Φόρο σε εγκαταλελειμμένα ακίνητα, κίνητρα για επιστροφή κατοίκων στο κέντρο της πόλης, ειδικό μηχανισμό υλοποίησης υπό πολιτική εποπτεία και άμεσες παρεμβάσεις στη Λεωφόρο Μακαρίου περιλαμβάνει το σχέδιο αναγέννησης του αστικού κέντρου της Λευκωσίας που κατέθεσε το Επιστημονικό Τεχνικό Επιμελητήριο Κύπρου [ΕΤΕΚ] στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.
Η έκθεση ετοιμάστηκε από το ΕΤΕΚ και επιχειρεί να απαντήσει στο ερώτημα που ταλανίζει εδώ και χρόνια την πρωτεύουσα: γιατί, παρά τα εκατομμύρια ευρώ που επενδύθηκαν, τις αναπλάσεις, τις μελέτες και τα σχέδια δράσης, το κέντρο εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προβλήματα εγκατάλειψης, περιορισμένης κατοίκησης, κενών υποστατικών και αδύναμης οικονομικής δραστηριότητας.
Το πρόβλημα, σύμφωνα με όσα αναφέριε το ΕΤΕΚ, δεν αφορά στην έλλειψη ιδεών αλλά η απουσία ενός μηχανισμού που να μπορεί να συντονίζει, να παρακολουθεί και να επιβάλλει την υλοποίηση των αποφάσεων. Αυτό είναι και το βασικό συμπέρασμα του Εργαστηρίου Δομημένου Δημοκρατικού Διαλόγου που πραγματοποιήθηκε από το ΕΤΕΚ σε συνεργασία με τον Δήμο Λευκωσίας. Στη διαδικασία συμμετείχαν εκπρόσωποι δημόσιων υπηρεσιών, επαγγελματικών οργανώσεων, πανεπιστημίων, επιχειρηματικών φορέων και οργανωμένων συνόλων, οι οποίοι κατέθεσαν συνολικά 103 προτάσεις για το μέλλον του κέντρου της πόλης.
Οι προτάσεις αξιολογήθηκαν, ιεραρχήθηκαν και οργανώθηκαν σε ένα πλαίσιο 12 συγκεκριμένων μέτρων, τα οποία σύμφωνα με το ΕΤΕΚ μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για μια πραγματική στρατηγική αναζωογόνησης.
Delivery Office για να τελειώσει η αποσπασματικότητα
- Η σημαντικότερη ίσως εισήγηση αφορά τη δημιουργία ενός ειδικού Delivery Office για το αστικό κέντρο της Λευκωσίας.
Πρόκειται ουσιαστικά για ένα κέντρο συντονισμού που θα λειτουργεί με σαφή πολιτική εντολή από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και θα φέρνει στο ίδιο τραπέζι το Υπουργείο Εσωτερικών, το Υπουργείο Οικονομικών, το Υπουργείο Μεταφορών και τον Δήμο Λευκωσίας. Το γραφείο αυτό θα παρακολουθεί την πρόοδο των έργων, θα επιλύει προβλήματα αρμοδιοτήτων, θα θέτει χρονοδιαγράμματα και θα δημοσιοποιεί σε ετήσια βάση την πρόοδο των παρεμβάσεων. Κατά το ΕΤΕΚ, η διάχυση ευθυνών μεταξύ πολλών υπηρεσιών αποτελεί σήμερα έναν από τους βασικούς λόγους που σημαντικές παρεμβάσεις καθυστερούν ή παραμένουν ημιτελείς.
Κίνητρα για να επιστρέψουν οι κάτοικοι
- Ένα από τα κεντρικά συμπεράσματα του εργαστηρίου είναι ότι καμία αναζωογόνηση δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς μόνιμο πληθυσμό.
Η έκθεση υπογραμμίζει ότι η μείωση των κατοίκων στο κέντρο δημιούργησε έναν φαύλο κύκλο. Λιγότεροι κάτοικοι σημαίνουν λιγότερη κατανάλωση, περισσότερα κενά καταστήματα, λιγότερη κίνηση στους δρόμους και τελικά μικρότερο ενδιαφέρον για επενδύσεις. Για να αναστραφεί αυτή η τάση, προτείνονται οικονομικά και φορολογικά κίνητρα για νέους επαγγελματίες, νέες οικογένειες και φοιτητές, καθώς και προγράμματα αξιοποίησης υφιστάμενων κτηρίων για δημιουργία νέων κατοικιών στο κέντρο της πόλης.
