Οι νέες μονάδες αφαλάτωσης, η μεγαλύτερη αξιοποίηση ανακτημένου νερού και η εξοικονόμηση, συνιστούν σημαντικούς πυλώνες του σχεδιασμού για υδατική ενίσχυση των γεωργών, χωρίς συγχρόνως να τίθεται σε κίνδυνο η υδατική ασφάλεια για τα επόμενα χρόνια, αναφέρει σε συνέντευξή του στον «Π» ο υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, Χρίστος Σενέκης. Ένα μήνα μετά την ανάληψη των καθηκόντων του και έχοντας διανύσει κύκλο ανάγνωσης των ανοικτών μετώπων ενός «πολυ-υπουργείου», αλλά και των «θέλω» των επηρεαζόμενων φορέων και ομάδων πολιτών, συμπυκνώνει την εμπειρία του στο εξής: «Το νερό, η αγροτική παραγωγή και το περιβάλλον είναι διαφορετικά κεφάλαια, αλλά κρίκοι της ίδιας αλυσίδας. Γι’ αυτό εργαζόμαστε παράλληλα, και με προτεραιότητες».
Περαιτέρω εξηγεί πώς θα ξαναχτιστεί η εμπιστοσύνη των κτηνοτρόφων προς το κράτος μετά τον αφθώδη πυρετό, ενώ για τις προτάσεις της ομάδας Μαλά σημειώνει ότι «αξιολογούνται ήδη από τις αρμόδιες υπηρεσίες, ώστε να καθοριστεί ποιες θα προχωρήσουν, με ποια προτεραιότητα και σε ποιο χρόνο». Εξηγώντας ότι οι δράσεις που θα υιοθετηθούν θα εντάσσονται σταδιακά στον σχεδιασμό και θα προνοούνται στους προϋπολογισμούς των αρμόδιων φορέων. Μιλά, επίσης, για το πώς θα προστατευθεί το Χαλλούμι ΠΟΠ μετά το πλήγμα στη διαθεσιμότητα αιγοπρόβειου γάλακτος, τις διεκδικήσεις στις Βρυξέλλες μέσα από συμμαχίες και την αντιμετώπιση της τεράστιας ψαλίδας τιμών, ανάμεσα σε αυτό που εισπράττει ο παραγωγός και αυτό που πληρώνει ο καταναλωτής στο ράφι.
Αναλάβατε ένα υπουργείο με πολλά ανοικτά μέτωπα. Έναν μήνα μετά την ανάληψη των καθηκόντων σας και τις πρώτες «αναγνώσεις» επί του πεδίου, τι είναι αυτά για τα οποία συνειδητοποιήσατε ότι πρέπει να κινηθούν άμεσα διαδικασίες για διεξόδους;
Το πρώτο συμπέρασμα είναι ότι έχουμε μπροστά μας ζητήματα που απαιτούν άμεσες αποφάσεις, αλλά και λύσεις με βάθος χρόνου. Το νερό, η αγροτική παραγωγή και το περιβάλλον είναι διαφορετικά κεφάλαια, αλλά κρίκοι της ίδιας αλυσίδας. Γι’ αυτό εργαζόμαστε παράλληλα, και με προτεραιότητες.
Στο υδατικό, επιταχύνουμε έργα και υποδομές που ενισχύουν την ασφάλεια υδροδότησης και άρδευσης. Η λειψυδρία δεν είναι πλέον έκτακτη συνθήκη. Είναι μια νέα πραγματικότητα πάνω στην οποία πρέπει να σχεδιάσουμε. Στον πρωτογενή τομέα, προτεραιότητα είναι να δώσουμε διεξόδους σε ζητήματα ρευστότητας, κόστους παραγωγής και πρόσβασης στις επενδύσεις. Παράλληλα, μετά την κρίση του αφθώδους πυρετού, προχωρούμε στην ανασυγκρότηση της κτηνοτροφίας, με στόχο ένα πιο ανθεκτικό παραγωγικό μοντέλο. Στο περιβάλλον, στόχος είναι να κλείσουμε την απόσταση μεταξύ νομοθεσίας και εφαρμογής, με αποτελεσματικότερους ελέγχους και ταχύτερη αντίδραση.
