Η προσσελήνωση του «Αετού» στις 20 Ιουλίου 1969 ήταν κατά κάποιον τρόπο το αποκορύφωμα του Ψυχρού Πολέμου στο Διάστημα. Οκτώ χρόνια νωρίτερα, στις 25 Μαΐου 1961, ο 35ος Αμερικανός Πρόεδρος Τζον Φιτζέραλντ Κένεντι είχε δηλώσει σε μια έκτακτη ομιλία του στο Κογκρέσο: «Πιστεύω ότι το έθνος μας πρέπει να αναλάβει τη δέσμευση να πετύχει, πριν από το τέλος αυτής της δεκαετίας, να στείλει άνθρωπο στη Σελήνη και να τον φέρει πίσω στη Γη σώο και ασφαλή. Κανένα άλλο εγχείρημα δεν θα είναι πιο εντυπωσιακό για την ανθρωπότητα ή πιο σημαντικό για τη μακρόχρονη εξερεύνηση του Διαστήματος και κανένα δεν θα είναι τόσο δύσκολο να επιτευχθεί».
Πιο μπροστά η ΕΣΣΔ
Διαβάζοντας ανάμεσα στις γραμμές, δεν είναι δύσκολο να αντιληφθεί κανείς την πολιτική χροιά αυτής της εξαγγελίας. Από την πρώτη στιγμή της διαστημικής εποχής, η Σοβιετική Ένωση βρισκόταν πάντα ένα βήμα μπροστά από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
- 1957: Σπούτνικ 1 - ο πρώτος τεχνητός δορυφόρος και η σκυλίτσα Λάικα, το πρώτο ζωντανό πλάσμα στο Διάστημα μέσα στον Σπούτνικ 2.
- 1959: Λούνα 1 - ο πρώτος δορυφόρος που πλησίασε τη Σελήνη. Λούνα 2 - ο πρώτος δορυφόρος που έφτασε στη Σελήνη. Λούνα 3 - οι πρώτες φωτογραφίες της «σκοτεινής» πλευράς της Σελήνης.
- 1960: Σπούτνικ 5 - η πρώτη διαστημική αποστολή που μετέφερε διάφορα ζώα στο Διάστημα και τα έφερε πίσω ζωντανά.
Η χαριστική βολή ήρθε τον Απρίλιο του 1961 με την πρώτη πτήση ανθρώπου στο Διάστημα: η σοβιετική επιτυχία στο πρόσωπο του Γιούρι Γκαγκάριν τσαλάκωσε την εθνική υπερηφάνεια των Αμερικανών όσο τίποτε άλλο μέχρι εκείνη την ώρα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έπρεπε επειγόντως να βρουν έναν αποτελεσματικό και ικανοποιητικό τρόπο αντίδρασης.
Επιτάχυνση προγράμματος
Το αποτέλεσμα ήταν η εξαγγελία του Προέδρου Κένεντι στο Κογκρέσο, μόλις ενάμιση περίπου μήνα μετά την ιστορική πτήση του Γκαγκάριν. Είναι αξιοσημείωτο ότι ο Κένεντι ήταν αντίθετος στο επανδρωμένο διαστημικό πρόγραμμα πριν γίνει Πρόεδρος των ΗΠΑ. Ως γερουσιαστής και μετέπειτα ως νεοεκλεγείς Πρόεδρος, επιζητούσε την κατάργησή του, κυρίως λόγω του υψηλού κόστους του. Ωστόσο, μετά τη δραματική πρωτιά του Γκαγκάριν ο Κένεντι ανέκρουσε πρύμναν, αποφασίζοντας να φέρει τις ΗΠΑ στην κορυφή της διαστημικής κούρσας για λόγους στρατηγικής και διεθνούς κύρους. Η άποψη του προσωπικού συμβούλου του Κένεντι, Τεντ Σόρενσεν, και του αντιπροέδρου Λίντον Τζόνσον, που είχε συζητήσει το θέμα με τον αρχιτέκτονα του πυραυλικού προγράμματος Βέρνερ φον Μπράουν, ήταν να τεθεί ως εθνικός στόχος η «κατάκτηση της Σελήνης» για δύο κυρίως λόγους: πρώτον, διότι η επίτευξη του στόχου θα χάριζε μοναδική διεθνή αίγλη στις ΗΠΑ και, δεύτερον, διότι οι τεχνικές δυσκολίες ήταν αρκούντως μεγάλες ώστε να δώσουν το χρονικό περιθώριο στις ΗΠΑ να προσπεράσουν τη Σοβιετική Ένωση.
400.000 άτομα
Το πρόγραμμα Apollo ξεκίνησε το 1960 ως συνέχεια του προγράμματος Mercury, φέροντας το όνομα του θεού του φωτός των αρχαίων Ελλήνων - επιλογή του μηχανικού και τμηματάρχη της NASA Εϊμπ Σίλβερσταϊν. Η εξαγγελία του Κένεντι άλλαξε δραματικά το τοπίο, αφού ο στόχος των διαστημικών πτήσεων έγινε πολύ συγκεκριμένος: επανδρωμένη προσσελήνωση. Για το πρόγραμμα Apollo δαπανήθηκαν 107 δισ. δολάρια (σε τιμές 2016), που είναι η μεγαλύτερη εθνική δαπάνη που έγινε ποτέ σε περίοδο ειρήνης. Στο αποκορύφωμά του το πρόγραμμα απασχολούσε 400.000 άτομα και 20.000 εταιρείες και πανεπιστήμια.
