Η απειλή του ανοιχτού ελέγχου των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν αναγκάζει τις χώρες του Κόλπου να επανεξετάσουν δαπανηρά σχέδια για νέους αγωγούς πετρελαίου, προκειμένου να εξασφαλίσουν τη συνέχιση των εξαγωγών τους, παρά τις πολιτικές και οικονομικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν.
Aξιωματούχοι και εκτελεστικοί διευθυντές της βιομηχανίας ανέφεραν στους Financial Times ότι οι νέοι αγωγοί ενδέχεται να είναι η μόνη λύση για να μειωθεί η ευαλωτότητα των χωρών του Κόλπου απέναντι σε τυχόν διακοπές στο Oρμούζ.
Το μοντέλο του East-West
Σε αυτό το πλαίσιο, εξάλλου, ο τρέχων πόλεμος έχει υπογραμμίσει τη στρατηγική αξία του αγωγού East-West της Σαουδικής Αραβίας, μήκους 1.200 χιλιομέτρων, ο οποίος κατασκευάστηκε τη δεκαετία του 1980, μετά τους φόβους ότι ο «πόλεμος των δεξαμενόπλοιων» μεταξύ Ιράν και Ιράκ θα έκλεινε το Στενό. Σήμερα, ο αγωγός αυτός αποτελεί μια σημαντική γραμμή ζωής, μεταφέροντας 7 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως στο λιμάνι της Ερυθράς Θάλασσας στο Γιανμπού, παρακάμπτοντας εντελώς το Ορμούζ.
«Αναδρομικά, ο αγωγός East-West φαίνεται σαν μια ιδιοφυής κίνηση», δήλωσε ένας ανώτερος εκτελεστικός διευθυντής της ενεργειακής βιομηχανίας του Κόλπου.
Ο Αμίν Νάσερ, διευθύνων σύμβουλος της κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας Aramco, δήλωσε στους αναλυτές τον περασμένο μήνα ότι ο αγωγός είναι «η κύρια οδός που αξιοποιούμε αυτή τη στιγμή». Τώρα, το βασίλειο εξετάζει πώς να εξάγει περισσότερα από τα 10,2 εκατομμύρια βαρέλια ημερήσιας παραγωγής του μέσω αγωγών, αντί να περάσει από τα ύδατα που ελέγχονται από το Ιράν. Αυτό περιλαμβάνει την εξέταση της επέκτασης της χωρητικότητας του αγωγού East-West ή την κατασκευή νέων διαδρομών.
Προηγούμενα σχέδια για αγωγούς στην περιοχή έχουν σταματήσει επανειλημμένα, ακυρωμένα από το υψηλό κόστος και την πολυπλοκότητα. Ωστόσο, η Μαισούν Καφάφι, ανώτερη σύμβουλος του Atlantic Council για τα προγράμματα της Μέσης Ανατολής, ανέφερε ότι η διάθεση στον Κόλπο έχει αλλάξει. «Αισθάνομαι μια αλλαγή από τα υποθετικά σε μια λειτουργική πραγματικότητα», είπε. «Όλοι κοιτάζουν τον ίδιο χάρτη και καταλήγουν στα ίδια συμπεράσματα».
Αντί για μεμονωμένα έργα, η πιο ανθεκτική επιλογή «δεν είναι ένας μεμονωμένος αγωγός, αλλά ένα δίκτυο, ένα ιστόγραμμα διαδρόμων», είπε η Καφάφι, αν και πρόσθεσε ότι αυτό θα ήταν επίσης το πιο δύσκολο να επιτευχθεί.
Για το μέλλον, οποιοσδήποτε νέος αγωγός είναι πιθανό να αποτελέσει μέρος των εμπορικών διαδρομών μέσω των οποίων θα μπορούν να μεταφέρονται περισσότερα αγαθά πέρα από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.
Μια επιλογή είναι η αναβίωση των σχεδίων υπό την ηγεσία των ΗΠΑ για έναν φιλόδοξο διάδρομο που θα διασχίζει την Ινδία, περνώντας από τον Κόλπο και στη συνέχεια στην Ευρώπη, γνωστό ως IMEC, ανέφερε αξιωματούχος του Κόλπου, αν και ένα μέρος αυτού του έργου περιλάμβανε αρχικά έναν πολιτικά δύσκολο αγωγό που οδηγούσε στο ισραηλινό λιμάνι της Χάιφα.
Ο Γιοσί Αμπού, διευθύνων σύμβουλος της ισραηλινής εταιρείας NewMed Energy, δήλωσε ότι αγωγοί προς τη Μεσόγειο θα κατασκευαστούν, είτε καταλήγουν σε ισραηλινά είτε σε αιγυπτιακά λιμάνια. «Οι άνθρωποι πρέπει να ελέγχουν τη μοίρα τους, με τους φίλους τους», είπε. «Χρειάζεστε αγωγούς πετρελαίου, σιδηροδρομική σύνδεση, σε όλη την περιοχή, χωρίς να δίνετε σε άλλους στενωπούς που θα μας πνίξουν».