Η δουλειά μας, άλλωστε, δεν είναι να διαπιστώνουμε απλώς τα προβλήματα. Είναι να δίνουμε λύσεις, με σχέδιο, χρονοδιαγράμματα και μετρήσιμο αποτέλεσμα.
Υδατική ασφάλεια
Όσον αφορά το υδατικό, οι γεωργοί ζητούν ανά τακτά διαστήματα επιπλέον ποσότητες νερού, ειδικά για τις εποχικές καλλιέργειες. Τι απαντάτε;
Ακούμε τις ανάγκες τους και αξιοποιούμε κάθε περιθώριο που μας επιτρέπουν τα πραγματικά δεδομένα, χωρίς να διακινδυνεύουμε την υδατική ασφάλεια της χώρας. Αυτή είναι η ισορροπία που οφείλουμε να διατηρούμε, αναγνωρίζοντας, βέβαια, ότι για τους γεωργούς το νερό δεν είναι απλώς μια ανάγκη, αλλά βασική προϋπόθεση για να καλλιεργήσουν και να διατηρήσουν το εισόδημά τους.
Οι αρχικές κατανομές έγιναν σε μια εξαιρετικά δύσκολη υδρολογική περίοδο, με προτεραιότητα την ύδρευση του πληθυσμού, τις ανάγκες της κτηνοτροφίας και την προστασία των μόνιμων φυτειών. Τον Ιούνιο εγκρίθηκαν πρόσθετες ποσότητες 3,5 εκατ. κ.μ. για άρδευση. Συνεχίσαμε, όμως, να παρακολουθούμε στενά τα αποθέματα, τις εισροές και τις καταναλώσεις.
Οι πρόσθετες εισροές περίπου 4,5 εκατ. κυβικών μέτρων στο Ενιαίο Σχέδιο Νοτίου Αγωγού, σε συνδυασμό με τη χαμηλότερη από την προβλεπόμενη κατανάλωση ύδρευσης, δημιούργησαν ένα περιορισμένο αλλά ασφαλές περιθώριο. Έτσι, για δεύτερη φορά μέσα στο ίδιο έτος, το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε πρόσθετη ποσότητα 3,5 εκατ. κ.μ. για άρδευση. Αυτό δείχνει στην πράξη ότι αξιολογούμε διαρκώς τα δεδομένα και αξιοποιούμε κάθε ασφαλές περιθώριο για τη στήριξη του αγροτικού κόσμου.
Από αυτά, τα 3 εκατ. κυβικά μέτρα θα διατεθούν από το Ενιαίο Σχέδιο Νοτίου Αγωγού, τα 2 εκατ. για τις φθινοπωρινές εποχιακές καλλιέργειες, περιλαμβανομένης της πατατοκαλλιέργειας, οι οποίες δεν είχαν λάβει κατανομή στο προηγούμενο σενάριο, και το 1 εκατ. για τις δενδρώδεις καλλιέργειες. Άλλες 500 χιλ. κυβικά μέτρα θα διατεθούν από το Μεγάλο Αρδευτικό Έργο Πάφου.
Αντιλαμβανόμαστε ότι οι ποσότητες αυτές δεν καλύπτουν το σύνολο των αναγκών του αγροτικού κόσμου. Είναι, όμως, το περιθώριο που μας παρέχουν σήμερα τα πραγματικά δεδομένα και το αξιοποιούμε. Επαναλαμβάνω, πως στόχος είναι να στηρίζουμε τη γεωργική παραγωγή όσο περισσότερο μπορούμε, χωρίς να διακινδυνεύουμε την υδατική ασφάλεια της χώρας για τα επόμενα χρόνια.
