Για ακόμη μία φορά, από την περασμένη Τρίτη και μετά την ανακοίνωση της πλειοψηφικής απόφασης του Κακουργιοδικείου Λευκωσίας για την υπόθεση πολιτογραφήσεων με αφορμή το βίντεο του Al Jazeera, «δοκιμάζεται» το περί δικαίου αίσθημα. Η δικαιοσύνη, και ευρύτερα το σύστημα απονομής δικαιοσύνης σε όλα τα κράτη, ικανοποιεί πάντα το περί δικαίου αίσθημα; Χωρίς δεύτερη σκέψη η απάντηση είναι όχι.
Το περί δικαίου αίσθημα δεν ικανοποιείται μόνο από το σύστημα δικαιοσύνης. Υπάρχει μία σειρά από παράγοντες που δύναται να συμβάλουν προς αυτή την κατεύθυνση. Αυτό πρέπει να αντιληφθεί κάθε πολίτης, ότι η δικαιοσύνη αποτελεί έναν σημαντικό κρίκο αυτής της πολυσύνθετης αλυσίδας. Διότι το περί δικαίου αίσθημα μπορεί για παράδειγμα να ικανοποιηθεί με μία παραίτηση, ή εξαναγκασμό σε παραίτηση ενός αξιωματούχου, για τον οποίο δεν στοιχειοθετούνται ποινικά αδικήματα, αλλά περιορίζονται μόνο σε πειθαρχικά.
Η γενικότερη αντίληψη στην Κύπρο και η άποψη των πολιτών ότι κυριαρχεί η διαφθορά η οποία αγγίζει ακόμη και τους κορυφαίους θεσμούς του τόπου, δυστυχώς ενισχύεται από το γεγονός ότι για μεγάλα σκάνδαλα που εξέθεσαν διεθνώς τη χώρα μας, δεν προέκυψε καμιά καταδίκη και συνεπακόλουθα, τουλάχιστον μέχρι σήμερα ουδείς ευθύνεται. Ένα τέτοιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα «χρυσά» διαβατήρια.
Με αφορμή λοιπόν το πρόσφατο παράδειγμα που σχετίζεται με το μεγάλο σκάνδαλο του Κυπριακού Επενδυτικού Προγράμματος, αν ανατρέξει κανείς μερικά χρόνια πίσω, είναι εύκολα αντιληπτό γιατί κυριαρχεί στην κοινωνία η άποψη για ατιμωρησία και ασυδοσία.
Το σκάνδαλο με τα «χρυσά» διαβατήρια, ξέσπασε μετά την αποκάλυψη της έρευνας από το τηλεοπτικό δίκτυο Al Jazeera. Από τον Νοέμβριο του 2020 το ΚΕΠ καταργήθηκε. Άπαντες, είδαν, άκουσαν, θύμωσαν και εξοργίστηκαν. Έκτοτε για το σκάνδαλο με τις πολιτογραφήσεις, πραγματοποιήθηκαν έρευνες από δύο ερευνητικές επιτροπές (Νικολάτου - Καλογήρου) καταχωρίσθηκαν ενώπιον Κακουργιοδικείου από τη Νομική Υπηρεσία τέσσερις ποινικές υποθέσεις, ενώ υποβλήθηκαν και καταγγελίες στην Αρχή κατά της Διαφθοράς κατά μελών του τότε Υπουργικού Συμβουλίου.
Μέχρι σήμερα, δεν υπήρξε καμιά καταδίκη για οποιοδήποτε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, για το σκάνδαλο των «χρυσών» διαβατηρίων. Για την πρώτη υπόθεση, μετά την αθωωτική απόφαση σε πρωτόδικο στάδιο, η Νομική Υπηρεσία καταχώρισε έφεση με το Εφετείο να αποφασίζει επανεκδίκαση της υπόθεσης. Στη δεύτερη υπόθεση, εφεσιβλήθηκε η αθωωτική απόφαση και αναμένεται η ολοκλήρωση της διαδικασίας στο Εφετείο. Η τρίτη αφορούσε στην υπόθεση όπου αθωώθηκαν οι Δημήτρης Συλλούρης και Χριστάκης Τζιοβάνης και θα ασκηθεί έφεση από τη Νομική Υπηρεσία και η τέταρτη υπόθεση βρίσκεται στα πολύ αρχικά στάδια ενώπιον του Κακουργιοδικείου Λευκωσίας με όλους τους κατηγορούμενους να έχουν δηλώσει μη παραδοχή στις κατηγορίες που αντιμετωπίζουν.
Το πόρισμα Νικολάτου
Μέσα στην περιρρέουσα ατμόσφαιρα που δημιουργήθηκε από την απόφαση της πλειοψηφίας του Κακουργιοδικείου και έπειτα, ενδιαφέρον εξακολουθούν να έχουν τα ευρήματα της Επιτροπής Νικολάτου, για τα «χρυσά» διαβατήρια. Στα συμπεράσματα των ευρημάτων, καταγράφονται παρανομίες και παρατυπίες, κάτι που για την κοινή γνώμη λογικά θα επέβαλε ποινικές καταδίκες για όποιους είχαν μερίδιο ευθύνης. Πιο κάτω τα συμπεράσματα της Επιτροπής Νικολάτου:
Από το σύνολο των 6.779 φυσικών προσώπων που έχουν πολιτογραφηθεί, ποσοστό 53,24% (μέλη οικογένειας του επενδυτή και διευθυντικά στελέχη) δηλαδή 3.609 πρόσωπα πολιτογραφήθηκαν εκτός νομικού πλαισίου και, επομένως, είχαν πολιτογραφηθεί παράνομα.
