Αλλάζει από την 1η Ιουλίου το τοπίο στις ηλεκτρονικές αγορές από πλατφόρμες όπως οι Temu, Shein και AliExpress, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση ενεργοποιεί νέο μεταβατικό καθεστώς τελωνειακών επιβαρύνσεων για μικροδέματα που εισέρχονται από τρίτες χώρες. Η πιο σημαντική αλλαγή είναι ότι καταργείται στην πράξη η απαλλαγή δασμών για αγορές έως €150, με την επιβολή σταθερού τέλους €3 - όχι ανά δέμα, αλλά ανά διαφορετική κατηγορία προϊόντος.
Η διαφοροποίηση αυτή θεωρείται κρίσιμη, καθώς αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται το τελικό κόστος μιας παραγγελίας. Για παράδειγμα, αν ένας καταναλωτής αγοράσει ένα μπλουζάκι, ένα ζευγάρι παπούτσια και ένα power bank σε μία αποστολή, θα επιβαρυνθεί με €9, αφού πρόκειται για τρεις διαφορετικές τελωνειακές κατηγορίες. Αντίθετα, αν αγοράσει τρία ίδια μπλουζάκια, το τέλος θα παραμείνει στα €3.
Η νέα ρύθμιση αποτελεί μέρος της ευρύτερης μεταρρύθμισης του ευρωπαϊκού τελωνειακού πλαισίου, με στόχο να αντιμετωπιστεί η αλματώδης αύξηση μικροδεμάτων που φτάνουν καθημερινά στην ευρωπαϊκή αγορά. Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΕ, μόνο το 2024 εισήλθαν στην Ένωση 4,6 δισεκατομμύρια μικροδέματα, με το 91% να προέρχεται από την Κίνα.
Οι Βρυξέλλες υποστηρίζουν ότι το μέτρο αποσκοπεί στην αποκατάσταση ίσων όρων ανταγωνισμού για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, οι οποίες εδώ και χρόνια διαμαρτύρονται ότι ανταγωνίζονται προϊόντα που εισέρχονται ουσιαστικά αδασμολόγητα. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνδέει την αλλαγή με ζητήματα ασφάλειας προϊόντων, απάτης και περιβαλλοντικού αποτυπώματος.
Για τους καταναλωτές στην Κύπρο, όπου οι διαδικτυακές αγορές από ασιατικές πλατφόρμες έχουν εκτοξευθεί λόγω χαμηλών τιμών, μπορεί τα €3 εκ πρώτης όψεως να φαίνονται μικρή επιβάρυνση, ωστόσο το κόστος αυξάνεται αισθητά σε ταυτόχρονες αγορές από διαφορετικές κατηγορίες. Επιπλέον, σε περίπτωση επιστροφής προϊόντος, το τέλος δεν θα επιστρέφεται, γεγονός που ενδέχεται να αλλάξει και τη συμπεριφορά των καταναλωτών.
Συνοπτικά, το νέο καθεστώς προβλέπει τα εξής:
Η επιβάρυνση των 3 ευρώ υπολογίζεται ανά διαφορετικό είδος προϊόντος και όχι ανά δέμα.
Αν ένα δέμα περιέχει ένα βιβλίο, ένα σημειωματάριο και ένα στυλό, πρόκειται για τρία διαφορετικά είδη. Στην περίπτωση αυτή επιβάλλεται τέλος 9 ευρώ συνολικά, στο οποίο προστίθεται ο αναλογών ΦΠΑ και τυχόν λοιπές επιβαρύνσεις.
Αν ένα δέμα περιλαμβάνει δύο πανομοιότυπα σημειωματάρια με τα ίδια χαρακτηριστικά, αυτά θεωρούνται ένα είδος και επιβάλλεται συνολικός δασμός 3 ευρώ.
Ο ειδικός εισαγωγικός δασμός καταβάλλεται στις τελωνειακές αρχές από τον διασαφιστή της εισαγωγής, δηλαδή από την ηλεκτρονική πλατφόρμα, τον πωλητή, τη μεταφορική εταιρεία ή τους εξουσιοδοτημένους αντιπροσώπους τους, ανάλογα με το μοντέλο διαχείρισης της αποστολής.
Σε περίπτωση απλής επιστροφής προϊόντος λόγω υπαναχώρησης ή αλλαγής γνώμης του καταναλωτή, το τέλος που καταβλήθηκε κατά την εισαγωγή δεν επιστρέφεται.
Στις περιπτώσεις που προβλέπονται από την τελωνειακή νομοθεσία, όπως όταν τα προϊόντα αποδειχθούν ελαττωματικά ή δεν ανταποκρίνονται στους όρους της σύμβασης, είναι δυνατή η επιστροφή του καταβληθέντος ποσού, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες τελωνειακές διαδικασίες.
Η εφαρμογή του νέου τέλους δεν επηρεάζει τις ισχύουσες διαδικασίες απόδοσης του ΦΠΑ στις εξ αποστάσεως πωλήσεις εισαγόμενων αγαθών.
Ο ΦΠΑ εξακολουθεί να καταβάλλεται κατά την αγορά του προϊόντος μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας, όταν χρησιμοποιείται το σύστημα Import One Stop Shop (IOSS).
Το καθεστώς ΦΠΑ ισχύει κατά τον τελωνισμό του προϊόντος από τον καταναλωτή, όταν εφαρμόζονται οι Ειδικές Ρυθμίσεις (Special Arrangements).
Οι νέες ρυθμίσεις δεν επηρεάζουν τις διαδικασίες αγοράς και αποστολής αγαθών που πραγματοποιούνται εντός της Κύπρου ή μεταξύ κρατών-μελών της ΕΕ.