«Σημαντικό είναι οι παραγωγοί να ενώσουν τις δυνάμεις τους. Μέσα από ομάδες και οργανώσεις παραγωγών μπορούν να διαθέτουν από κοινού τα προϊόντα τους και να έχουν ισχυρότερη θέση στην αγορά», επισημαίνει ο υπουργός Γεωργίας.
Ούτε σταγόνα χαμένη
Ποιο είναι το άμεσο πλάνο σας για τη διασφάλιση νερού άρδευσης, χωρίς να πληγεί η υδροδότηση των νοικοκυριών;
Η ασφάλεια της ύδρευσης αποτελεί σταθερή προτεραιότητα. Το ζητούμενο, όμως, είναι να αποκτήσουμε περισσότερες επιλογές, ώστε μια δύσκολη υδρολογική χρονιά να μη μετατρέπεται κάθε φορά σε πίεση για τη γεωργική παραγωγή. Γι’ αυτό αυξάνουμε τις διαθέσιμες ποσότητες νερού, περιορίζουμε τις απώλειες και επενδύουμε συστηματικά στην εξοικονόμηση.
Οι αφαλατώσεις αποτελούν σημαντικό μέρος αυτής της προσπάθειας. Όσο μεγαλύτερο μέρος της ύδρευσης καλύπτεται από σταθερές και ανεξάρτητες από τις βροχοπτώσεις πηγές, τόσο μειώνεται η πίεση στα φράγματα και ενισχύεται η διαθεσιμότητα νερού για τη γεωργία. Οι τέσσερις νέες μόνιμες μονάδες αφαλάτωσης, που ενέκρινε πρόσφατα το Υπουργικό Συμβούλιο, προβλέπεται να προσθέσουν συνολική δυναμικότητα 180.000 κ.μ. ημερησίως.
Για την άρδευση, κρίσιμος πόρος είναι το ανακτημένο νερό, όπου η Κύπρος συγκαταλέγεται ήδη μεταξύ των πρωτοπόρων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι ενδεικτικό ότι αξιοποιούμε για άρδευση περίπου το 90% του παραγόμενου ανακτημένου νερού, ποσοστό που συγκαταλέγεται στα υψηλότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Μόνο το 2025 η παραγωγή ανακτημένου νερού ανήλθε σε περίπου 32,6 εκατ. κυβικά μέτρα, από τα οποία αξιοποιήθηκαν άμεσα ή έμμεσα περίπου 30,1 εκατ. κυβικά μέτρα. Η αξιοποίηση αυξήθηκε από 89% το 2023 σε 90% το 2024 και σε 93% το 2025.
Το επόμενο βήμα είναι να αυξήσουμε όχι μόνο το ποσοστό αξιοποίησης, αλλά και τις ίδιες τις διαθέσιμες ποσότητες. Η πλήρης σύνδεση με τα αποχετευτικά συστήματα εκτιμάται ότι μπορεί να προσθέσει περίπου 22 εκατ. κυβικά μέτρα ανακτημένου νερού ετησίως, ενώ με την ολοκλήρωση νέων Σταθμών Επεξεργασίας Λυμάτων έως το 2030 οι ποσότητες θα αυξηθούν περαιτέρω. Γι’ αυτό επενδύουμε παράλληλα σε υποδομές αποθήκευσης και μεταφοράς, ώστε περισσότερο ανακτημένο νερό να μπορεί να φτάνει εκεί όπου υπάρχει πραγματική ανάγκη για άρδευση.
Υπάρχει, όμως, και η άλλη πλευρά: η εξοικονόμηση. Δεν μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τη λειψυδρία μόνο παράγοντας περισσότερο νερό. Πρέπει να αξιοποιούμε καλύτερα κάθε κυβικό μέτρο που διαθέτουμε. Αυτή είναι άλλωστε και η κατεύθυνση της νέας Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Ανθεκτικότητα των Υδάτων. Παράλληλα, συνεχίζουμε να επενδύουμε στην ενίσχυση της υδατικής μας κουλτούρας μέσα από πρακτικές δράσεις και εργαλεία, όπως τα προγράμματα εξοικονόμησης νερού και το «Σταγονομετρώ».
