Κραν Μοντανά… Όχι, όχι, μην ανησυχείτε. Δεν θα μιλήσουμε για το Κυπριακό. Αυτό, άλλωστε, φαίνεται πως θα το λύσει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, αφού πρώτα τακτοποιήσει το ουκρανικό, τώρα που αναλάβαμε και την προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το Κραν Μοντανά που μας απασχολεί είναι άλλο. Είναι ένα μπαρ στην Ελβετία. Και μια τραγωδία.
Παραμονές του 2026, δεκάδες άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους σε πυρκαγιά που ξέσπασε σε μπαρ στο Κραν Μοντανά, κατά τη διάρκεια πρωτοχρονιάτικου εορτασμού. Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά, η φωτιά συνδέθηκε με τη χρήση πυροτεχνικών εφέ σε κλειστό χώρο, τα οποία προκάλεσαν ανάφλεξη και ταχύτατη εξάπλωση της φωτιάς και του καπνού. Σε συνθήκες συνωστισμού και πανικού, ο χρόνος μηδενίστηκε. Ένας χώρος διασκέδασης μετατράπηκε σε παγίδα.
Κάπου εδώ, στην Κύπρο, χτύπησε το γνώριμο καμπανάκι. Όπως διαβάσαμε χθες στον Τύπο, οι αρμόδιες Αρχές «έτρεξαν» για να αποτραπεί ένα «κυπριακό Κραν Μοντανά». Συντονισμός υπηρεσιών, οδηγίες προς τα κέντρα αναψυχής, υπενθυμίσεις για τη χρήση πυροτεχνημάτων και εφέ σε κλειστούς χώρους, έλεγχοι, συστάσεις. Για πολλούς πολίτες, ήταν η πρώτη φορά που άκουσαν ότι τέτοιες πρακτικές βρίσκονται, ή θα έπρεπε να βρίσκονται, υπό έλεγχο.
Το πρώτο ερώτημα είναι απλό και ενοχλητικό. Έπρεπε να συμβεί μια φονική πυρκαγιά στο εξωτερικό για να θυμηθούμε ότι κι εδώ γεμίζουμε κλειστούς χώρους με κόσμο, εφέ, καπνούς και εύφλεκτα υλικά; Και ακόμη, είναι αυτά τα μέτρα ουσιαστική πρόληψη ή απλώς μια προσπάθεια να πούμε ότι «κάτι κάναμε»;
Διότι το πρόβλημα δεν είναι άγνωστο. Στην Κύπρο δίνουμε άδειες για μεγάλα κτήρια, εμπορικά και νυχτερινά κέντρα, με εξόδους κινδύνου σωστές στα σχέδια. Με τον χρόνο, όμως, αυτές αλλοιώνονται ή κλείνουν. Καρέκλες, τραπέζια, πρόχειρα εμπόδια. Ό,τι βολεύει τη λειτουργία προηγείται της ασφάλειας. Και όσο δεν συμβαίνει κάτι, όλοι κάνουν πως δεν βλέπουν.
Όμως δεν είναι μόνο τα κέντρα αναψυχής. Είναι μια συνολικότερη κουλτούρα πρόληψης που απουσιάζει. Το είδαμε αυτό με τον πιο σκληρό τρόπο το καλοκαίρι που πέρασε στην ορεινή Λεμεσό. Μια φονική πυρκαγιά, δύο άνθρωποι νεκροί, δεκάδες σπίτια που κάηκαν, χιλιάδες στρέμματα γης, κοινότητες εκτεθειμένες. Έξι μήνες μετά, τι έχει αλλάξει ουσιαστικά;
Ακούσαμε ξανά για αναβαθμίσεις, για σχέδια, για πρωτόκολλα. Ακούσαμε ξανά για το 112. Ένα σύστημα που, θεωρητικά, υπάρχει. Πρακτικά όμως, στην πιο κρίσιμη στιγμή, δεν λειτούργησε ως ενιαίο, μαζικό, έγκαιρο εργαλείο προειδοποίησης. Και έξι μήνες μετά, δεν είδαμε μια καθαρή τομή που να λέει «αυτό πλέον λειτουργεί, αυτό πλέον προστατεύει». Είδαμε μόνο τα γνώριμα «θα». Τα ίδια «θα» που ακούμε εδώ και χρόνια.
Στην Κύπρο έχουμε συνηθίσει τις τραγωδίες που θα μπορούσαν να προληφθούν. Έχουμε συνηθίσει και τους αρμόδιους φορείς που εμφανίζονται μετά, χωρίς ποτέ κανείς να αναλαμβάνει την ευθύνη για όσα δεν έγιναν πριν. Όλα μετατίθενται στο μέλλον. Στο επόμενο σχέδιο. Στην επόμενη κρίση.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν θα γίνουμε Κραν Μοντανά. Το ερώτημα είναι αν θα συνεχίσουμε να λειτουργούμε με την ίδια λογική του να περιμένουμε πρώτα να συμβεί το κακό και μετά να θυμόμαστε την πρόληψη. Γιατί, αν αυτό δεν αλλάξει, δεν θα μιλάμε για το αν θα συμβεί η επόμενη τραγωδία. Θα μιλάμε μόνο για το πότε.
