Την Πέμπτη, σε μια περιοχή της Λεμεσού, έκλεισε η βρύση. Την Παρασκευή, σε μεγάλο μέρος της Κύπρου, έσβησαν τα φώτα. Μέσα σε δύο αυγουστιάτικες ημέρες του 2026, με θερμοκρασίες στα ύψη, μια ευρωπαϊκή χώρα κατάφερε να μας υπενθυμίσει ότι δύο από τα πιο στοιχειώδη πράγματα μιας οργανωμένης κοινωνίας, όπως το νερό και ο ηλεκτρισμός, δεν είναι τελικά τόσο αυτονόητα όσο νομίζαμε.
Η χθεσινή διακοπή νερού στη Λεμεσό ήταν προγραμματισμένη. Ο Επαρχιακός Οργανισμός Αυτοδιοίκησης την ανακοίνωσε λόγω των εργασιών αντικατάστασης του υδρευτικού δικτύου στο κέντρο της πόλης. Σε άλλη πρόσφατη ανακοίνωσή του, ο ίδιος ο Οργανισμός αναφέρεται σε «πεπαλαιωμένο δίκτυο» που παρουσιάζει αυξημένο αριθμό βλαβών. Άρα το πρόβλημα δεν είναι ότι για έξι ώρες κάποιοι πολίτες έμειναν χωρίς νερό. Το πρόβλημα είναι γιατί χρειάζεται να αντικαθιστούμε σήμερα, με διαδοχικές διακοπές, ένα δίκτυο που έπρεπε εδώ και χρόνια να έχει εκσυγχρονιστεί.
Και την Παρασκευή ήρθε το ρεύμα. Ή, μάλλον, έφυγε. Στις 10:40 το πρωί σημειώθηκε σοβαρή διαταραχή στο ηλεκτρικό σύστημα. Για περίπου μία ώρα περιοχές σε ολόκληρη την Κύπρο έμειναν χωρίς ηλεκτρισμό. Πολίτες εγκλωβίστηκαν σε ανελκυστήρες, ενώ όταν αρκετοί επιχείρησαν να μπουν στην ιστοσελίδα της ΑΗΚ, για να μάθουν τι συμβαίνει, υπερφορτώθηκε και αυτή. Η εξήγηση της ΑΗΚ, θα τολμούσα να πω, είναι πιο ανησυχητική από το ίδιο το blackout. Ανακοίνωσε ότι χάθηκε προσωρινά η τηλεπικοινωνιακή σύνδεση μεταξύ των μεγάλων φωτοβολταϊκών πάρκων και του Κέντρου Ελέγχου Διανομής Ηλεκτρισμού. Η ΑΗΚ δεν μπορούσε πλέον να ελέγξει τα φωτοβολταϊκά πάρκα και το ηλεκτρικό σύστημα διαταράχθηκε. Χάθηκε η επικοινωνία και έπεσε το σύστημα. Τόσο απλό! Και μετά μάθαμε κάτι ακόμη πιο ενδιαφέρον. Το ρεύμα επανήλθε, αλλά το πρόβλημα δεν είχε λυθεί. Εκπρόσωπος του Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς δήλωσε ότι βρέθηκαν άλλοι τρόποι ώστε να διασφαλιστεί η συνεχής παροχή ηλεκτρισμού, ενώ η ΑΗΚ ανακοίνωσε ότι προχωρεί τώρα στην εγκατάσταση εφεδρικών τηλεπικοινωνιακών συνδέσεων ώστε να μην επαναληφθεί παρόμοιο περιστατικό. Τώρα! Δηλαδή τον Αύγουστο του 2026 ενώ τα φωτοβολταικά πάρκα είναι τόσα χρόνια εγκατεστημένα και δεν σκέφτηκε ένας, ένας από όλους αυτούς τους άριστους να σκεφτεί την πιθανότητα ότι θα μπορούσε να συμβεί κάτι τέτοιο και να προτείνει έγκαιρα, μαζί με την εγκατάσταση των φωτοβολταϊκών και την εγκατάσταση εφεδρικών τηλεπικοινωνιακών συνδέσεων. Τελικά σε ό,τι κάνουμε σε αυτό το νησί, δεν υπάρχει η λέξη «πρόληψη» και το ρήμα «προνοώ». Έτσι και αλλιώς ο Θεός εν Κυπραίος, γιατί να χρειάζεται να προνοήσει κανείς; Αν ήταν ένα μεμονωμένο τεχνικό περιστατικό, θα μπορούσαμε πράγματι να το αντιμετωπίσουμε ως τέτοιο. Κανένα σύστημα στον κόσμο δεν είναι άτρωτο. Βλάβες συμβαίνουν. Μόνο που στην Κύπρο δεν έχουμε μπροστά μας ένα μεμονωμένο περιστατικό. Μόλις πριν από έναν μήνα είχαμε εκ περιτροπής διακοπές ηλεκτρισμού επειδή βλάβες σε μονάδες παραγωγής συνέπεσαν με υψηλή ζήτηση και με τις ώρες κατά τις οποίες σταματά η παραγωγή των φωτοβολταϊκών. Να υπερθεματίσω εδώ ότι παράλληλα με τη διακοπή ρεύματος πληρώνουμε την ίδια ώρα το ακριβότερο ρεύμα της Ευρώπης!