Η απάντηση στη λειψυδρία δεν είναι μία μόνο παρέμβαση. Είναι ο συνδυασμός περισσότερου διαθέσιμου νερού, καλύτερων υποδομών και ορθολογικότερης χρήσης. Έτσι διασφαλίζουμε την ύδρευση των νοικοκυριών και ενισχύουμε τη στήριξη της γεωργικής παραγωγής σε ένα ολοένα πιο απαιτητικό κλιματικό περιβάλλον.
Επανεκκίνηση κτηνοτροφίας
Πώς θα ξαναχτιστεί η εμπιστοσύνη των κτηνοτρόφων προς το κράτος μετά την κρίση του αφθώδους πυρετού; Αρκετοί ζητούν εγγυήσεις, ότι δεν θα προκύψει ξανά η ίδια κρίση, είτε μέσω της εφαρμογής της ευρωπαϊκής νομοθεσίας στα κατεχόμενα είτε μέσω αυστηρότερων ελέγχων.
Κατανοώ γιατί οι κτηνοτρόφοι ζητούν εγγυήσεις. Όταν μέσα σε λίγες ημέρες βλέπεις να απειλείται η δουλειά και το ζωικό κεφάλαιο μιας ζωής, είναι φυσικό να θέλεις τη βεβαιότητα ότι αυτό δεν θα επαναληφθεί. Καμία πολιτεία, όμως, δεν μπορεί υπεύθυνα να υποσχεθεί μηδενικό κίνδυνο απέναντι σε μια ζωονόσο. Μπορεί και οφείλει να είναι καλύτερα θωρακισμένη απέναντί του. Αυτό είναι το ζητούμενο για εμάς τώρα. Η κρίση μάς έδειξε ότι δεν αρκεί να είμαστε αποτελεσματικοί όταν εμφανιστεί μια επιζωοτία. Πρέπει να επενδύσουμε περισσότερο στην πρόληψη, στη βιοασφάλεια και στην ετοιμότητα πριν εμφανιστεί. Η επιδημιολογική επιτήρηση συνεχίζεται και, παράλληλα, αξιοποιούμε τις εισηγήσεις της Ειδικής Επιστημονικής Επιτροπής, ώστε η ανασύσταση των μονάδων να γίνει πάνω σε πιο σύγχρονες και ασφαλείς βάσεις. Αυτός είναι άλλωστε ο προσανατολισμός που έχουμε ήδη θέσει για την επόμενη ημέρα: ισχυρότερη βιοασφάλεια και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα της κτηνοτροφίας. Σε ό,τι αφορά τα κατεχόμενα, η ιδιαιτερότητα της Κύπρου είναι μια πραγματικότητα που οφείλουμε να συνυπολογίζουμε. Μια ζωονόσος δεν γνωρίζει διαχωριστικές γραμμές. Αξιοποιούμε κάθε δυνατότητα που παρέχει το ευρωπαϊκό πλαίσιο και ενισχύουμε τους ελέγχους στις περιοχές όπου η ΚΔ ασκεί αρμοδιότητα. Έχω ήδη συζητήσει το ζήτημα με τον υπουργό Δικαιοσύνης, Κώστα Φυτιρή, και βρισκόμαστε σε συνεννόηση για το θέμα αυτό. Το σημαντικό για μένα είναι να μη γυρίσουμε απλώς εκεί όπου βρισκόμασταν πριν από την κρίση. Η εμπειρία αυτή πρέπει να γίνει αφορμή για να διορθώσουμε αδυναμίες και να περάσουμε σε μια κτηνοτροφία καλύτερα οργανωμένη, περισσότερο θωρακισμένη και καλύτερα προετοιμασμένη απέναντι στην επόμενη απειλή.
