Η κουμανταρία δεν είναι απλώς ένα κρασί, αλλά μια αφήγηση αιώνων που ζυμώθηκε στον ήλιο της κυπριακής γης και ωρίμασε μέσα στον χρόνο. Από τα αρχαία χρόνια μέχρι σήμερα, κουβαλά μνήμες ανθρώπων, κόπο, γιορτές και παραδόσεις, αποτελώντας αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτιστικής ταυτότητας της Κύπρου. Αντιπροσωπεύει μια Κύπρο που τιμά το παρελθόν της, διατηρεί τις ρίζες της και παράλληλα προβάλλει την πολιτιστική της κληρονομιά στη σύγχρονη εποχή.
Μέσα από τις γενιές των αμπελουργών που την καλλιέργησαν και τη διέσωσαν, διατηρείται μια παράδοση που δεν είναι απλώς τεχνική, αλλά βαθιά πολιτισμική και βιωματική. Κάθε σταγόνα της φέρει τον μόχθο της γης, τη σοφία των προγόνων και την αδιάκοπη σχέση ανθρώπου και φύσης. Με το κεχριμπαρένιο της χρώμα και τη βαθιά της γεύση, συμβολίζει τη συνέχεια και την αυθεντικότητα ενός τόπου που ξέρει να τιμά την ιστορία του και παραμένει ζωντανή κληρονομιά, γεφυρώνοντας το παρελθόν με το παρόν και μεταφέροντας την ψυχή της Κύπρου πέρα από τα σύνορα. Αυτά τα σύνορα, τα πέρασε πρόσφατα χάρη στο Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών (ΓΤΠ), καθώς η μακραίωνη ιστορία και η διαχρονική πολιτιστική και οινική αξία της κουμανταρίας βρέθηκαν στο επίκεντρο των εγκαινίων της έκθεσης του ΓΤΠ «Κύπριο Νάμα: Κουμανταρία», τα οποία πραγματοποιήθηκαν την Τετάρτη, 17 Ιουνίου 2026, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) στις Βρυξέλλες.
Η εκδήλωση
Η εκδήλωση αποτέλεσε καρπό συνεργασίας του ΓΤΠ, της ΕΟΚΕ και της μόνιμης αντιπροσωπείας της Κυπριακής Δημοκρατίας στην ΕΕ και παρουσιάστηκε ενώπιον της ολομέλειας της ΕΟΚΕ και εκλεκτών προσκεκλημένων, στο πλαίσιο κυπριακής βραδιάς, στην οποία παρευρέθηκαν πέραν των 500 ατόμων. Θυμίζουμε πως η ΕΟΚΕ απαρτίζεται από εκπροσώπους οργανώσεων εργοδοτών και εργαζομένων, καθώς και άλλων ομάδων συμφερόντων, και γνωμοδοτεί πάνω σε θέματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Συμβούλιο της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, λειτουργώντας ως γέφυρα ανάμεσα στα όργανα λήψης αποφάσεων της ΕΕ και τους πολίτες της. «Η έκθεση ‘Κύπριο Νάμα: Κουμανταρία’ γιορτάζει κάτι πολύ περισσότερο από ένα κρασί. Γιορτάζει ένα αξιοθαύμαστο πολιτισμικό ταξίδι που εκτείνεται χιλιάδες χρόνια. Μια ζωντανή κληρονομιά. Μια κληρονομιά που επέζησε της ανόδου και της πτώσης βασιλείων, της εναλλαγής αυτοκρατοριών και των αλλαγών της Ιστορίας», ανέφερε στην ομιλία της η διευθύντρια του ΓΤΠ, Αλίκη Στυλιανού.
Ιστορία αιώνων
Η διευθύντρια του ΓΤΠ μίλησε για την πολιτιστική αξία της κουμανταρίας, αναφέροντας πως στους ηλιόλουστους αμπελώνες στους πρόποδες του Τροόδους, με μεθόδους που μεταδίδονται από γενιά σε γενιά, η κουμανταρία θεωρείται το αρχαιότερο επώνυμο κρασί στον κόσμο που ακόμη παράγεται.
