Πενήντα δύο χρόνια μετά την τουρκική εισβολή και τη συνεχιζόμενη κατοχή, η απώλεια χρήσης των κατεχόμενων ελληνοκυπριακών περιουσιών εξακολουθεί να αποτελεί μια ανοιχτή πληγή, η οποία μεταφέρεται από γενιά σε γενιά.
Χιλιάδες ιδιοκτήτες ακίνητης περιουσίας στα κατεχόμενα στερούνται εδώ και περισσότερο από μισό αιώνα τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν, να αξιοποιούν ή να εκμεταλλεύονται τις περιουσίες τους. Πρόκειται για μια πραγματική και διαρκή οικονομική απώλεια, το κόστος της οποίας δεν περιορίζεται σε μία γενιά, αλλά κληροδοτείται στους απογόνους τους. Για πολλούς εξ αυτών, το πρόβλημα δεν είναι θεωρητικό ούτε αφορά αποκλειστικά το περιουσιακό ως πτυχή του Κυπριακού. Είναι μια καθημερινή πραγματικότητα.
Να διαθέτεις μια περιουσία αξίας εκατοντάδων χιλιάδων ή και εκατομμυρίων ευρώ στα κατεχόμενα και την ίδια ώρα να καλείσαι να τα βγάλεις πέρα στις ελεύθερες περιοχές με ένα μεροκάματο. Να θέλεις να σπουδάσεις τα παιδιά σου και να δυσκολεύεσαι να ανταποκριθείς στα έξοδα. Να προσπαθείς να καλύψεις βασικές ανάγκες, την ώρα που το κόστος ζωής και η ακρίβεια περιορίζουν δραματικά το διαθέσιμο εισόδημά σου. Ποιος, λοιπόν, μπορεί να κατακρίνει έναν πρόσφυγα που, ύστερα από 52 χρόνια αναμονής, αναγκάζεται να καταφύγει στην επιτροπή αποζημιώσεων του ψευδοκράτους;
Όσοι προσφεύγουν στη λεγόμενη επιτροπή αποζημιώσεων, γνωρίζουν εκ των προτέρων ότι δεν πρόκειται να αποζημιωθούν στην πραγματική αξία των περιουσιών τους. Ωστόσο, όταν η οικονομική ανάγκη γίνεται πιεστική και η προοπτική αξιοποίησης των περιουσιών τους παραμένει ανύπαρκτη, η οικονομική πραγματικότητα υπερισχύει της πολιτικής και νομικής διάστασης του ζητήματος, οδηγώντας τελικά ιδιοκτήτες περιουσιών στα κατεχόμενα στην επιλογή της πώλησης, ακόμη και σε εξευτελιστικά χαμηλές τιμές.
Κάπως έτσι, περιουσίες που για δεκαετίες αποτελούσαν σύμβολο επιστροφής και δικαίωσης μετατρέπονται σε μια προσωπική οικονομική διέξοδο. Aκόμη και σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει άμεση οικονομική ανάγκη, αρκετοί ιδιοκτήτες επιλέγουν να πωλήσουν, θεωρώντας ότι οι περιουσίες τους στα κατεχόμενα έχουν χαθεί προ πολλού.
Πόσο ακόμη να περιμένουν;
Εδώ και χρόνια, η απάντηση παραμένει η ίδια: Όταν λυθεί το Κυπριακό, θα ρυθμιστεί συνολικά και το περιουσιακό. Η προσδοκία αυτή είχε κάποια πολιτική βάση όσο υπήρχε η πεποίθηση ότι μια συμφωνία βρισκόταν σχετικά κοντά.
Μετά από 52 χρόνια, όμως, η επίκληση μιας λύσης που συνεχώς μετατίθεται στο μέλλον δεν μπορεί να αποτελεί επαρκή απάντηση στα προβλήματα των ανθρώπων που ζουν σήμερα, και δη εκείνων που αντιμετωπίζουν σοβαρά οικονομικά προβλήματα.
Και εδώ ακριβώς προκύπτει το εύλογο ερώτημα: Γιατί να μην πωλήσουν; Γιατί να μην πάρουν τουλάχιστον ένα οικονομικό αντάλλαγμα για μια περιουσία που εδώ και 52 χρόνια δεν μπορούν ούτε να χρησιμοποιήσουν, ούτε να αξιοποιήσουν, και δεν γνωρίζουν αν και πότε θα υπάρξει λύση του Κυπριακού;
Οι αιτήσεις και τα €775 εκατ.
