«Μπορούμε και είμαστε σε θέση να φέρουμε εις πέρας τον συντονισμό». Αυτή ήταν η διαβεβαίωση που έδινε στις 14 Οκτωβρίου 2024, ενώπιον της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Βουλής, ο υφυπουργός Μετανάστευσης Νικόλας Ιωαννίδης, απαντώντας στις έντονες ενστάσεις βουλευτών και οργανώσεων για τη μεταφορά της ευθύνης συντονισμού της εμπορίας προσώπων στο χαρτοφυλάκιό του. Έναν χρόνο αργότερα και μερικούς μήνες μετά τη δημοσιοποίηση του αποκαλυπτικού βίντεο του Channel 4 για σεξουαλική παρενόχληση και εργασιακή εκμετάλλευση Βρετανίδων στην Αγία Νάπα, η ίδια η εκπρόσωπος του Υφυπουργείου Μετανάστευσης παραδέχθηκε ενώπιον της ίδιας επιτροπής ότι ο «συντονιστής» δεν έχει καμία ουσιαστική δράση για την εμπορία προσώπων. «Είμαστε ο συντονιστής, αλλά δεν έχουμε καμία ενέργεια να κάνουμε. Δεν έχουμε δράση για το θέμα», ανέφερε η λειτουργός του υφυπουργείου, Ξένια Γεωργιάδη, προσθέτοντας μάλιστα ότι «η σύνδεση της εμπορίας με τη μετανάστευση είναι λανθασμένη», καθώς πρόκειται για οργανωμένο έγκλημα.
Πώς κατέληξε στο Υφ. Μετανάστευσης;
Η τοποθέτηση της εκπροσώπου του υφυπουργείου επανέφερε στο προσκήνιο τις ενστάσεις που είχαν διατυπωθεί ήδη από το 2024, όταν, στο πλαίσιο της ανακατανομής αρμοδιοτήτων μετά τη δημιουργία του υφυπουργείου, ο συντονισμός της εμπορίας προσώπων μεταφέρθηκε στο χαρτοφυλάκιό του. Κατά τη χθεσινή συζήτηση της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, καταγράφηκαν εκ νέου δυσκολίες συντονισμού και αλληλομετάθεση ευθυνών μεταξύ των αρμόδιων υπηρεσιών, ενώ υπενθυμίστηκε ότι από το 2019 υπήρξε πολιτική απόφαση και διαβούλευση μεταξύ των Υπουργείων Εσωτερικών και Δικαιοσύνης ώστε ο συντονισμός να μεταφερθεί στο Υπουργείο Δικαιοσύνης (ήταν στο Εσωτερικών και με βάση τα όσα λέχθηκαν χθες ο συντονισμός δράσεων ήταν πολύ καλύτερος από ό,τι σήμερα), χωρίς ωστόσο να υλοποιηθεί ποτέ. Η πρόεδρος της επιτροπής, Ειρήνη Χαραλαμπίδου, επανέλαβε ότι η εμπορία προσώπων δεν θα έπρεπε να υπαχθεί στο Υφυπουργείο Μετανάστευσης, ενώ η βουλεύτρια του ΔΗΣΥ, Ρίτα Θεοδώρου Σούπερμαν, σημείωσε ότι πρόκειται για οργανωμένο έγκλημα και ζήτημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τονίζοντας πως η επιλογή αυτή ακολουθείται μόνο στην Τουρκία και ότι το Υπουργείο Δικαιοσύνης δεν ανέλαβε τον ρόλο, παρά τις σχετικές αποφάσεις και εισηγήσεις.
Καταγγελίες ΜΚΟ
Στο ίδιο πλαίσιο τέθηκαν και οι αναφορές μη κυβερνητικών οργανώσεων που δραστηριοποιούνται στον τομέα της καταπολέμησης της εμπορίας προσώπων, οι οποίες περιέγραψαν την εικόνα του συντονισμού όπως αυτή αποτυπώνεται στην πράξη. Η πρόεδρος της οργάνωσης Cyprus Stop Trafficking, Παρασκευή Τζέου, κατήγγειλε ότι η οργάνωση δεν κλήθηκε σε συνεδριάσεις της πολυθεματικής επιτροπής, προσθέτοντας ότι από το Υφυπουργείο Μετανάστευσης τους αναφέρθηκε πως έπρεπε να συμμετάσχουν και άλλες οργανώσεις και γι' αυτό αποκλείστηκαν. Αντίστοιχη ήταν και η τοποθέτηση της ιδρύτριας της μη κυβερνητικής οργάνωσης Step Up Stop Slavery, Κατερίνας Στεφάνου, η οποία ανέφερε ότι δεν προσκλήθηκαν ούτε στη συνεδρία της πολυθεματικής που πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο.
Αφετηρία το βίντεο του Channel 4
Η συζήτηση στην Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων είχε ως αφετηρία το βίντεο του βρετανικού τηλεοπτικού καναλιού, το οποίο κατέγραψε περιστατικά σεξουαλικής παρενόχλησης και εργασιακής εκμετάλλευσης Βρετανίδων στην Αγία Νάπα, καθώς και συνθήκες διαβίωσης που παραπέμπουν σε εργασιακή εκμετάλλευση. Από τις τοποθετήσεις των εμπλεκόμενων φορέων προέκυψε εκ νέου η σύγχυση αρμοδιοτήτων, με τις ευθύνες για τη διαχείριση της εμπορίας προσώπων να μεταφέρονται μεταξύ των Υπουργείων Εσωτερικών, Δικαιοσύνης και του Υφυπουργείου Μετανάστευσης.