«Φημισμένη για την εξαιρετική της ποιότητα και τον μοναδικό της χαρακτήρα, κέρδισε αυτό που συχνά περιγράφεται ως ο πρώτος καταγεγραμμένος διαγωνισμός οίνου στον κόσμο, ο οποίος απαθανατίστηκε στο μεσαιωνικό ποίημα του τροβαδούρου Henri D’Andeli ‘La Bataille des Vins’ το 1224 μ.Χ, κερδίζοντας τον τίτλο του ‘Αποστόλου των Οίνων’, εδραιώνοντας έτσι τη θέση της ως το ‘Κρασί των Βασιλέων'», ανέφερε περιγράφοντας ένα ειδυλλιακό σκηνικό σε μια μεσαιωνική βασιλική αυλή της Ευρώπης, εκεί όπου βασιλείς, ευγενείς και τα καλύτερα κρασιά συγκεντρώθηκαν ενώπιον του βασιλιά Φιλίππου Αυγούστου Β΄ της Γαλλίας. Εκεί, όπως είπε η κ. Στυλιανού, ανάμεσά τους ξεχώρισε ένα κρασί από την Κύπρο: Η κουμανταρία.
Από Νάμα Κουμανταρία
Η εκδήλωση που παρουσιάστηκε στις Βρυξέλλες, προσέφερε μια πολυδιάστατη γνωριμία με την κουμανταρία, αναδεικνύοντας την πορεία της μέσα στους αιώνες και τη θέση της ως αναπόσπαστου στοιχείου της κυπριακής παράδοσης. Καλωσορίζοντας τους προσκεκλημένους, η αντιπρόεδρος της ΕΟΚΕ κ. Alena Mastantuono εξέφρασε τη χαρά της για τη φιλοξενία της έκθεσης, σημειώνοντας ότι πρόκειται για την πρώτη μεγάλης κλίμακας πολιτιστική έκθεση που φιλοξενείται στον χώρο της Επιτροπής στις Βρυξέλλες, στο πλαίσιο της κυπριακής προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ.
Υπογράμμισε τη σημασία της πρωτοβουλίας για την έκθεση, τονίζοντας ότι η κουμανταρία, με ιστορία πέραν των 3.000 χρόνων, θεωρείται το αρχαιότερο επώνυμο κρασί στον κόσμο και συνδέεται άρρηκτα με τη μεσαιωνική ευρωπαϊκή παράδοση. Το κοινό στην εκδήλωση, «ταξίδεψε» στην ιστορία της κουμανταρίας με τη βοήθεια αποσπασμάτων της νέας παραγωγής του ΓΤΠ «Κύπριο Νάμα: Η ιστορία της Κουμανταρίας», σε σκηνοθεσία Σταύρου Παμπαλή, και φωτογραφικού υλικού του φωτογράφου του ΓΤΠ Ανδρέα Λουκαΐδη. Ανατρέχοντας στις βαθιές ιστορικές ρίζες της η κ. Στυλιανού ανέφερε πως πολύ πιο πριν γίνει γνωστή ως κουμανταρία, αυτό το γλυκό κρασί αναφερόταν ως «Νάμα». Ο αρχαίος Έλληνας ποιητής Ησίοδος αναφέρθηκε σε αυτό ήδη από το 700 π.Χ. στο έργο του «Έργα και Ημέραι», περιγράφοντας μια μέθοδο παραγωγής που παραμένει εντυπωσιακά παρόμοια με αυτή που χρησιμοποιείται σήμερα. Η φήμη της κουμανταρίας εξαπλώθηκε στα παλάτια των βασιλέων και στους οίκους των ευγενών, είτε στα κάστρα των σταυροφόρων, είτε στα βασιλικά συμπόσια, είτε στη διάσημη Δεξίωση των Πέντε Βασιλέων στο Λονδίνο. Έτσι, έγινε συνώνυμη της ποιότητας, του κύρους και της αριστείας. Ακόμη και το 1191, ο Ριχάρδος ο Λεοντόκαρδος έκανε την περίφημη πρόποση στον γάμο του με κουμανταρία. Και όπως ανέφερε η κ. Στυλιανού, η ιστορία της κουμανταρίας δεν είναι ιστορία αποκλειστικά για βασιλιάδες και ιππότες. «Είναι εξήγησε», «και η ιστορία γενεών Κύπριων αμπελουργών που καλλιεργούν αμπελώνες στις πλαγιές της οροσειράς του Τροόδους, διατηρώντας αρχαίες παραδόσεις μέσα στους αιώνες».