Ο Κρίστοφερ Μπους, διευθύνων σύμβουλος της ιδιωτικής λιβανέζικης εταιρείας Cat Group, που ήταν ένας από τους βασικούς κατασκευαστές του αγωγού East-West της Σαουδικής Αραβίας, δήλωσε ότι υπήρχε μεγάλο ενδιαφέρον για νέα έργα ακόμη και πριν ξεκινήσει ο πόλεμος. «Έχουμε λάβει ερωτήσεις για διάφορους αγωγούς», είπε. «Έχω πολλές διαφορετικές παρουσιάσεις στο γραφείο μου».
Οι δυσκολίες
Ωστόσο, οι δυσκολίες παραμένουν τεράστιες. Το κόστος για την αναπαραγωγή του αγωγού East-West σήμερα, που περιλάμβανε την διάνοιξη του σκληρού βασάλτη του όρους Χιτζάζ στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας της Σαουδικής Αραβίας, θα έφτανε σε, τουλάχιστον, 5 δισεκατομμύρια δολάρια, εκτίμησε ο Μπους. Προτάσεις για πιο πολύπλοκες διαδρομές διαμέσου πολλών χωρών από το Ιράκ μέσω Ιορδανίας, Συρίας ή Τουρκίας θα κόστιζαν 15 έως 20 δισεκατομμύρια δολάρια.
«Έχει εξεταστεί. Υπάρχουν ακόμη μελέτες μηχανικής για [τέτοιες διαδρομές από] το Ιράκ. Έχει συζητηθεί μια ευκαιρία», είπε.
Ωστόσο, οι κίνδυνοι ασφάλειας περιλαμβάνουν «πολλές» άτακτες παραμέτρους στο Ιράκ και τη συνεχιζόμενη παρουσία του ISIS ή άλλων ανταρτών. Οι αγωγοί που περνούν νότια προς λιμάνια στο Ομάν θα αντιμετώπιζαν επίσης την δυσκολία της διάβασης τόσο της ερήμου όσο και των σκληρών βουνών, προειδοποίησε ο Μπους.
Τα λιμάνια στο Ομάν δεν είναι άτρωτα από τις απειλές ασφάλειας του Ιράν. Επιθέσεις με drones στο σημαντικό λιμάνι της Σαλάλα τις τελευταίες ημέρες ανάγκασαν το λιμάνι να κλείσει προσωρινά.
Οι πολιτικές προκλήσεις
Οι πολιτικές προκλήσεις περιλαμβάνουν επίσης το ποιος θα λειτουργεί τον αγωγό και θα ελέγχει τη ροή. Ένα δίκτυο αγωγών θα απαιτούσε από τις χώρες του Κόλπου «να εγκαταλείψουν τις ατομιστικές τους πολιτικές και να συνεργαστούν Πάντα θεωρούταν φθηνότερο και πιο ασφαλές να φέρεις ένα πλοίο, να το φορτώσεις και να το στείλεις», πρόσθεσε ο Μπους.
Βραχυπρόθεσμα, οι πιο βιώσιμες επιλογές μπορεί να είναι η επέκταση του αγωγού East-West και η υπάρχουσα διαδρομή του Άμπου Ντάμπι προς το Φουτζέιρα. Αυτό θα αύξανε τη χωρητικότητα χωρίς τις επιπλοκές νέας διασυνοριακής υποδομής.
Η Σαουδική Αραβία θα μπορούσε επίσης να αναπτύξει επιπλέον τερματικούς σταθμούς εξαγωγής στην Ερυθρά Θάλασσα, περιλαμβανομένου του λιμανιού σε βαθιά θάλασσα που κατασκευάζεται για το έργο Νεόμ. «Είμαι σίγουρος ότι το εξετάζουν ως πιθανότητα», δήλωσε ο Μπους. «Έχετε πολλά έξυπνα μυαλά που κοιτάζουν όλα αυτά τώρα. Είναι ένα μεγάλο πρόβλημα».
Το Υπουργείο Ενέργειας της Σαουδικής Αραβίας δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.
Ένας ανώτερος εκτελεστικός διευθυντής της ενεργειακής βιομηχανίας είπε ότι το Άμπου Ντάμπι «πάντα είχε ένα σχέδιο Β για έναν δεύτερο αγωγό προς το Φουτζέιρα». Ωστόσο, πρόσθεσε ότι δεν αναμένονται αποφάσεις μέχρι να ξεκαθαρίσει η μακροπρόθεσμη κατάσταση του Στενού του Ορμούζ. Η Adnoc, η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία του Άμπου Ντάμπι, αρνήθηκε να σχολιάσει.
Η Καφάφι συμφώνησε ότι οι χώρες του Κόλπου θα χρειαστούν χρόνο για να αξιολογήσουν την κατάσταση με το θαλάσσιο πέρασμα, αλλά δήλωσε ότι τώρα αναγνωρίζουν ότι το μέγεθος της τρέχουσας ενεργειακής κρίσης απαιτεί έναν νέο τρόπο σκέψης. «Οι συνομιλίες έχουν προχωρήσει περισσότερο στην αλυσίδα», είπε. «Δεν αναμένω [το status quo] να επιστρέψει εκεί που ήταν πριν την σύγκρουση».
Πηγή: protothema.gr
