Σε συμφωνία κατέληξαν τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη δημιουργία ενός νέου χρηματοδοτικού μηχανισμού ύψους €90 δισ. προς την Ουκρανία για την περίοδο 2026–2027, με στόχο την κάλυψη τόσο των άμεσων δημοσιονομικών αναγκών της χώρας όσο και την ενίσχυση των αμυντικών της δυνατοτήτων, καθώς το Συμβούλιο της ΕΕ υπό την Κυπριακή Προεδρία, ενέκρινε σε επίπεδο Μονίμων Αντιπροσώπων τη θέση επί του νομικού πλαισίου που θα επιτρέψει την υλοποίηση της πολιτικής συμφωνίας των «24», ανοίγοντας τον δρόμο για ταχεία ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η πρώτη εκταμίευση αναμένεται να πραγματοποιηθεί στις αρχές του δεύτερου τριμήνου του έτους, με στόχο ακόμη και στις αρχές Απριλίου. Το πακέτο στήριξης θα λάβει τη μορφή κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού από τις αγορές κεφαλαίου, με εγγύηση τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Τα κεφάλαια θα εκταμιεύονται σταδιακά, σε δόσεις, ανάλογα με τις χρηματοδοτικές ανάγκες της Ουκρανίας.
Από το συνολικό ποσό €30 δισ. θα διατεθούν για τη στήριξη του ουκρανικού κρατικού προϋπολογισμού, μέσω μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής ή μέσω του ειδικού μηχανισμού «Ukraine Facility», ενώ €60 δισ. θα κατευθυνθούν στην ενίσχυση της ουκρανικής αμυντικής βιομηχανίας και στην προμήθεια στρατιωτικού εξοπλισμού και πυρομαχικών. Η κατανομή αυτή μπορεί να τροποποιηθεί, εφόσον μεταβληθούν οι συνθήκες του πολέμου.
«Η σημερινή συμφωνία αποδεικνύει πως η ΕΕ συνεχίζει να ενεργεί αποφασιστικά υπέρ της Ουκρανίας και του λαού της, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι αποστέλλεται σαφές μήνυμα υπέρ του σεβασμού της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας των κρατών, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο,» τόνισε ο Υπουργός Οικονομικών και προεδρεύων του Συμβουλίου, Μάκης Κεραυνός.
Η απόφαση ελήφθη μέσω της διαδικασίας ενισχυμένης συνεργασίας, με τη συμμετοχή 24 κρατών-μελών. Η Ουγγαρία, η Σλοβακία και η Τσεχία εξαιρούνται πλήρως από τις χρηματοδοτικές υποχρεώσεις του μηχανισμού, περιλαμβανομένων και των ετήσιων πληρωμών τόκων, καθώς είχαν αντιταχθεί σε νέα βοήθεια προς το Κίεβο. Η Κομισιόν εκτιμά ότι τα υπόλοιπα 24 κράτη-μέλη θα κληθούν να καλύπτουν ετησίως κόστος ύψους €2 - 3 δισ. για την εξυπηρέτηση του δανεισμού, ενώ το κόστος των τόκων προβλέπεται να καλύπτεται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, ώστε να διασφαλιστούν ευνοϊκότεροι όροι δανεισμού και να προστατευθεί η βιωσιμότητα του ουκρανικού χρέους.
Ιδιαίτερη σημασία δόθηκε στους κανόνες προμήθειας στρατιωτικού εξοπλισμού. Η συμφωνία προβλέπει την εφαρμογή μιας «αρχής διαδοχικής προτεραιότητας» (cascading principle), βάσει της οποίας οι προμήθειες θα πρέπει κατά προτεραιότητα να πραγματοποιούνται από εταιρείες στην Ουκρανία, στην Ευρωπαϊκή Ένωση και σε χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου και της ΕΖΕΣ, όπως η Ισλανδία, το Λιχτενστάιν, η Νορβηγία και η Ελβετία.
Σε περίπτωση που ο απαιτούμενος εξοπλισμός δεν είναι διαθέσιμος στις παραπάνω αγορές, θα επιτρέπονται στοχευμένες παρεκκλίσεις, ώστε η Ουκρανία να μπορεί να προμηθευτεί υλικό και από τρίτες χώρες, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, εφόσον αυτό κρίνεται αναγκαίο για την κάλυψη επειγουσών στρατιωτικών αναγκών.
Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα συμμετοχής και άλλων τρίτων χωρών που έχουν συνάψει συμφωνίες ασφάλειας και άμυνας με την ΕΕ - που λαμβάνουν για παράδειγμα μέρος στο SAFE - και παρέχουν ουσιαστική οικονομική και στρατιωτική βοήθεια στην Ουκρανία, υπό την προϋπόθεση ότι θα συνεισφέρουν με «δίκαιο και αναλογικό» τρόπο στο κόστος του κοινού δανεισμού. Σε αυτή την κατηγορία των τρίτων χωρών, περιλαμβάνονται το Ηνωμένο Βασίλειο και ο Καναδάς, αλλά και η Ιαπωνία και η Νότιος Κορέα.
Σημειώνεται ότι τα δάνεια προς την Ουκρανία θα καταστούν αποπληρωτέα μόνο αφού η Ρωσία καταβάλει πολεμικές αποζημιώσεις, σύμφωνα με τον σχεδιασμό που έχει εγκριθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Επόμενο βήμα αποτελεί η ταχεία ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τα τελικά νομικά κείμενα, καθώς και η έγκριση των αναγκαίων τροποποιήσεων στο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, ώστε να μπορεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προχωρήσει στην πρώτη εκταμίευση εντός των επόμενων μηνών.
ΚΥΠΕ