Δεν είναι πιόνια στον χάρτη
Για την επόμενη μέρα της κτηνοτροφίας, η οποία για τους επιστήμονες θα μπορούσε να ξεκινήσει πριν από το τέλος του χρόνου, όταν θα αρχίσουν να επαναλειτουργούν οι πρώτες μονάδες που πλήγηκαν από τον αφθώδη, πόσο εφικτή είναι η υλοποίηση για σαφείς προδιαγραφές χωροθέτησης όλων των κτηνοτροφικών μονάδων της Κύπρου, σύμφωνα με τη Μελέτη της ομάδας Μαλά;
Ο χωροταξικός σχεδιασμός είναι μία από τις ουσιαστικές αλλαγές που πρέπει να εξετάσουμε. Η μελέτη της Ειδικής Επιστημονικής Επιτροπής θέτει ένα ευρύ πλαίσιο για τη χωροταξική ανάπτυξη του τομέα, τόσο στις κτηνοτροφικές όσο και στις γεωργικές ζώνες, σε συνδυασμό με μέτρα βιοασφάλειας και προδιαγραφές για τις αποστάσεις μεταξύ των μονάδων. Η ίδια η μελέτη θέτει ως στόχο σαφή, βιώσιμη και επιστημονικά τεκμηριωμένη χωροθέτηση της κτηνοτροφικής παραγωγής. Έχουν ήδη δοθεί οδηγίες στις αρμόδιες υπηρεσίες να αξιολογήσουν τις προτάσεις και να καταθέσουν συγκεκριμένες εισηγήσεις και σχέδια εφαρμογής. Θέλουμε να περάσουμε από τη μελέτη σε ρυθμίσεις που μπορούν πράγματι να λειτουργήσουν επί του πεδίου. Βεβαίως, μιλάμε για έναν τομέα που έχει διαμορφωθεί μέσα σε δεκαετίες. Δεν μπορούμε να μετακινήσουμε τις κτηνοτροφικές μονάδες σαν πιόνια πάνω σε έναν χάρτη. Χρειάζεται σχέδιο, χρόνος και σαφείς κανόνες. Μπορούμε, όμως, από τώρα να δημιουργήσουμε ένα σαφέστερο πλαίσιο για την ανάπτυξη των υφιστάμενων και τη χωροθέτηση των νέων μονάδων, ώστε σταδιακά να περιορίσουμε τη συγκέντρωση και τους υγειονομικούς κινδύνους. Η ανασυγκρότηση δεν είναι απλώς να αποκαταστήσουμε ό,τι χάθηκε. Είναι η ευκαιρία να οργανώσουμε καλύτερα την κτηνοτροφία για τα επόμενα χρόνια.
Δεδομένου ότι απαιτούνται επενδύσεις €610 εκατ., η κυβέρνηση θα υιοθετήσει στην ολότητά τους τα ευρήματα της ομάδας Μαλά;
Πρέπει πρώτα να βάλουμε το ποσό στη σωστή του διάσταση. Η επιτροπή προτείνει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο ανασυγκρότησης για την περίοδο 2027–2038, συνολικού ύψους περίπου €610 εκατ. Δεν είναι, δηλαδή, €610 εκατ. που πρέπει να εξευρεθούν σήμερα. Είναι ένας επενδυτικός σχεδιασμός δωδεκαετίας για την κυπριακή κτηνοτροφία. Οι προτάσεις αξιολογούνται ήδη από τις αρμόδιες υπηρεσίες, ώστε να καθοριστεί ποιες θα προχωρήσουν, με ποια προτεραιότητα και σε ποιο χρόνο. Οι δράσεις που θα υιοθετηθούν θα εντάσσονται σταδιακά στον σχεδιασμό και θα προνοούνται στους προϋπολογισμούς των αρμόδιων φορέων. Το ζητούμενο δεν είναι να υιοθετήσουμε έναν αριθμό. Είναι να υιοθετήσουμε τις αλλαγές που χρειάζεται πραγματικά ο τομέας και να έχουμε τη συνέπεια να τις υλοποιήσουμε σε βάθος χρόνου.