Από τα υπόλοιπα 3.170 φυσικά πρόσωπα, δηλαδή οι επενδυτές που έχουν πολιτογραφηθεί και οι οποίοι ήταν εντός νομικού πλαισίου, 67 επενδυτές δεν εξετάστηκαν διότι κατέχει τους φακέλους τους η Αστυνομία.
Από, τους υπόλοιπους 3.103 προκύπτει ότι ποσοστό 33,58% φαίνεται να μην ικανοποιούσαν όλα τα τυπικά κριτήρια κατά τον χρόνο εξέτασης, ενώ ποσοστό 66,42% φαίνεται να τα ικανοποιούσε.
Επίσης από την εξέταση των φακέλων υψηλού κίνδυνου επενδυτών, που ήταν εντός του νομικού πλαισίου προκύπτει ότι ποσοστό 27,64% από το σύνολο των 199 τέτοιων επενδυτών δεν τηρούνταν τα κριτήρια που το ίδιο το Υπουργικό Συμβούλιο έθετε, ενώ ποσοστό 72,36% φαίνεται να τα ικανοποιούσε.
Σε σχέση με τους χαμηλού κινδύνου επενδυτές δηλαδή από τους 2.904, οι οποίοι εξετάστηκαν την περίοδο από το 2007-2020, προκύπτει ότι ποσοστό 66,01% φαίνεται να ικανοποιούσαν όλα τα τυπικά κριτήρια κατά τον χρόνο εξέτασης των αιτήσεών τους από το Υπουργικό Συμβούλιο, ενώ το 33,99% δεν φαίνεται να τα ικανοποιούσε. Σημειώνεται επίσης ότι ποσοστό 91,8% των επενδυτών χαμηλού κινδύνου, φαίνεται να ικανοποιούσε επί της ουσίας το οικονομικό κριτήριο, ενώ για το υπόλοιπο ποσοστό 8,2% εντοπίστηκαν παρατυπίες ή/και ελλείψεις και δεν φαίνεται να το ικανοποιούσε.
Επίσης ποσοστό ύψους 87,9% φαίνεται να ικανοποιούσε επί της ουσίας το κριτήριο της ιδιόκτητης κατοικίας, ενώ ποσοστό ύψους 12,1% δεν φαίνεται να το ικανοποιούσε.
Με βάση την έκθεση, οι αριθμοί των κατ' εξαίρεση πολιτογραφήσεων για κάθε προεδρία έχουν ως ακολούθως:
- 1.1.2007-29.2.2008, προεδρία Παπαδόπουλου - 5 πολιτογραφήσεις
- 1.3.2008-28.2.2013, προεδρία Χριστόφια - 228 πολιτογραφήσεις
- 1.3.2013-17.8.2020, προεδρίες Αναστασιάδη - 6.546 πολιτογραφήσεις
Η Νομική Υπηρεσία ποντάρει στις εφέσεις
Στη σκιά των έντονων επικρίσεων, για τους χειρισμούς στην τελευταία υπόθεση πολιτογραφήσεων στην οποία αθωώθηκαν ο πρώην πρόεδρος της Βουλής Δημήτρης Συλλούρης και ο πρώην βουλευτής του ΑΚΕΛ Χριστάκης Τζιοβάνης, η Νομική Υπηρεσία προβάλλει τη θέση ότι από τη στιγμή που καμιά υπόθεση δεν έχει τελεσιδικίσει, ο «αγώνας» συνεχίζεται. Ειδικότερα, υποστηρίζουν ότι καμιά υπόθεση δεν κατέρρευσε, από τη στιγμή που στη μία περίπτωση διατάχθηκε επενεκδίκαση από το Εφετείο, στη δεύτερη εκκρεμεί το αποτέλεσμα της έφεσης και στην 3η θα ασκηθεί έφεση θεωρώντας ότι στην απόφαση υπάρχουν δικαστικά σφάλματα. Ακόμη και να δεχτεί κανείς τις θέσεις της Νομικής Υπηρεσίας, αυτό σημαίνει ότι θα αποδοθεί δικαιοσύνη; Η κοινωνία και η πολίτες δεν είναι δικηγόροι με εξειδικευμένες νομικές γνώσεις. Επομένως, το κλίμα θα μπορούσε να αντιστραφεί μόνο με καταδίκες από δικαστήρια. Αυτός είναι ο μόνος δρόμος για να περάσεις και ένα ισχυρό μήνυμα ισονομίας, ότι το… επίθετο δεν επηρεάζει με οποιοδήποτε τρόπο τη διαδικασία ποινικής δίωξης σε οποιοδήποτε επίπεδο.
