανήκει κατά 50% στην οικογένειά του, καθώς και οι δύο πρώην συνέταιροί του φέρονται να ενέχονται σε ακόμα πιο σοβαρά αδικήματα, για ξέπλυμα βρώμικου χρήματος.
Μετανιωμένος…
Ο Αναστασιάδης βρίσκεται στην πολιτική ζωή για σχεδόν 50 χρόνια, πρώτα ως βουλευτής ΔΗΣΥ (1981-2013) και το 1997, ως ηγέτης του δεξιού κόμματος. Ήταν πάντα στη σκιά του ιδρυτή του ΔΗΣΥ Γλαύκου Κληρίδη, αλλά καθιερώθηκε το 2004 λόγω της στάσης του στο δημοψήφισμα επί του Σχεδίου Ανάν, απέναντι στον τότε Ππρόεδρο, Τάσσο Παπαδόπουλο. Εκ των υστέρων, η προσέγγισή του ήταν πρόσκαιρη, μια μορφή λάθους τακτικής για τον ίδιο, αφού τώρα δηλώνει… μετανιωμένος και συμπλέει με τους πλέον απορριπτικούς.
Το 2013 βρέθηκε στο απόγειο της πολιτικής διαδρομής του, όταν εξελέγη Πρόεδρος της Δημοκρατίας και έτσι κατάφερε να ηγεμονεύσει της πολιτικής ζωής, κερδίζοντας δύο προεδρικές θητείες. Έπαιξε, επίσης, καθοριστικό ρόλο στην εκλογή του νυν Προέδρου, Νίκου Χριστοδουλίδη (2023), αλλά τώρα, αν και εξακολουθεί να τον στηρίζει, χάνει την επιρροή του.
Κομματάρχης
Ο βετεράνος πολιτικός από τη Λεμεσό ήταν πάντα «σκληρό καρύδι». Ήξερε το κυπριακό κομματικό παίγνιο όσο κανείς άλλος, για να οχυρωθεί και να επιβιώσει. Η φήμη του ως πολιτικού δεν ήταν καλή, υπήρξε έντονα συγκρουσιακός, αλλά ξεχώριζε για τον δυναμισμό του. Όταν αναδείχθηκε στην προεδρία της Δημοκρατίας, απέκτησε πολλαπλάσια ισχύ από κάθε προκάτοχό του στην άσκηση της διακυβέρνησης.
Κακόφημος
Σε όλη την πολιτική πορεία τον συνόδευε πάντα μια γκρίζα περιοχή αδιαφανούς δράσης, όχι αμιγώς πολιτική: οι σχέσεις με Ρώσους ολιγάρχες, πρώην πελάτες του, η βιομηχανία «χρυσών» διαβατηρίων, εσχάτως οι σχέσεις με τον Βενιαμίν Νετανιάχου, που επίσης κατηγορείται για διαφθορά.
Είναι η πρώτη φορά ύστερα από πολλά χρόνια ανάλογων αποκαλύψεων, κυρίως στο εξωτερικό (OCCRP «Troika Landromat», Al Jazeera «Cyprus Papers», ICIJ «Pandora Papers»), που το κέλυφος προστασίας που έφτιαξε ο Αναστασιάδης εντός Κύπρου, πάει να σπάσει. Αυτό συμβαίνει χάρη στην επιμονή ενός δημοσιογράφου, του Μακάριου Δρουσιώτη και της τριλογίας του «Κράτος Μαφία», των πυκνών διεθνών αναφορών (Reuters, Financial Times, Guardian, New York Times) και τη συνεχή φθορά του, τώρα που βρίσκεται εκτός εξουσίας. Άλλες αποκαλύψεις από τον εγχώριο Τύπο στο παρελθόν, αποδείχθηκαν ενοχλητικές, αλλά σχεδόν είχαν κοπάσει με τον ασφυκτικό έλεγχο που εφάρμοσε στα ΜΜΕ.