«Οι προτάσεις της ομάδας Μαλά αξιολογούνται ήδη από τις αρμόδιες υπηρεσίες, ώστε να καθοριστεί ποιες θα προχωρήσουν, με ποια προτεραιότητα και σε ποιο χρόνο. Οι δράσεις που θα υιοθετηθούν θα εντάσσονται σταδιακά στον σχεδιασμό και θα προνοούνται στους προϋπολογισμούς των αρμόδιων φορέων.»
Προκλήσεις Χαλλουμιού ΠΟΠ
Η ποσόστωση του αιγοπρόβειου γάλακτος στο χαλλούμι, η οποία λόγω των θανατώσεων άλλαξε σε 15% αιγοπρόβειο (από 25%), παραμένει ένα από τα πιο ακανθώδη ζητήματα, προκαλώντας τριβές μεταξύ αγελαδοτρόφων, αιγοπροβατοτρόφων και τυροκόμων. Πώς σκοπεύετε να γεφυρώσετε αυτές τις διαφορές χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η κατοχύρωση του εθνικού μας προϊόντος;
Το σημείο εκκίνησης πρέπει να είναι ένα. Η προστασία του Χαλλουμιού ΠΟΠ είναι πάνω από τις επιμέρους διαφορές των κλάδων. Αγελαδοτρόφοι, αιγοπροβατοτρόφοι και τυροκόμοι μπορεί να έχουν διαφορετικές προσεγγίσεις, εξαρτώνται όμως από την επιτυχία του ίδιου προϊόντος. Η μείωση της ποσόστωσης στο 15% ήταν μια αναγκαία προσαρμογή σε μια έκτακτη συνθήκη που προκάλεσε ο αφθώδης πυρετός και η απώλεια ζωικού κεφαλαίου. Δεν αλλάζει, όμως, τον προσανατολισμό μας. Η γεφύρωση των διαφορών χρειάζεται πρώτα έναν σταθερό δίαυλο συνεννόησης. Αυτόν τον ρόλο επιτελεί η Συντονιστική Επιτροπή για το Χαλλούμι, φέρνοντας τις εμπλεκόμενες πλευρές στο ίδιο τραπέζι και επιτρέποντάς μας να συζητούμε στη βάση πραγματικών δεδομένων για την παραγωγή και τις ανάγκες της αγοράς. Χρειάζεται, όμως, και κάτι ακόμη πιο ουσιαστικό. Να αντιμετωπίσουμε την αιτία που βρίσκεται πίσω από μεγάλο μέρος αυτής της συζήτησης, δηλαδή τη διαθεσιμότητα αιγοπρόβειου γάλακτος. Γι’ αυτό οι πολιτικές μας στρέφονται στην αύξηση της παραγωγής και της παραγωγικότητας της αιγοπροβατοτροφίας. Όσο ενισχύεται αυτή η βάση, τόσο περισσότερες δυνατότητες δημιουργούνται για την ομαλή μετάβαση στις προδιαγραφές της ΠΟΠ. Δεν θέλουμε αποφάσεις που απλώς μεταφέρουν την πίεση από τον έναν κλάδο στον άλλο. Θέλουμε λύσεις που ενισχύουν συνολικά την παραγωγική αλυσίδα και, πάνω απ’ όλα, προστατεύουν το Χαλλούμι ΠΟΠ.