Στο στόχαστρο τα κενά κτήρια
- Από τις πιο συζητήσιμες προτάσεις της έκθεσης είναι η δημιουργία μητρώου ανενεργών ιδιοκτησιών και η επιβολή τέλους αδράνειας σε κτήρια που παραμένουν κλειστά και αναξιοποίητα για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
Σύμφωνα με την εισήγηση, τα έσοδα από το συγκεκριμένο μέτρο θα επιστρέφουν στο κέντρο μέσω έργων και δράσεων αναζωογόνησης. Παράλληλα, προτείνεται η συστηματική καταγραφή όλων των εγκαταλελειμμένων ακινήτων και η άμεση επικοινωνία με τους ιδιοκτήτες τους, ώστε να εντοπίζονται τα εμπόδια που εμποδίζουν την αξιοποίησή τους. Το ΕΤΕΚ εισηγείται επίσης τη δημιουργία θεσμικού πλαισίου που θα επιτρέπει την αξιοποίηση αδρανών διατηρητέων κτηρίων για πολιτιστικές, εκπαιδευτικές και κοινωνικές χρήσεις όταν αυτά παραμένουν εγκαταλελειμμένα για χρόνια.
Λιγότερη γραφειοκρατία, περισσότερες επενδύσεις
Ένα ακόμη βασικό συμπέρασμα του εργαστηρίου είναι ότι η γραφειοκρατία αποθαρρύνει σημαντικές επενδύσεις στο κέντρο. Γι' αυτό προτείνεται η δημιουργία ταχείας διαδικασίας αδειοδότησης για αλλαγές χρήσεων, ανακαινίσεις και μικρές επεμβάσεις, καθώς και η λειτουργία ειδικού one stop shop που θα υποστηρίζει ιδιοκτήτες και επενδυτές. Στόχος είναι να μειωθούν οι καθυστερήσεις που συχνά αποτρέπουν την αξιοποίηση κενών ισογείων και ανενεργών κτηρίων.
Η Μακαρίου ως πιλοτικό εργαστήριο
- Η Λεωφόρος Μακαρίου αναδεικνύεται σε πρώτο πεδίο εφαρμογής της νέας στρατηγικής.
Το ΕΤΕΚ προτείνει σειρά άμεσων παρεμβάσεων χαμηλού κόστους που μπορούν να υλοποιηθούν μέσα στους επόμενους μήνες. Σε αυτές περιλαμβάνονται περισσότερη σκίαση και πράσινο, βελτίωση του φωτισμού και της σήμανσης, αναβάθμιση του αστικού εξοπλισμού, ενεργοποίηση ισογείων καταστημάτων, διοργάνωση πολιτιστικών και εμπορικών δράσεων και καλύτερη οργάνωση της πρόσβασης στην περιοχή. Η λογική είναι ότι η Μακαρίου μπορεί να λειτουργήσει ως πιλοτικό εργαστήριο εφαρμογής. Εάν τα μέτρα αποδώσουν, το μοντέλο θα μπορεί να επεκταθεί σταδιακά και σε άλλες περιοχές του κέντρου.
Δημιουργική οικονομία και νέα ταυτότητα
- Πέρα από τις πολεοδομικές παρεμβάσεις, το ΕΤΕΚ θεωρεί ότι η Λευκωσία χρειάζεται μια νέα ταυτότητα.
Η έκθεση εισηγείται ενίσχυση της δημιουργικής οικονομίας μέσω εργαστηρίων, πολιτιστικών χώρων, προσωρινών χρήσεων σε κενά κτήρια, θεματικών διαδρομών και δράσεων που θα δώσουν λόγους στους πολίτες να επισκέπτονται και να παραμένουν στο κέντρο. Η φιλοδοξία είναι το κέντρο να πάψει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως εμπορική περιοχή και να εξελιχθεί σε τόπο κατοίκησης, εργασίας, δημιουργίας, πολιτισμού και καθημερινής ζωής.