Κάθαρση
Τα ευρήματα της Αρχής είναι όμως, μόνο η αρχή και η «κάθαρση» δεν θεωρείται δεδομένη. Το σύστημα δικαιοσύνης της Κύπρου έχει παραλύσει και οι δύο γενικοί εισαγγελείς που διόρισε ο Αναστασιάδης δεν μπορούν να εγγυηθούν μιαν αμερόληπτη, αποφασιστική και ταχεία ποινική ανάκριση. Σε άλλες χώρες τα τεκμήρια θα ήταν αρκετά για να ξανανοίξουν φάκελοι, να σφραγιστούν γραφεία, να κληθούν πρόσωπα για ανακρίσεις. Πιο πιθανό είναι οι κυπριακές διαδικασίες να διαχυθούν στο χρόνο.
Οι συνέπειες για την Κύπρο της εποχής Αναστασιάδη είναι τεράστιες. Ο μόνος λογικός τρόπος να απο-παγιδευτεί η Κύπρος, είναι η απαλλαγή από τα πρόσωπα που ταυτίστηκαν μαζί του. Η αναζήτηση πολιτικής διεξόδου θα γίνει αναπόφευκτα στις επερχόμενες προεδρικές εκλογές, το 2028.
Διαφθορά και δύο κράτη
Αυτή, όντως, μπορεί να αποδειχθεί η πιο σύντομη οδός, αλλά πολλά ζητήματα θα χρειαστεί να λεχθούν με το όνομά τους. Η έκταση της διαφθοράς στην Κύπρο είναι πασίγνωστη, μια παράμετρος που εμποδίζει και την επίλυση του Κυπριακού. Ο μακαρίτης Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος ο Β’ κάποτε μίλησε γλαφυρά, επικαλούμενος ιδιωτική συνομιλία με τον Αναστασιάδη: «Να κοιτάξεις Πρόεδρε την οικονομία, αλλά να σταματήσουμε να κλέφτουμε όλοι, βάζω και τον εαυτό μου μέσα…» (κατάθεση στη διευρευνητική επιτροπή για τα «χρυσά» διαβατήρια, 25/1/2021). Σε μιαν άλλη στιγμή ειλικρίνειας (27/12/2020, «Πολίτης») ο Χρυσόστομος αποκάλυψε: «Ο Πρόεδρος σε συζητήσεις που είχαμε, μου έλεγε πως έβλεπε τη λύση δύο κρατών και εγώ διαφώνησα έντονα μαζί του».
Πρόσφατα, με αφορμή την κυκλοφορία βιβλίου του, ο πρώην γενικός γραμματέας του ΑΚΕΛ, Άντρος Κυπριανού, πρόσθεσε (15/6) τη δική του φρέσκια μαρτυρία για το Κραν Μοντανά: «Ο τότε Έλληνας πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, μου ανέφερε ότι ο Αναστασιάδης μιλούσε για τα οικονομικά οφέλη που αποκόμισε κατά την πρώτη πενταετία της διακυβέρνησής του και για τα ακόμη μεγαλύτερα κέρδη που υπολόγιζε ότι θα είχε κατά τη δεύτερη θητεία του».
Στην πικρή αυτή αλήθεια συγκλίνουν τα στοιχεία γύρω από τα σχεδόν 7000 «χρυσά» διαβατήρια που ενέκρινε η κυβέρνηση Αναστασιάδη, τα μισά παράνομα και παράτυπα (έκθεση Νικολάτου). Το έτος με ρεκόρ πωλήσεων ήταν το 2017, δηλαδή η χρονιά που κατέρρευσαν οι συνομιλίες στο Κραν Μοντανά!
«Το κύριο πρόβλημα δεν ήταν ο Ερντογάν και δεν ήταν ο Ακιντζί, αλλά ο νότος του νησιού, γιατί δεν ήταν έτοιμος να κάνει το άλμα», σημείωσε ο τότε πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ζαν Κλοντ Γιούνκερ (29/4/2024, συνέντευξη στο ΚΥΠΕ).