Υπό τις περιστάσεις, πιστεύετε ότι είναι εφικτός ο στόχος της ποσόστωσης στο Χαλλούμι ΠΟΠ, που προνοεί αιγοπρόβειο γάλα κατά 51% μέχρι το 2029;
Το χαλλούμι είναι ένα από τα σημαντικότερα εξαγωγικά προϊόντα της Κύπρου και έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για την οικονομία μας. Προτεραιότητά μας είναι να διαφυλάξουμε τον χαρακτήρα και την αξία που του προσδίδει η κατοχύρωση ως ΠΟΠ και, ταυτόχρονα, να διατηρήσουμε τη δυναμική που έχει αναπτύξει στις διεθνείς αγορές. Αυτοί οι δύο στόχοι πρέπει να υπηρετούνται παράλληλα. Η κρίση του αφθώδους πυρετού έχει ασφαλώς δημιουργήσει νέα δεδομένα, ιδιαίτερα ως προς τη διαθεσιμότητα αιγοπρόβειου γάλακτος. Αυτά τα δεδομένα δεν μπορούμε ούτε να τα αγνοήσουμε ούτε να τα προδικάσουμε. Οφείλουμε να τα παρακολουθούμε και να ενεργούμε στη βάση της πραγματικής εικόνας της παραγωγής. Μέσω του Ενδιάμεσου Λογισμικού του Τμήματος Γεωργίας, διαθέτουμε πλέον αξιόπιστη και τεκμηριωμένη εικόνα για τις ποσότητες γάλακτος και τις διαθέσιμες πρώτες ύλες. Αυτό μας επιτρέπει να αξιολογούμε με μεγαλύτερη ακρίβεια την πορεία προς τον στόχο και να λαμβάνουμε έγκαιρα τις αποφάσεις που απαιτούνται. Παράλληλα, έχουμε την ευθύνη να εξετάζουμε με σοβαρότητα και αντικειμενικότητα κάθε πιθανό σενάριο και κάθε διαθέσιμο εργαλείο πολιτικής που μπορεί να συμβάλει στη διασφάλιση του μέλλοντος του Χαλλουμιού ΠΟΠ. Η κατεύθυνσή μας είναι σαφής: Προστασία της ΠΟΠ, ενίσχυση της παραγωγικής βάσης και διασφάλιση της βιωσιμότητας του χαλλουμιού, προς όφελος ολόκληρης της αλυσίδας παραγωγής και της κυπριακής οικονομίας.
«Μόνο το 2025 η παραγωγή ανακτημένου νερού ανήλθε σε περίπου 32,6 εκατ. κυβικά μέτρα, από τα οποία αξιοποιήθηκαν 30,1 εκατ. κυβικά μέτρα. Η αξιοποίηση αυξήθηκε από 89% το 2023 σε 90% το 2024 και σε 93% το 2025. Το επόμενο βήμα είναι να αυξήσουμε όχι μόνο το ποσοστό αξιοποίησης, αλλά και τις ίδιες τις διαθέσιμες ποσότητες.»
Στις Βρυξέλλες δεν αρκεί να έχεις δίκαιο
Οι αγροτικές οργανώσεις κατά καιρούς αναφέρουν δημόσια ότι στις Βρυξέλλες λαμβάνονται αποφάσεις εις βάρος των γεωργών. Ποια συγκεκριμένα «εργαλεία» θα διεκδικήσετε στις Βρυξέλλες, που να ανταποκρίνονται στις ιδιαιτερότητες της Κύπρου;
Οι ανησυχίες που εκφράζουν οι αγροτικές οργανώσεις είναι κατανοητές. Αντιλαμβάνομαι τις πιέσεις που δέχεται σήμερα ο αγροτικός κόσμος και πολλές από τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι Κύπριοι παραγωγοί είναι κοινές με εκείνες που αντιμετωπίζουν οι γεωργοί σε πολλά κράτη μέλη. Δεν θεωρώ ότι οι ευρωπαϊκές πολιτικές σχεδιάζονται για να λειτουργούν εις βάρος των