Πριν έναν μήνα ο υπουργός Ενέργειας είπε κάτι εξαιρετικά αποκαλυπτικό: «Είναι ένα πρόβλημα το οποίο θα έπρεπε μέχρι σήμερα να είχε λυθεί.» Ακριβώς. Θα έπρεπε. Όπως θα έπρεπε να είχαμε αποθήκευση ενέργειας πριν γεμίσουμε την Κύπρο φωτοβολταϊκά! Όπως θα έπρεπε, επίσης, οι συμφωνίες με τους ιδιώτες, στους οποίους οι ίδιοι έδωσαν άδειες για τα φωτοβολταϊκά πάρκα (και ποιος ξέρει τι μίζες και τι συμφωνίες έγιναν τότε), να συμπεριελάμβαναν αγορά των μονάδων λίγο πιο πάνω από την αξία των 7-8 σεντ, όχι στην τετραπλάσια τιμή. Όπως θα έπρεπε να είχαμε αντικαταστήσει εγκαίρως τις παλιές μονάδες παραγωγής. Όπως θα έπρεπε να έχουμε εφεδρικά συστήματα επικοινωνίας σε μια κρίσιμη ενεργειακή υποδομή. Όπως θα έπρεπε να έχει εκσυγχρονιστεί ένα πεπαλαιωμένο υδρευτικό δίκτυο πριν αρχίσουμε να ανακαλύπτουμε τις αδυναμίες του.
Το εντυπωσιακό με την Κύπρο είναι ότι γνωρίζουμε σχεδόν πάντα ποιο είναι το πρόβλημα. Έχουμε μελέτες. Έχουμε στρατηγικές. Πρώτοι στις στρατηγικές! Έχουμε χρονοδιαγράμματα. Έχουμε εξαγγελίες. Πρώτοι στις εξαγγελίες και το χουμίσι αυτή η κυβέρνηση. Και στο τέλος τι; Ούτε τα αυτονόητα αγαθά δεν μπορούμε να έχουμε!
Όλα δρομολογούνται σε αυτόν τον τόπο! Η αποθήκευση ενέργειας δρομολογείται. Οι νέες μονάδες δρομολογούνται. Το φυσικό αέριο δρομολογείται. Η αναβάθμιση των δικτύων δρομολογείται. Οι μεταρρυθμίσεις δρομολογούνται. Μόνο που εμείς οι πολίτες δεν ζουμε στο μέλλον που δρομολογείται. Ζούμε στο σήμερα. Και σήμερα πληρώνουμε έναν από τους ακριβότερους λογαριασμούς ηλεκτρικού στην Ευρώπη και μπορεί ταυτόχρονα να βρεθούμε και χωρίς ηλεκτρικό ρευμα. Την ώρα, λοιπόν, που συζητούμε για τεχνητή νοημοσύνη, ψηφιακό μετασχηματισμό, smart cities και ενεργειακούς κόμβους της Ανατολικής Μεσογείου, καλό θα ήταν να εξασφαλίσουμε πρώτα δύο λίγο πιο παλιομοδίτικες τεχνολογίες. Να ανάβει το φως όταν πατάμε τον διακόπτη και να τρέχει νερό όταν ανοίγουμε τη βρύση.
