Λίγες ημέρες πριν από τους δύο ημιτελικούς και τον μεγάλο τελικό της 70ής διοργάνωσης της Eurovision, η αρχηγός της κυπριακής αποστολής, Εύη Παπαμιχαήλ, και ο γενικός διευθυντής του ΡΙΚ, Θανάσης Τσώκος, μιλούν στον «Π» για το μοντέλο επιλογής του τραγουδιού που εκπροσωπεί τη χώρα μας, το πραγματικό κόστος της συμμετοχής μας στη Eurovision αλλά και για το πολιτικό παρασκήνιο που δοκιμάζει τα όρια του θεσμού.
Πολλά τα λεφτά
Ο λόγος της απευθείας ανάθεσης του τραγουδιού σε δημιουργούς μετά από προτάσεις δισκογραφικών εταιρειών και αξιολόγηση των μουσικών προτάσεων από καλλιτεχνική επιτροπή του ΡΙΚ -αντί του ανοικτού διαγωνισμού και του εθνικού τελικού- μια πρακτική που υιοθετήθηκε τα τελευταία χρόνια, εξηγεί η αρχηγός της κυπριακής αποστολής, Εύη Παπαμιχαήλ, είναι κυρίως οικονομικός. Το ΡΙΚ δοκίμασε στο παρελθόν τη διαδικασία ανοιχτού διαγωνισμού, όμως οι απαιτήσεις της σύγχρονης Eurovision έχουν εκτοξεύσει τα κόστη παραγωγής. «Τα έξοδα της παραγωγής είναι τόσα πολλά που δυστυχώς ο προϋπολογισμός του ΡΙΚ δεν μπορεί να τα στηρίξει», αναφέρει χαρακτηριστικά. Πίσω από ένα τρίλεπτο τηλεοπτικό act κρύβεται πλέον μια επένδυση πολλών χιλιάδων ευρώ. Σύμφωνα με την ίδια, μόνο για το στήσιμο της σκηνικής παρουσίας απαιτούνται ποσά που ξεπερνούν τις €150 χιλιάδες, χρήματα που, όπως λέει, προέρχονται σε μεγάλο βαθμό από τις συνεργαζόμενες δισκογραφικές εταιρείες της Ελλάδας. «Δεν μπορείς να πας σε ένα μικρό στούντιο όπως εκείνο του ΡΙΚ και να κάνεις μια μεγάλη παραγωγή», σημειώνει.
Σύμπραξη τεχνογνωσίας
Είναι για αυτούς τους λόγους που, τα τελευταία χρόνια, η Κύπρος έχει ουσιαστικά μεταφέρει ένα μεγάλο μέρος της διαδικασίας επιλογής στις μεγάλες ελληνικές δισκογραφικές εταιρείες. Ο Θανάσης Τσώκος περιγράφει το μοντέλο ως μια «σύμπραξη τεχνογνωσίας». Το ΡΙΚ, όπως λέει, φέρνει την εμπειρία δεκαετιών στον θεσμό και οι δισκογραφικές την πρόσβαση στη σύγχρονη μουσική αγορά και παραγωγή.
«Βάζει το ΡΙΚ το brand και γίνεται μια πρώτη επιλογή από τις μεγάλες δισκογραφικές εταιρείες της Ελλάδας», εξηγεί. Οι εταιρείες προτείνουν ονόματα καλλιτεχνών και το τελικό πρόσωπο επιλέγεται από επιτροπή του ΡΙΚ. Σημειώνεται ότι πρόκειται για μια πενταμελή επιτροπή, της οποίας τα ονόματα των μελών δημοσιεύονται μετά τον διαγωνισμό. Η διαδικασία της επιλογής παραμένει κλειστή, κάτι που σύμφωνα με τον ίδιο συμβαίνει και για λόγους προστασίας των ίδιων των καλλιτεχνών. «Υπάρχει η επιθυμία τα ονόματα να μην δημοσιοποιούνται, ώστε να μη δημιουργείται η εικόνα ότι “το ΡΙΚ απέρριψε τον τάδε καλλιτέχνη”», σημειώνει. Για αυτό και δημοσιεύονται εκ των υστέρων.
Το ΡΙΚ αναγνωρίζει ότι η Eurovision έχει μετατραπεί σε ένα εξαιρετικά ακριβό τηλεοπτικό «χόμπι», το οποίο μικρές χώρες δύσκολα μπορούν να υποστηρίξουν μόνες τους.
Η «συνταγή»
Τα τελευταία χρόνια, η Κύπρος έχει διαμορφώσει μια αρκετά συγκεκριμένη ταυτότητα στον διαγωνισμό. Σύγχρονη ποπ παραγωγή, έντονο σκηνικό στοιχείο και τραγούδια με ξεκάθαρο εμπορικό προσανατολισμό, με πολλούς να πιστεύουν ότι, μετά την επιτυχία της Ελένης Φουρέιρα και του «Fuego», η Κύπρος επιχειρεί να αναπαράγει μια επιτυχημένη «συνταγή».
Η Εύη Παπαμιχαήλ απορρίπτει αυτή την ανάγνωση. «Δεν πιάσαμε καμία συνταγή», λέει, επιμένοντας ότι κάθε χρονιά αξιολογείται διαφορετικά, ανάλογα με τον καλλιτέχνη και το τραγούδι που θεωρείται ότι του ταιριάζει. Ο Θανάσης Τσώκος, από την πλευρά του, αναγνωρίζει εμμέσως ότι ο διαγωνισμός λειτουργεί πλέον μέσα σε ένα πολύ συγκεκριμένο μουσικό πλαίσιο. «Ο στόχος μας είναι να είναι ένα τραγούδι αντάξιο των υπολοίπων συμμετοχών, που να έρθει βαθμολογικά σε καλή θέση», αναφέρει.