γεωργών. Η πραγματική συζήτηση είναι κατά πόσο μπορούν να εφαρμόζονται με τρόπο που να λαμβάνει υπόψη τις διαφορετικές συνθήκες κάθε κράτους μέλους. Και εκεί ακριβώς πρέπει να παρεμβαίνουμε. Η Κύπρος έχει πολύ συγκεκριμένες ιδιαιτερότητες: Τη νησιωτικότητα, τη λειψυδρία και τις παρατεταμένες περιόδους ανομβρίας, τις υψηλές θερμοκρασίες, τον μικρό και κατακερματισμένο κλήρο και το αυξημένο κόστος παραγωγής. Δεν αρκεί αυτές οι ιδιαιτερότητες να αναγνωρίζονται. Πρέπει να αποτυπώνονται και στα εργαλεία πολιτικής. Γι’ αυτό διεκδικούμε μεγαλύτερη ευελιξία και αναλογικότητα στην εφαρμογή των ευρωπαϊκών κανόνων, ουσιαστική απλοποίηση για τις μικρές εκμεταλλεύσεις, περιβαλλοντικούς στόχους που να συνοδεύονται από τα κατάλληλα κίνητρα, αλλά και ισότιμους όρους ανταγωνισμού έναντι των εισαγωγών από τρίτες χώρες. Και χτίζουμε συμμαχίες με κράτη μέλη που αντιμετωπίζουν αντίστοιχες προκλήσεις, γιατί στις Βρυξέλλες δεν αρκεί να έχεις δίκαιο. Πρέπει να μπορείς και να διαμορφώνεις συμμαχίες.
Ψαλίδα τιμών: «Οι παραγωγοί να ενώσουν τις δυνάμεις τους»
Πώς θα αντιμετωπίσετε την τεράστια ψαλίδα τιμών, ανάμεσα σε αυτό που εισπράττει ο παραγωγός και αυτό που πληρώνει ο καταναλωτής στο ράφι; Θα ενισχυθούν περαιτέρω θεσμοί, όπως οι λαϊκές αγορές;
Στόχος μας είναι μεγαλύτερο μέρος της αξίας του προϊόντος να επιστρέφει στον άνθρωπο που το παράγει, χωρίς να πληρώνει αδικαιολόγητα ακριβά ο καταναλωτής. Γι’ αυτό θέλουμε να ενισχύσουμε τις λαϊκές αγορές και γενικότερα την απευθείας διάθεση των προϊόντων. Η νέα νομοθεσία δημιουργεί ένα πιο οργανωμένο πλαίσιο, ώστε ο παραγωγός να εξασφαλίζει δικαιότερη αμοιβή και ο καταναλωτής φρέσκα, κυπριακά προϊόντα σε πιο ανταγωνιστικές τιμές. Σημαντικό είναι, επίσης, οι παραγωγοί να ενώσουν τις δυνάμεις τους. Μέσα από ομάδες και οργανώσεις παραγωγών μπορούν να διαθέτουν από κοινού τα προϊόντα τους και να έχουν ισχυρότερη θέση στην αγορά. Χρειαζόμαστε, βεβαίως, και μεγαλύτερη διαφάνεια. Είναι γι' αυτό που έχουμε προχωρήσει την εφαρμογή e-Κοφίνι, που επιτρέπει να παρακολουθούμε τις τιμές από το χωράφι μέχρι το ράφι. Επιτρέπει να βλέπουμε πού δημιουργούνται οι μεγάλες αποκλίσεις. Η απάντηση στην ψαλίδα δεν είναι χαμηλότερες τιμές σε βάρος του παραγωγού, αλλά μια δικαιότερη αγορά και για τον παραγωγό και για τον καταναλωτή.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΥΡΙΟ
Τη Δευτέρα 21/09 θα δημοσιευθεί το δεύτερο μέρος της συνέντευξης. Ο κ. Σενέκης ανοίγει τα χαρτιά του για τον Ακάμα, το Πληρώνω Όσο Πετώ και τους περιβαλλοντικούς ελέγχους. Επίσης, σχολιάζει το ενδεχόμενο πιέσεων από συμφέροντα.