Σύμφωνα με την ιστοσελίδα της επιτροπής αποζημιώσεων του ψευδοκράτους, μέχρι τις 14 Αυγούστου 2026 υποβλήθηκαν συνολικά 8.755 αιτήσεις από Ελληνοκύπριους ιδιοκτήτες ακίνητης περιουσίας στα κατεχόμενα. Το συνολικό ποσό που έχει επιδικαστεί ως αποζημίωση ανέρχεται σε 662.933.062 λίρες Αγγλίας, ποσό που αντιστοιχεί σε 775.900.170 ευρώ.
Η αδικία και η πρόταση του ΔΗΣΥ
Σε βάρος των ιδιοκτητών κατεχόμενων περιουσιών συντελείται εδώ και 52 χρόνια μια κατάφωρη αδικία. Οι υπόλοιποι πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας έχουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν, να αξιοποιούν και να εκμεταλλεύονται την ακίνητη περιουσία τους. Οι ιδιοκτήτες περιουσιών στα κατεχόμενα στερούνται αυτή τη δυνατότητα, όχι από δική τους επιλογή, αλλά εξαιτίας της συνεχιζόμενης τουρκικής κατοχής. Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσία της πρότασης του ΔΗΣΥ για τη δημιουργία Εθνικού Ταμείου Απώλειας Χρήσης Κατεχόμενων Περιουσιών.
Ο αντιπρόεδρος του κόμματος, Γιώργος Κάρουλλας, εκ των εισηγητών της πρότασης νόμου, μιλώντας στον «Π» υπέδειξε ότι η Πολιτεία έχει συνταγματική υποχρέωση να αντιμετωπίσει την ανισότητα που έχει δημιουργηθεί. Οι ιδιοκτήτες κατεχόμενων περιουσιών δεν επέλεξαν να στερηθούν τη χρήση της περιουσίας τους. Δεν προκάλεσαν οι ίδιοι την κατάσταση στην οποία βρίσκονται. Και ασφαλώς δεν μπορούν να θεωρούνται πολίτες δεύτερης κατηγορίας επειδή η περιουσία τους βρίσκεται σε περιοχή που τελεί υπό κατοχή.
Μπορεί και πρέπει η Κυπριακή Δημοκρατία να αναγνωρίσει έμπρακτα, μέσω μιας στοχευμένης πολιτικής, την οικονομική ζημιά που προκαλείται από την απώλεια χρήσης των κατεχόμενων περιουσιών.
Μέχρι σήμερα, οι εκάστοτε κυβερνήσεις επέλεξαν να μεταθέτουν το ζήτημα στο μέλλον, με την προσδοκία ότι κάποια στιγμή θα το επιλύσει συνολικά η διευθέτηση του Κυπριακού. Μόνο που είμαστε πλέον 52 χρόνια μετά την εισβολή και η κατοχή εξακολουθεί να υφίσταται, χωρίς να διαφαίνεται φως στην άκρη του τούνελ.
Δεν είναι εύκολο να ζητάς από έναν πρόσφυγα να περιμένει επ’ αόριστον, όταν η περιουσία του παραμένει αναξιοποίητη, παράγει εισόδημα για τους Τούρκους εποίκους και ο ίδιος δεν έχει καμία δυνατότητα να την αξιοποιήσει.
Εάν η Πολιτεία θέλει πραγματικά να περιορίσει το ξεπούλημα των ελληνοκυπριακών περιουσιών στα κατεχόμενα, οφείλει να αντιμετωπίσει και την αιτία που το προκαλεί: την οικονομική ασφυξία και την αδυναμία αξιοποίησης των περιουσιών.
Γι’ αυτό και η πρόταση νόμου για τη δημιουργία Εθνικού Ταμείου Απώλειας Χρήσης αξίζει να συζητηθεί σοβαρά ενώπιον της Επιτροπής Προσφύγων της Βουλής όπου εκκρεμεί. Όχι επειδή την κατέθεσε ο ΔΗΣΥ, αλλά επειδή το πρόβλημα είναι υπαρκτό, διαρκές και αφορά χιλιάδες συμπολίτες μας.
Δεν είμαι πρόσφυγας και δεν διαθέτω περιουσία στα κατεχόμενα. Θεωρώ, όμως, επιβεβλημένο η Πολιτεία να βρει έναν ουσιαστικό και δίκαιο τρόπο να στηρίξει οικονομικά αυτούς τους ανθρώπους, οι οποίοι πληρώνουν εδώ και 52 χρόνια το τίμημα της τουρκικής εισβολής και κατοχής, καθώς και το τίμημα των παθών και των προσωπικών φιλοδοξιών τυχάρπαστων πολιτικών και πολιτικάντηδων, που φλερτάρουν πλέον χωρίς αιδώ με τη διχοτόμηση και τη λύση των δύο κρατών.