Κατέθεσε στοιχεία ο Ζαννέττος
Από την πλευρά του, ο δήμαρχος Αγίας Νάπας Χρίστος Ζαννέττος, ανέφερε ότι η περιοχή φιλοξενεί καθημερινά περίπου 45.000 τουρίστες και εργοδοτεί πάνω από 10.000 άτομα, σημειώνοντας ότι το 98% των επιχειρήσεων σέβεται το προσωπικό του. Όπως είπε, έγιναν έρευνες και από πλευράς τους για ιστοσελίδες που υπόσχονται εργασία και διαμονή, καταλήγοντας σε «κρεβάτι και όχι δωμάτιο», ενώ αναφέρθηκε και σε φαινόμενα που συνδέονται με τη νυχτερινή ζωή στην Αγία Νάπα. Μάλιστα, ο δήμαρχος κατέθεσε στην επιτροπή, εγγράφως, τα στοιχεία που συλλέχθηκαν και τα οποία δόθηκαν και στην Αστυνομία για περαιτέρω διερεύνηση.
Πέντε χρόνια, 20 καταδίκες
Σε ό,τι αφορά τα στοιχεία της Αστυνομίας, ο βοηθός διευθυντής του Τμήματος Καταπολέμησης Εγκλήματος, Ανδρέας Αναστασιάδης, ανέφερε ότι το 2022 πραγματοποιήθηκαν 26 επιχειρήσεις παγκύπρια, το 2023 έγιναν 37, το 2024 33 και το 2025 18. Από το 2021 μέχρι σήμερα καταγράφηκαν 20 καταδίκες που αφορούν 30 πρόσωπα, ενώ άλλες 30 υποθέσεις εκκρεμούν ενώπιον των δικαστηρίων. Για την υπόθεση της Αγίας Νάπας, σημείωσε ότι διεξάγεται διερεύνηση με εμπλοκή της Europol και της Interpol. Οι αναφορές αυτές προκάλεσαν ερωτήματα από μέλη της επιτροπής, τα οποία ζήτησαν διευκρινίσεις ως προς το είδος των επιχειρήσεων που έγιναν και κατά πόσο εντοπίστηκαν ιστοσελίδες ή κλειστές ομάδες που στρατολογούν εργαζόμενους. Ο κ. Αναστασιάδης ανέφερε ότι υπήρξαν δεσμεύσεις χρημάτων και δεσμεύτηκε να αποστείλει γραπτώς περαιτέρω στοιχεία.
«Περιμένουμε το θύμα να καταγγείλει»
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στον τρόπο με τον οποίο οι Αρχές αντιμετωπίζουν την απουσία καταγγελιών. Η κ. Σούπερμαν ανέφερε ότι «το κράτος δεν μπορεί να περιμένει ένα θύμα εμπορίας προσώπων να πάει να καταγγείλει», τονίζοντας ότι πριν από τις περιπτώσεις που αφορούν Βρετανίδες τουρίστριες υπήρχαν πληροφορίες για παρόμοιες πρακτικές. Όπως είπε, η έλλειψη καταγγελιών δεν μπορεί να θεωρείται δικαιολογία, αλλά ένδειξη αποτυχίας του μηχανισμού εντοπισμού θυμάτων.
Από την πλευρά της, η ανεξάρτητη βουλεύτρια Αλεξάνδρα Ατταλίδου αναφέρθηκε στην ατιμωρησία που τροφοδοτεί την εμπορία προσώπων, επισημαίνοντας ότι το οργανωμένο αυτό έγκλημα εκμεταλλεύεται τα θεσμικά κενά. Έθεσε, μάλιστα, το ερώτημα κατά πόσο έγιναν κατασχέσεις περιουσιακών στοιχείων και αν έκλεισαν επιχειρήσεις που εμπλέκονται σε τέτοιες πρακτικές, σημειώνοντας ότι η επιτυχία δεν μετριέται στον αριθμό των επιχειρήσεων, αλλά στην προστασία των θυμάτων και στην αφαίρεση των κερδών από τους διακινητές.
Απαιτούν εξηγήσεις από Ιωαννίδη
Στο μεταξύ, βουλευτές που συμμετείχαν στη χθεσινή συζήτηση εξέφρασαν την πρόθεση όπως το ζήτημα επανέλθει το επόμενο διάστημα στην Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, με κλήση του υφυπουργού Μετανάστευσης για παροχή εξηγήσεων σε σχέση με τον ρόλο και τις δυνατότητες του υφυπουργείου στον συντονισμό της εμπορίας προσώπων. Παράλληλα, επισημάνθηκε ότι εξηγήσεις θα πρέπει να δοθούν και από το Υπουργείο Δικαιοσύνης, στο οποίο είχε τεθεί από το 2019 το ενδεχόμενο ανάληψης του συντονισμού, χωρίς να υλοποιηθεί. Στο πλαίσιο αυτό έγινε αναφορά και στην αλλαγή της ηγεσίας του Υπουργείου Δικαιοσύνης σε σχέση με το 2024, με βουλευτές να εκφράζουν την προσδοκία ότι η νέα πολιτική ηγεσία θα είναι πιο θετική στο να μεταφερθεί ο συντονισμός εκεί που ανήκει, στο Υπουργείο Δικαιοσύνης δηλαδή.
