Μετά και την υπόθεση της μαζικής τροφικής δηλητηρίασης στη Λεμεσό, η οποία επανέφερε με ένταση στο προσκήνιο το ζήτημα της ασφάλειας τροφίμων, ένα άλλο ανησυχητικό φαινόμενο έρχεται να ανοίξει τη συζήτηση για το τι συμβαίνει αφού το αγορασμένο φαγητό φύγει από τις κουζίνες. Αυτή τη φορά, το θέμα δεν αφορά υπηρεσίες catering ή χώρους εκδηλώσεων, αλλά τη μεταφορά έτοιμου φαγητού μέσω διαδικτυακών πλατφορμών delivery, έναν τομέα που τα τελευταία χρόνια έχει γνωρίσει ραγδαία ανάπτυξη και έχει πλέον ενταχθεί στην καθημερινότητα χιλιάδων καταναλωτών. Το delivery δεν είναι πια μια συμπληρωματική υπηρεσία για λίγες επιχειρήσεις εστίασης. Μετά την πανδημία του κορωνοϊού, οι πλατφόρμες διανομής φαγητού απέκτησαν κεντρικό ρόλο στην αγορά, με μεγάλο μέρος της εστίασης και της λιανικής πώλησης τροφίμων να στηρίζεται πλέον σε αυτές.
Ωστόσο, πίσω από την ταχύτητα και την ευκολία της παραγγελίας, αναδεικνύεται ένα κρίσιμο κενό: η διανομή του φαγητού, από την παραλαβή μέχρι την παράδοση στον καταναλωτή, δεν φαίνεται να ελέγχεται ουσιαστικά και συστηματικά. Το στάδιο της μεταφοράς μετατρέπεται έτσι στον πιο αδύναμο και δυσδιάκριτο κρίκο της αλυσίδας ασφάλειας τροφίμων, με τα κιβώτια διανομής και τις συνθήκες μεταφοράς να περνούν συχνά κάτω από το ραντάρ των αρμόδιων αρχών.
Η νέα ανησυχία
Η ανησυχία δεν είναι θεωρητική. Οι Υγειονομικές Υπηρεσίες του Υπουργείου Υγείας, με επιστολή τους προς την ΟΕΒ και το ΚΕΒΕ, κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τις συνθήκες υγιεινής κατά τη μεταφορά τροφίμων από οδηγούς μοτοσικλετών και μοτοποδηλάτων, ακόμα και αυτοκινήτων που συνεργάζονται με διαδικτυακές πλατφόρμες παραγγελιών. Όπως σημειώνουν, τους τελευταίους μήνες έχει αυξηθεί σημαντικά ο αριθμός παραπόνων που λαμβάνουν από καταναλωτές. Τα περισσότερα παράπονα, αφορούν την κατάσταση των κιβωτίων μεταφοράς, με αναφορές για κιβώτια «πολύ ακάθαρτα με συσσωρευμένα υπολείμματα τροφίμων», για κουτιά που είναι τρύπια ή δεν κλείνουν ικανοποιητικά, αλλά και για εξοπλισμό φθαρμένο και σε κακή κατάσταση συντήρησης. Καταγράφονται, επίσης, αναφορές ότι οδηγοί αποθηκεύουν μέσα στα κιβώτια και προσωπικά αντικείμενα ή ότι αφήνουν τα οχήματά τους εκτεθειμένα κατά τις ώρες αργίας, χωρίς επαρκή προστασία από τρωκτικά και έντομα.
Ποιος ελέγχει;
Οι Υγειονομικές Υπηρεσίες επισημαίνουν ότι οι οδηγοί που πραγματοποιούν τις παραδόσεις δεν είναι υπάλληλοι των πλατφορμών, αλλά λειτουργούν ως αυτοεργοδοτούμενοι συνεργάτες. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με το ότι στην πλειονότητά τους είναι αλλοδαποί χωρίς μόνιμο καθεστώς παραμονής στην Κύπρο, δημιουργεί, όπως αναφέρεται, νομικές δυσκολίες στην καταχώρισή τους ως επιχειρήσεων τροφίμων ή και ως υπαλλήλων επιχειρήσεων τροφίμων. Ως αποτέλεσμα, ο έλεγχός τους καθίσταται ιδιαίτερα δύσκολος.