Παραδέχεται επίσης ότι πλέον πολλά τραγούδια της Eurovision λειτουργούν περισσότερο ως «στιγμιαία hits» παρά ως διαχρονικές επιτυχίες, κάτι που συζητείται έντονα κάθε χρόνο μετά το τέλος της διοργάνωσης. «Συμφωνώ», απαντά όταν τίθεται το ζήτημα της επιλογής τραγουδιών που έχουν όλα τα φόντα να γίνουν hits εντός του καλοκαιριού και προσθέτει ότι «είναι ευθύνη και της δισκογραφικής, και του καλλιτέχνη, και του ΡΙΚ να μπορέσει το τραγούδι να αγαπηθεί και μετά τον διαγωνισμό».
Αισιόδοξοι για το jalla
Σε ό,τι αφορά τη φετινή συμμετοχή, και οι δύο εμφανίζονται συγκρατημένα αισιόδοξοι. Η Εύη Παπαμιχαήλ μιλά για «πολλή δουλειά» που έχει γίνει τους τελευταίους μήνες, αποφεύγοντας ωστόσο τις προβλέψεις. «Η Eurovision είναι απρόβλεπτη», επανέλαβε αρκετές φορές. Από την πλευρά του, ο Θανάσης Τσώκος στέκεται ιδιαίτερα στην παρουσία της φετινής εκπροσώπου, Antigoni Buxton, και στο «πάθος» που μεταφέρει σε όλη την αποστολή. «Δεν αποκλείω τίποτε», αναφέρει χαρακτηριστικά, αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο πρωτιάς.
Το ερώτημα μπορεί να μοιάζει θεωρητικό αλλά συζητείται κάθε χρόνο στις παρέες και στα πηγαδάκια είτε είναι fun της Eurovision είτε όχι. Μπορεί η Κύπρος να φιλοξενήσει τη Eurovision; Και οι δύο απαντούν καταφατικά. Η Εύη Παπαμιχαήλ θεωρεί ότι η Λεμεσός θα ήταν η καταλληλότερη επιλογή, κυρίως λόγω ξενοδοχειακών υποδομών, θυμίζοντας ότι η Junior Eurovision του 2008 είχε διοργανωθεί επιτυχώς στο γήπεδο «Σπύρος Κυπριανού» στη Λεμεσό. Ο Θανάσης Τσώκος δηλώνει επίσης βέβαιος ότι υπάρχουν πλέον οι υποδομές και η τεχνογνωσία για μια τέτοια διοργάνωση.
Η πολιτική σκιά
Αν το καλλιτεχνικό κομμάτι είναι το ένα επίπεδο της Eurovision, το άλλο είναι αναμφίβολα το πολιτικό. Η φετινή διοργάνωση πραγματοποιείται μέσα σε ένα εξαιρετικά φορτισμένο κλίμα λόγω της συμμετοχής του Ισραήλ και των αντιδράσεων που καταγράφονται σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Πέντε χώρες, λόγω ακριβώς του γεγονότος, αποφάσισαν να μποϊκοτάρουν τη φετινή διοργάνωση, ενώ περισσότεροι από χίλιοι καλλιτέχνες έχουν υπογράψει ανοιχτή επιστολή με την οποία ζητούν το μποϊκοτάζ της Eurovision 2026, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη συμμετοχή του Ισραήλ. Σε επιστολή τους στην EBU τόνισαν πως για τρίτη συνεχόμενη χρονιά «το Ισραήλ γίνεται δεκτό στη σκηνή, παρά τη συνεχιζόμενη γενοκτονία στη Γάζα, ενώ η Ρωσία παραμένει αποκλεισμένη για την παράνομη εισβολή στην Ουκρανία.
Ο Θανάσης Τσώκος πάντως είναι ξεκάθαρος: «Η Eurovision είναι μουσικός και πολιτιστικός διαγωνισμός και όχι πολιτική αρένα». Αναφέρει μάλιστα ότι το θέμα συζητήθηκε σε επίπεδο EBU και γενικών διευθυντών δημόσιων ραδιοτηλεοράσεων, όπου η «συντριπτική πλειοψηφία» τάχθηκε υπέρ της συμμετοχής του Ισραήλ.
Όσον αφορά τις χώρες που αποχώρησαν φέτος από τον διαγωνισμό ως ένδειξη διαμαρτυρίας για τη συμμετοχή του Ισραήλ (σ.σ Ισλανδία, Ιρλανδία, Ισπανία, Σλοβενία, Ολλανδία), ο κ. Τσώκος πιστεύει ότι είναι καθαρά κινήσεις εντυπωσιασμού και ότι με αυτές τις πράξεις ο λαός της Γάζας δεν έχει να κερδίσει τίποτα. Εύχεται συνάμα να επιστρέψουν στον διαγωνισμό, ενώ σημειώνει ότι η Κύπρος ορθά έπραξε και δεν μπήκε σε αυτή την «πολιτική περιπέτεια», όπως τη χαρακτήρισε.
Μάλιστα έφερε και ως παράδειγμα τη συμμετοχή της Τουρκίας, λέγοντας ότι «η πρώτη που θα έπρεπε να είχε θέμα με την Τουρκία είναι η Κύπρος», επιχειρώντας να εξηγήσει γιατί θεωρεί επικίνδυνο να μεταφερθούν εθνικές και γεωπολιτικές συγκρούσεις μέσα στον θεσμό. Η θέση του ΡΙΚ, όπως τη διατυπώνει, είναι σαφής και αφορά την προστασία της Eurovision ως «brand ενότητας και ψυχαγωγίας», μακριά από πολιτικές αντιπαραθέσεις.