Πολιτιστική κληρονομιά
Σήμερα, η κουμανταρία παράγεται αποκλειστικά στα 14 χωριά της περιοχής της κουμανταρίας, με τη χρήση των γηγενών ποικιλιών σταφυλιών Ξυνιστέρι (λευκό) και Μαύρο (κόκκινο) και φαίνεται πως η συνέχιση της παραγωγής είναι εξαιρετική, γι’ αυτό άλλωστε η κουμανταρία αναγνωρίζεται σήμερα ως προϊόν Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και έχει περιληφθεί στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO. Και γι’ αυτό η αντιπρόεδρος της ΕΟΚΕ επεσήμανε πως ο πολιτισμός και η πολιτιστική κληρονομιά διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην κατανόηση της κοινής ευρωπαϊκής ιστορίας και στην ενίσχυση του πολιτικού μηνύματος της ΕΕ, ενώ το κρασί, ως στοιχείο συνυφασμένο με την ευρωπαϊκή κοινωνική και πολιτιστική ζωή, συμβάλλει στη διασύνδεση των λαών και των παραδόσεών τους, φέρνοντάς τους κοντά. Σε αυτό το πνεύμα, υπογράμμισε ότι η ΕΟΚΕ αποτελεί τον πλέον κατάλληλο και συμβολικό χώρο για τη φιλοξενία της έκθεσης.
Η έκθεση
Αναφερόμενη στην έκθεση, η διευθύντρια του ΓΤΠ σημείωσε ότι οι επιλεγμένες σκηνές από την ταινία «Κύπριο Νάμα: Η ιστορία της Κουμανταρίας», σε συνδυασμό με τις φωτογραφίες του Ανδρέα Λουκαΐδη, συνθέτουν μια εικαστική και αφηγηματική αποτύπωση της κυπριακής υπαίθρου και της παράδοσης που περιβάλλει την κουμανταρία. Από την πλευρά του, ο κ. Γιώργος Ιωαννίδης, αναπληρωτής μόνιμος αντιπρόσωπος στη μόνιμη αντιπροσωπεία της Κυπριακής Δημοκρατίας στην ΕΕ, σε σύντομη παρέμβασή του ευχαρίστησε την ΕΟΚΕ για τη φιλοξενία της έκθεσης, καθώς και το ΓΤΠ για τη διοργάνωσή της.
Το καλλιτεχνικό πρόγραμμα πλαισιώθηκε από ζωντανή μουσική με τη συμμετοχή του συγκροτήματος Michalis Kouloumis Quintet και από γευστικές δημιουργίες με βάση την κουμανταρία, προσφέροντας στους παρευρισκόμενους μια ολοκληρωμένη εμπειρία που συνέδεσε την ιστορία, τον πολιτισμό και τη γαστρονομική παράδοση της Κύπρου. Καθ' όλη τη διάρκεια της εκδήλωσης προβάλλονταν στιγμιότυπα από τις ταινίες παραγωγής ΓΤΠ «Art in the City» και «Penna».
Κατά τη διάρκεια της κυπριακής βραδιάς που ακολούθησε έδωσαν το παρών τους και απηύθυναν χαιρετισμό ο πρόεδρος της ΕΟΚΕ κ. Séamus Boland και ο κ. Μάνθος Μαυρομμάτης, μέλος της ΕΟΚΕ από την Κύπρο με την ιδιότητά του ως συμπρόεδρος της Δικοινοτικής Τεχνικής Επιτροπής για Οικονομικά και Εμπορικά Θέματα των Ηνωμένων Εθνών στην Κύπρο, ενώ παρούσα στην εκδήλωση ήταν και η γενική γραμματέας της ΕΟΚΕ κ. Isabelle Le Galo Flores. Παρόντες στην εκδήλωση ήταν επίσης ο κ. Μιχάλης Αντωνίου, γενικός διευθυντής της Ομοσπονδίας Εργοδοτών και Βιομηχάνων (ΟΕΒ) Κύπρου, ο κ. Πανίκος Χάμπας, γενικός γραμματέας της Ένωσης Κυπρίων Αγροτών (ΕΚΑ) και ο κ. Ανδρέας Μάτσας, γενικός γραμματέας της Συνομοσπονδίας Εργαζομένων Κύπρου (ΣΕΚ), η οποίοι είναι μέλη της ΕΟΚΕ από την Κύπρο. Σημειώνεται πως το Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος παραχώρησε πειραματική κουμανταρία, η οποία προσφέρθηκε από το Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών στους πολυάριθμους εξέχοντες προσκεκλημένους.