Εδώ ακριβώς εντοπίζεται το κενό. Οι Υγειονομικές Υπηρεσίες έχουν την αρμοδιότητα του επίσημου κρατικού ελέγχου. Μπορούν να διερευνούν παράπονα, να επιθεωρούν υποστατικά και να ζητούν διορθωτικά μέτρα. Δεν μπορούν, όμως, να βρίσκονται καθημερινά έξω από κάθε εστιατόριο, ανοίγοντας κάθε κιβώτιο μεταφοράς πριν φτάσει η παραγγελία στον πελάτη. Έτσι ζητούν απο τις πλατφόρμες και τα εστιατόρια να εμπλακούν στην όλη προσπάθεια. Οι Υγειονομικές Υπηρεσίες εισηγούνται προς τις επιχειρήσεις τροφίμων, τακτικούς ελέγχους στα δοχεία μεταφοράς, επίβλεψη της βασικής ατομικής υγιεινής των οδηγών κατά την παραλαβή και άμεση ενημέρωση των πλατφορμών όταν διαπιστώνονται παρατυπίες. Σε σοβαρές περιπτώσεις, συστήνεται να αρνούνται την παράδοση και να ζητούν άλλο οδηγό. Ανάλογες υποδείξεις γίνονται και προς τις ίδιες τις πλατφόρμες. Παρότι λειτουργούν ως μεσάζοντες, οι Υγειονομικές Υπηρεσίες σημειώνουν ότι έχουν ευθύνη να διασφαλίζουν πως οι συμβεβλημένοι πωλητές τροφίμων και οι οδηγοί μεταφοράς ακολουθούν τις σωστές διαδικασίες ασφάλειας τροφίμων.
Πώς απαντούν οι πλατφόρμες
Ο «Π» απευθύνθηκε στις δύο μεγάλες πλατφόρμες delivery, Wolt και Foody, ζητώντας την επίσημη θέση τους για τους ελέγχους που εφαρμόζουν, τη διαχείριση καταγγελιών και τα μέτρα που λαμβάνουν ή που προτίθενται να λάβουν μετά την παρέμβαση των Υγειονομικών Υπηρεσιών.
Η Wolt ανέφερε ότι «η υγιεινή και η ασφάλεια των παραγγελιών αποτελεί προτεραιότητα και ότι πραγματοποιεί προγραμματισμένους ελέγχους στον εξοπλισμό των συνεργαζόμενων διανομέων τουλάχιστον κάθε έξι μήνες, καθώς και δειγματοληπτικούς ελέγχους σε τακτική βάση». Σύμφωνα με την εταιρεία, όπου εντοπίζεται φθορά ή ακαταλληλότητα, γίνεται αντικατάσταση του εξοπλισμού, ενώ συνεργαζόμενοι διανομείς με μακρόχρονη δραστηριότητα και μεγάλο αριθμό ολοκληρωμένων παραγγελιών καλούνται κατά διαστήματα στα γραφεία της για αντικατάσταση των κουτιών διανομής. Η εταιρεία σημείωσε επίσης ότι, στο πλαίσιο παγκύπριας δράσης ελέγχου στα τέλη του 2025, ελέγχθηκε ο εξοπλισμός των συνεργαζόμενων διανομέων και αντικαταστάθηκαν τα κουτιά που δεν πληρούσαν τα απαιτούμενα πρότυπα. Για τις καταγγελίες, η Wolt ανέφερε ότι κάθε σχετική αναφορά εξετάζεται άμεσα και, όταν εντοπίζονται ζητήματα στον εξοπλισμό ή στην τήρηση βασικών κανόνων υγιεινής, ζητείται από τον συνεργαζόμενο διανομέα να προχωρήσει στις απαραίτητες ενέργειες, περιλαμβανομένης της αντικατάστασης εξοπλισμού όπου απαιτείται. Σε περιπτώσεις επαναλαμβανόμενης μη συμμόρφωσης, σύμφωνα με την εταιρεία, η πρόσβαση στην πλατφόρμα μπορεί να απενεργοποιηθεί. Μετά την επιστολή των Υγειονομικών Υπηρεσιών, η Wolt ανέφερε ότι θα προχωρήσει σε πρόσθετη ενημέρωση προς τους συνεργαζόμενους διανομείς και σε ενίσχυση των σχετικών ελέγχων.
Αντίθετα από την Wolt, η Foody, δεν ανταποκρίθηκε, μέχρι αργά χθες το απόγευμα, στο αίτημά μας για κατάθεση των απόψεών της επί του ζητήματος.
