Την ανάγκη η κυπριακή κυβέρνηση να επιταχύνει τις μεταρρυθμίσεις, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην πράσινη και ψηφιακή μετάβαση ώστε να διατηρηθεί η αναπτυξιακή δυναμική της οικονομίας, υπογραμμίζει ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM) στην ετήσια έκθεσή του για το 2025. Την ίδια ώρα, ο Μηχανισμός κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για μεσοπρόθεσμες προκλήσεις που αφορούν τις γεωπολιτικές εξελίξεις, τη γήρανση του πληθυσμού, την κλιματική αλλαγή, την ενεργειακή ασφάλεια αλλά και την ανθεκτικότητα της χώρας ως προς την υδατική επάρκεια.
«Η οικονομία θα ωφεληθεί από μια νέα μεταρρυθμιστική ώθηση, περιλαμβανομένης της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης, ώστε να διατηρηθεί η ανάπτυξη», σημειώνει χαρακτηριστικά ο ΕΣΜ, προσθέτοντας ότι οι μεσοπρόθεσμες προκλήσεις για την Κύπρο περιλαμβάνουν «τη διαχείριση των γεωπολιτικών εξελίξεων, τη γήρανση, την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, την ενίσχυση του ενεργειακού μείγματος, καθώς και την ενδυνάμωση της ανθεκτικότητας του υδατικού εφοδιασμού».
Γεωπολιτικές αναταράξεις
Παρά το ασταθές γεωπολιτικό περιβάλλον στην περιοχή, η κυπριακή οικονομία συνέχισε την ισχυρή της πορεία το 2025, καταγράφοντας ανάπτυξη 3,8%, επίδοση που κατατάσσει τη χώρα μεταξύ των ταχύτερα αναπτυσσόμενων οικονομιών της ευρωζώνης.
Σύμφωνα με την έκθεση, η ανάπτυξη στηρίχθηκε κυρίως στην εγχώρια ζήτηση, ενώ σημαντική ώθηση προσέφερε και η εξωτερική ζήτηση, ιδιαίτερα μέσω της ανθεκτικής πορείας του τουρισμού και των εξαγωγών υπηρεσιών.
Την ίδια ώρα, ο πληθωρισμός αποκλιμακώθηκε αισθητά στο 0,9%, στοιχείο που καταδεικνύει τη σταθεροποίηση των τιμών μετά τις πληθωριστικές πιέσεις των προηγούμενων ετών. Παράλληλα, η αγορά εργασίας συνέχισε να βελτιώνεται, με το ποσοστό ανεργίας να υποχωρεί κατά μέσο όρο στο 4,4% το 2025.
Ωστόσο, ο ΕΣΜ επισημαίνει ότι, παρά την πρόοδο που σημειώθηκε, η υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που συνδέονται με το πρόγραμμα Next Generation EU παρέμεινε πίσω από το χρονοδιάγραμμα, κάτι που θα μπορούσε να περιορίσει τις μελλοντικές αναπτυξιακές δυνατότητες της οικονομίας.
Τα δημόσια οικονομικά
Στο δημοσιονομικό πεδίο, ο Μηχανισμός καταγράφει επιδείνωση του πρωτογενούς πλεονάσματος, χωρίς όμως να εκφράζει ανησυχία για τη γενικότερη πορεία των δημόσιων οικονομικών.
Μετά το ιστορικά υψηλό επίπεδο μεταξύ των χωρών της ευρωζώνης το 2024, το πρωτογενές πλεόνασμα της Κύπρου υποχώρησε στο 4,5% του ΑΕΠ το 2025, κυρίως επειδή ο ρυθμός αύξησης των δημόσιων δαπανών ξεπέρασε την αντίστοιχη αύξηση των δημοσίων εσόδων.
Παρά τη σχετική αυτή επιβράδυνση, τα δημόσια έσοδα συνέχισαν να αυξάνονται με σταθερό ρυθμό, ενώ το δημόσιο χρέος συνέχισε την εντυπωσιακή καθοδική του πορεία.
