Με βάση τα ισχύοντα, ο πρόεδρος ενός κόμματος ως επικεφαλής του ψηφοδελτίου δεν χρειάζεται σταυρoύς προτίμησης για να εκλεγεί βουλευτής, καθώς θεωρείται ότι λαμβάνει τόσους σταυρούς όσοι είναι και οι ψήφοι του κόμματος του οποίου ηγείται. Πόσο δίκαιο και πόσο δημοκρατικό είναι, όμως, οι πρόεδροι των κομμάτων να περνούν πρώτοι το κατώφλι της Βουλής, να εκλέγονται χωρίς σταυρούς προτίμησης και χωρίς να αναμετρώνται πραγματικά στην κάλπη των βουλευτικών εκλογών;
Το Κίνημα Οικολόγων αποτελεί εξαίρεση. Ο πρόεδρος του Κινήματος εκλέγεται βουλευτής με σταυρούς προτίμησης και, μέχρι σήμερα, σε όλες τις εκλογικές αναμετρήσεις, οι εκάστοτε πρόεδροι έλαβαν τις περισσότερες ψήφους, δικαιολογώντας έτσι και τη θέση τους.
Την ίδια πρακτική αναμένεται να ακολουθήσει και το νεοσύστατο κόμμα Volt, το οποίο διαθέτει δύο συμπροέδρους, οι οποίοι διεκδικούν βουλευτικές έδρες σε Λεμεσό και Λευκωσία.
Στη ΔΗΠΑ δεν θα υφίσταται τέτοιο ζήτημα σε αυτές τις εκλογές, καθώς ο πρόεδρός της, Μάριος Καρογιάν, ανακοίνωσε ότι δεν θα είναι υποψήφιος.
Είναι αντισυνταγματικό;
Τον Ιούλιο του 2022, με απόφαση που λήφθηκε κατά πλειοψηφία, το Εκλογοδικείο (Ανώτατο Δικαστήριο) απέρριψε αίτηση πολίτη-ψηφοφόρου, με την οποία αμφισβητούσε την εκλογή των προέδρων κομμάτων που εξασφάλισαν βουλευτική έδρα χωρίς σταυρούς προτίμησης. Το Δικαστήριο δεν εξέτασε την ουσία της αίτησης, καθώς έκρινε ότι ο αιτητής δεν τεκμηρίωσε επαρκώς έννομο συμφέρον ούτε απέδειξε οποιαδήποτε επιβλαβή επίδραση στο εκλογικό του δικαίωμα, ώστε να δικαιολογείται η δικαστική προστασία και η εξέταση της υπόθεσης.
Εν ολίγοις, η αίτηση απορρίφθηκε από το Εκλογοδικείο για τυπικούς λόγους, καθώς το Δικαστήριο έκρινε ότι δεν υφίστατο έννομο συμφέρον, δεδομένου ότι ο αιτητής δεν ήταν υποψήφιος. Εάν, όμως, ενώπιον του Εκλογοδικείου προσφύγει ένας υποψήφιος βουλευτής, τότε το Δικαστήριο θα προχωρήσει στην εξέταση της συνταγματικότητας της πρόνοιας της κείμενης νομοθεσίας που επιτρέπει την εκλογή βουλευτών χωρίς σταυρούς προτίμησης. Αλήθεια, όμως, ποιος υποψήφιος ή ποια υποψήφια θα τολμήσει να προσφύγει στο Εκλογοδικείο εναντίον του προέδρου του κόμματός του ή της;
Καμπανάκι από το ΥΠΕΣ
Όπως ενημέρωσε το Υπουργείο Εσωτερικών με επιστολή του ημερομηνίας 9/4/2024 τον Πρόεδρο και τα μέλη της Επιτροπής Εσωτερικών της Βουλής, μετά την έκδοση της πιο πάνω δικαστικής απόφασης ζήτησε την άποψη της Νομικής Υπηρεσίας ως προς το κατά πόσο σε αντίστοιχες περιπτώσεις στο μέλλον και εφόσον ο αιτητής διαθέτει έννομο συμφέρον, ενδέχεται να προκύψει ζήτημα με την εκλογή.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Εσωτερικών, στη γνωμάτευσή της η Νομική Υπηρεσία αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο ακύρωσης της εκλογής. Ωστόσο, επισήμανε ότι το αποτέλεσμα δεν μπορεί να προεξοφληθεί, καθώς θα εξαρτηθεί από το δικαστήριο που θα εξετάσει την εκάστοτε υπόθεση.
Η πρόταση νόμου
που δεν ψηφίστηκε
Δέον να σημειωθεί ότι ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εσωτερικών εκκρεμεί προς συζήτηση πρόταση νόμου, με την οποία επιδιώκεται η τροποποίηση της κείμενης νομοθεσίας, ώστε οι πρόεδροι – επικεφαλής κομμάτων και συνασπισμών να εκλέγονται βουλευτές μόνο με σταυρούς προτίμησης.
Η πρόταση νόμου υπογράφεται από τον Πρόεδρο του Κινήματος Οικολόγων, Σταύρο Παπαδούρη, καθώς και από τους βουλευτές του ΔΗΚΟ, Ζαχαρία Κουλία και Παύλο Μυλωνά, και κατατέθηκε, σύμφωνα με τα αρχεία της Βουλής, στις 22/9/2022. Ωστόσο, η πρόταση δεν προωθήθηκε για ψήφιση. Τους λόγους, φαντάζομαι, μπορείτε να τους μαντέψετε….
