Αναμφίβολα η Κύπρος έχει εξελιχθεί σε εκπαιδευτικό κέντρο ανώτερης εκπαίδευσης. Όπως κατέδειξε η έρευνα του «Π», ο φοιτητικός πληθυσμός στα κυπριακά πανεπιστήμια και γενικότερα στις σχολές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης έχουν διπλασιαστεί σε σύγκριση με δέκα χρόνια πριν, αγγίζοντας σχεδόν τις 53 χιλιάδες φοιτητές, ενώ ο αριθμός των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων ανέρχονται σε 59. Η δε ελκυστικότητα των σπουδών που προσφέρονται σε ξένους φοιτητές αποτυπώνεται από το γεγονός ότι έχουν τετραπλασιαστεί σε σχέση με μία δεκαετία αφού αποτελούν το 56% των φοιτητών πανεπιστημίου.
Κι ενώ ο τομέας παρουσιάζει ξεκάθαρη δυναμική, ειδικά για τους διεθνείς φοιτητές, με νέα προγράμματα στην αγγλική γλώσσα, πραγματικές προοπτικές εργοδότησης, ζητήματα όπως η φοιτητική στέγαση και η κοινωνική ενσωμάτωση παραμένουν πιεστικά ακόμη και για τους Κύπριους σπουδαστές.
Δυσκολίες και για Κύπριους
Η Μαρία Χριστοφόρου, φοιτήτρια στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, περιγράφει μια γλυκόπικρη εμπειρία γιατί, όπως λέει, είναι μεν σε θέση να απολαμβάνει ποιοτικές σπουδές στη χώρα της, αντιμετωπίζει δε τεράστιες οικονομικές δυσκολίες σε αυτό το εγχείρημα.
Ο Αντρέας Γεωργίου, τριτοετής στην Πολυτεχνική Σχολή του Πανεπιστημίου Κύπρου, εκφράζει την ικανοποίησή του που «το πανεπιστήμιο αναπτύσσεται σε επίπεδο υποδομών. Είναι σημαντικό βήμα τόσο για το πτυχίο μας όσο και για το ίδιο το ίδρυμα», εξηγεί, κι επισημαίνει πως ακόμη λείπουν σημαντικές υποδομές. «Για παράδειγμα, υπάρχει υψηλού επιπέδου προσωπικό, αλλά η απουσία πανεπιστημιακής κλινικής επηρεάζει την ποιότητα της πρακτικής και λειτουργεί αποτρεπτικά για μελλοντικούς φοιτητές», τονίζει.
Φοιτητική χορηγία
«Υπάρχουν κι άλλα πράγματα που πρέπει να αλλάξουν», προσθέτει η Μαρία. «Γενικά, το Πανεπιστήμιο Κύπρου συγκαταλέγεται στα καλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου και τα πτυχία είναι ποιοτικά. Η πρακτική άσκηση, όμως, πρέπει να γίνεται με σωστά εργασιακά δικαιώματα, ενώ θεωρώ σημαντική και την εφαρμογή επαναληπτικών εξετάσεων. Υπάρχουν επίσης ζητήματα στη φοιτητική ζωή, κυρίως το υψηλό κόστος διαβίωσης. Η κυβέρνηση δεν δείχνει ιδιαίτερη ανταπόκριση στα αιτήματά μας για μείωση ενοικίων ή ενίσχυση της φοιτητικής χορηγίας».
«Παλεύουμε καθημερινά για καλύτερες συνθήκες σπουδών και ζωής. Τρέχουμε εκστρατεία για την επαναφορά των €28 εκατ. που κόπηκαν από την κρατική φοιτητική χορηγία μετά το 2013. Ζητούμε τουλάχιστον τα μισά να επιστραφούν, καθώς αυτά τα χρήματα αφορούν τους φοιτητές που το έχουν πραγματικά ανάγκη», λέει από την πλευρά του ο Αντρέας.
Το σκληρό δίλημμα
Και διερωτάται πώς θα τα βγάλει μία οικογένεια με κατώτατο μισθό κάτω των €900 εάν οι τιμές ενοικίασης για ένα «στούντιο κυμαίνεται από €450 ως €550 ευρώ και για ένα μονάρι €600 με €700. Με ρεύμα, νερό, σκύβαλα και διαβίωση, το κόστος ενός φοιτητή φτάνει τα €1.200. Πώς να ανταποκριθεί μια οικογένεια των €1.700 τον μήνα;», διερωτάται. «Αν υπάρχει και δεύτερο παιδί, τα μαθηματικά δεν βγαίνουν. Σε πολλές περιπτώσεις η οικογένεια αναγκάζεται να στερηθεί τη σπουδή του παιδιού της», αναφέρει χαρακτηριστικά. «Το δίλημμα είναι σκληρό: Να σπουδάσω ή να ζήσω; Πολλοί επιλέγουν το δεύτερο, φυσιολογικά», επισημαίνει.
Περιορισμένο δίκτυο εστιών
Η Μαρία ασκεί κριτική στο περιορισμένο δίκτυο κρατικών εστιών. «Η κυβέρνηση είναι αδιάφορη. Υπάρχουν μόνο 207 θέσεις σε ένα πανεπιστήμιο με πάνω από 7.000 φοιτητές. Είναι αριθμός που δεν εξυπηρετεί κανέναν».