Η αναλογία χρέους προς ΑΕΠ μειώθηκε στο 55% το 2025, από 63% το 2024, έχοντας υπερδιπλασιαστεί προς τα κάτω από το υψηλό 114% που καταγράφηκε το 2020, στην κορύφωση της πανδημικής κρίσης.
Την ίδια ώρα, η εμπιστοσύνη των αγορών προς την κυπριακή οικονομία παρέμεινε ισχυρή, με τις αποδόσεις των κυπριακών κρατικών ομολόγων να κινούνται κατά μέσο όρο κοντά στο 3%, ενώ η διαφορά απόδοσης (spread) έναντι της Γερμανίας συρρικνώθηκε περίπου στις 30 μονάδες βάσης κατά τη διάρκεια του 2025.
Τράπεζες και «κόκκινα δάνειαη»
Θετική εικόνα παρουσιάζει και ο τραπεζικός τομέας, με τις κυπριακές τράπεζες να διατηρούν υψηλή κερδοφορία και να ενισχύουν περαιτέρω τα κεφαλαιακά και ρευστά αποθέματά τους, σε επίπεδα σημαντικά υψηλότερα από τον μέσο όρο της ευρωζώνης.
Ο ΕΣΜ σημειώνει ότι το 2025 χαρακτηρίστηκε από σημαντική συγκέντρωση του τραπεζικού συστήματος, καθώς πραγματοποιήθηκαν δύο μεγάλες διασυνοριακές εξαγορές.
Η νέα δανειοδότηση κατέγραψε μέτρια αύξηση σε σύγκριση με το 2024, κυρίως λόγω της ζήτησης από επιχειρήσεις. Ωστόσο, ο ρυθμός βελτίωσης της ποιότητας των τραπεζικών χαρτοφυλακίων επιβραδύνθηκε.
Παρά το γεγονός ότι ο δείκτης μη εξυπηρετούμενων δανείων μειώθηκε στο 3,2% – το χαμηλότερο επίπεδο από το 2014 – ο Μηχανισμός τονίζει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές προκλήσεις στη διαχείριση των παλαιών προβληματικών δανείων, ειδικά στις μικρότερες τράπεζες και στις εταιρείες εξαγοράς πιστώσεων.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στη διατήρηση υφιστάμενων μεταρρυθμίσεων, με τον ΕΣΜ να αναφέρεται ειδικά στη σημασία διατήρησης ενός λειτουργικού πλαισίου εκποιήσεων.
Οι κίνδυνοι από τη Μέση Ανατολή
Καθοριστικός παράγοντας αβεβαιότητας για την κυπριακή οικονομία παραμένει το διεθνές περιβάλλον, με την έκθεση να δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Ο ΕΣΜ προειδοποιεί ότι ενδεχόμενη κλιμάκωση της σύγκρουσης θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά την κυπριακή οικονομία, περιορίζοντας τον τουρισμό και την εγχώρια ζήτηση, ενώ παράλληλα θα μπορούσε να προκαλέσει έντονες διακυμάνσεις στις τιμές της ενέργειας και των εμπορευμάτων.
Η αύξηση των τιμών του πετρελαίου, σημειώνεται, ενδέχεται να μεταφραστεί σε υψηλότερο πληθωρισμό, ενώ πιθανές διαταραχές στις αερομεταφορές θα μπορούσαν να πλήξουν την τουριστική βιομηχανία. Το εύρος των επιπτώσεων, σύμφωνα με τον Μηχανισμό, θα εξαρτηθεί από την ένταση, τη διάρκεια και την κλίμακα της κρίσης.
Παρά τους κινδύνους, η αξιολόγηση του ΕΣΜ καταλήγει ότι η Κύπρος διατηρεί την ικανότητα να εξυπηρετήσει πλήρως τις υποχρεώσεις της προς τον Μηχανισμό το 2026, ενώ οι κίνδυνοι για τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους παραμένουν χαμηλοί τόσο μεσοπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα.