«Κάθε χρόνο υπάρχουν πάνω από χίλιες αιτήσεις για εξεύρεση θέσης στην εστία», συνυπογράφει ο Ανδρέας, «αλλά οι θέσεις δεν φτάνουν ούτε για αρχή», λέει. Την ίδια ώρα, οι ιδιωτικές φοιτητικές εστίες είναι, όπως λέει, απλησίαστες λόγω κόστους.
Με αποτέλεσμα πολλοί φοιτητές, είτε να πηγαινοέρχονται καθημερινά από την πόλη τους, είτε να αναγκάζονται να εργάζονται παράλληλα με τις σπουδές τους. Ο Αντρέας είναι από τους τυχερούς που δεν χρειάζεται να ενοικιάσει.
Απευθείας σύνδεση πόλεων
«Υπάρχουν όμως φοιτητές που αντιμετωπίζουν τεράστιο πρόβλημα», σημειώνει ακόμα και για τη μεταφορά τους στο πανεπιστήμιο, τουλάχιστον όσοι κατάγονται από άλλες πόλεις και δεν μπορούν να ενοικιάσουν σπίτι λόγω του κόστους.
Όπως εξηγεί, μέχρι πρόσφατα υπήρχαν δρομολόγια λεωφορείων μόνο από Λάρνακα, ενώ τώρα γίνονται προσπάθειες για απευθείας συνδέσεις από Λεμεσό και Πάφο. «Πολλοί φοιτητές από αυτές τις πόλεις έρχονται καθημερινά από τις πόλεις τους γιατί δεν μπορούν να αντέξουν τα ενοίκια στη Λευκωσία».
Ακόμα όμως και εντός της πρωτεύουσας οι καθυστερήσεις δημιουργούν προβλήματα. «Αν χάσεις το λεωφορείο των 9:30 και έχεις μάθημα στις 10:00, με την κίνηση της Λευκωσίας είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα το χάσεις», σημειώνει.
Βιβλία €400
Ιδιαίτερα επικριτικοί οι δύο νέοι και για δυσβάστακτο οικονομικό βάρος από την αγορά βιβλίων και εκπαιδευτικού υλικού. «Μερικά κοστίζουν €90, ενώ για φοιτητές Ιατρικής το κόστος μπορεί να φτάσει τα €200 ανά βιβλίο», εξηγεί η Μαρία. «Σε ένα δημόσιο πανεπιστήμιο δεν γίνεται οι φοιτητές να πληρώνουν €300 ή €400 το εξάμηνο για βιβλία. Κανονικά θα έπρεπε να παρέχονται δωρεάν», λέει από την πλευρά του ο Αντρέας. Φέρνει μάλιστα ως παράδειγμα φοιτητές της Νομικής, όπου το κόστος βιβλίων που καλούνται να πληρώσουν «φτάνει ακόμη και τα 400». Αντίστοιχα προβλήματα υπάρχουν και στη Σχολή Επιστημών της Αγωγής, όπου φοιτητές καλούνται να αγοράσουν μουσικά όργανα για την πρακτική τους. «Καταφέραμε να δημιουργήσουμε μια αποθήκη υλικού ώστε να δανείζονται εξοπλισμό και να μην πληρώνουν εκατοντάδες ευρώ», εξηγεί ο Αντρέας.
Το μέλλον τους φοβίζει
Παρά το απαιτητικό πρόγραμμα, η Μαρία θεωρεί ότι μπορεί να απολαύσει τη φοιτητική ζωή. «Αν έχεις πρόγραμμα και διαβάζεις καθημερινά, έχεις χρόνο και για άλλες δραστηριότητες. Δεν είναι αλήθεια ότι η ζωή στο Πανεπιστήμιο Κύπρου είναι μόνο διάβασμα. Το μέλλον σίγουρα με προβληματίζει, ειδικά η προοπτική της οικονομικής ανεξαρτησίας. «Θα ήθελα κάποτε να αποκτήσω δικό μου σπίτι, αλλά οι συνθήκες ζωής είναι πλέον πολύ δύσκολες. Το οικονομικό είναι ο μεγαλύτερος προβληματισμός των νέων στην Κύπρο. Πολλοί αναγκάζονται να κάνουν δύο και τρεις δουλειές για να τα καταφέρουν».
Η αγορά εργασίας δεν είναι πάντα δίκαιη, προσθέτει ο Αντρέας. «Στην Κύπρο συχνά μετρά ο γνωστός του γνωστού. Πρέπει να δίνεται ευκαιρία στους νέους να αποδείξουν την αξία τους. Δεν είμαστε στο χειρότερο σημείο, αλλά υπάρχει περιθώριο μεγάλης βελτίωσης».
Η Μαρία καταλήγει με μια σαφή θέση: «Η κυβέρνηση πρέπει να ασχοληθεί σοβαρά με αυτά τα θέματα γιατί επηρεάζουν άμεσα το μέλλον της νέας γενιάς».
