Ο οίκος αξιολόγησης Morningstar DBRS αναβάθμισε την προοπτική (trend) της Κυπριακής Δημοκρατίας από σταθερή σε θετική, διατηρώντας παράλληλα την πιστοληπτική αξιολόγηση στο «Α».
Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση, η θετική προοπτική αντανακλά την εκτίμηση της Morningstar DBRS ότι η Κύπρος θα διατηρήσει την ισχυρή δημοσιονομική της θέση και θα συνεχίσει να μειώνει το βάρος του δημόσιου χρέους της. Οι ευνοϊκές προοπτικές οικονομικής ανάπτυξης και τα σημαντικά διαρθρωτικά δημοσιονομικά πλεονάσματα, προστίθεται, συμβάλλουν στη μείωση του δείκτη δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ από το αναμενόμενο 49,9% φέτος σε κάτω από 40% έως το 2029.
Η Morningstar DBRS εκτιμά ότι η ισχυρή ιδιωτική κατανάλωση, οι αυξημένες επενδύσεις και οι υψηλές εξαγωγές τουριστικών και μη τουριστικών υπηρεσιών θα συνεχίσουν να στηρίζουν την οικονομική ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια. Μετά την ανάπτυξη κατά 3,8% το 2025, η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου αναμένει ότι το πραγματικό ΑΕΠ θα αυξάνεται κατά περίπου 3,0% ετησίως στη διάρκεια της περιόδου πρόβλεψης.
Όπως σημειώνεται, ο πόλεμος στο Ιράν επηρεάζει την κυπριακή οικονομία λιγότερο από ό,τι είχε αρχικά εκτιμηθεί, αν και η μείωση του τουρισμού και η αύξηση του εισαγόμενου πληθωρισμού αναμένεται να επιβαρύνουν την οικονομική δραστηριότητα κατά το τρέχον έτος.
Όσον αφορά τη δημοσιονομική πολιτική, το Υπουργείο Οικονομικών προβλέπει ότι το δημοσιονομικό πλεόνασμα θα περιοριστεί φέτος στο 2,3% του ΑΕΠ, από 3,4% το 2025. Ωστόσο, το Υπουργείο εκτιμά ότι τα πλεονάσματα θα διευρυνθούν εκ νέου τα επόμενα χρόνια, χάρη στην ισχυρή αύξηση των εσόδων που προκύπτει από τη συνεχιζόμενη ανάπτυξη της οικονομίας και την αύξηση των εισφορών κοινωνικών ασφαλίσεων.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις του Υπουργείου Οικονομικών, το δημοσιονομικό πλεόνασμα της χώρας θα επανέλθει κοντά στο 3% του ΑΕΠ τα επόμενα χρόνια και θα φθάσει το 3,6% του ΑΕΠ έως το 2029.
Ο οίκος αναφέρει ότι η πιστοληπτική αξιολόγηση της Κύπρου υποστηρίζεται από την καλή ποιότητα των θεσμών, τη συμμετοχή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωζώνη, το σταθερό εγχώριο πολιτικό περιβάλλον, καθώς και από τις ισχυρές δημοσιονομικές και οικονομικές πολιτικές που εφαρμόζει η χώρα.
Από την άλλη, η αξιολόγηση περιορίζεται από το συγκριτικά χαμηλό επίπεδο παραγωγικότητας της εργασίας και από το μικρό μέγεθος της οικονομίας, η οποία βασίζεται κυρίως στις υπηρεσίες, γεγονός που καθιστά τη χώρα πιο ευάλωτη σε εξωτερικούς οικονομικούς κλυδωνισμούς.
Τράπεζες
Όσον αφορά τις τράπεζες, αναφέρεται ότι η χρηματοοικονομική κατάσταση του κυπριακού τραπεζικού τομέα έχει βελτιωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Ο μέσος δείκτης Κεφαλαίων Κοινών Μετοχών της Κατηγορίας 1 (CET1) ανήλθε στο 25,1% τον Μάρτιο του 2026, συγκαταλεγόμενος μεταξύ των υψηλότερων στην Ευρώπη, έναντι 17,8% το 2022. Παράλληλα, οι θέσεις ρευστότητας των τραπεζών εξακολουθούν να υποστηρίζονται από πολύ υψηλά ταμειακά διαθέσιμα.
Η ποιότητα του ενεργητικού του τραπεζικού συστήματος έχει επίσης βελτιωθεί αισθητά. Ο δείκτης μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων (NPEs) μειώθηκε στο 1,6% τον Μάρτιο του 2026, από 17,9% το 2019, σύμφωνα με τον ορισμό της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών (EBA). Η μείωση αυτή αντανακλά κυρίως τις μεγάλες πωλήσεις χαρτοφυλακίων προβληματικών περιουσιακών στοιχείων σε εταιρείες εξαγοράς πιστώσεων, καθώς και τις αναδιαρθρώσεις δανείων μέσω διαγραφών και αποπληρωμών.
Οι κίνδυνοι που απορρέουν από το σημαντικό απόθεμα προβληματικών στοιχείων ενεργητικού του παρελθόντος αντισταθμίζονται από τις ισχυρές προοπτικές οικονομικής ανάπτυξης, καθώς και από την υψηλή κερδοφορία και φερεγγυότητα του τραπεζικού τομέα.
Ωστόσο, το σημαντικό ύψος του προβληματικού ιδιωτικού χρέους που εξακολουθεί να υφίσταται στην οικονομία και δεν έχει ακόμη επιλυθεί πλήρως παραμένει μια διαρθρωτική αδυναμία. Η παράμετρος αυτή δικαιολογεί την αρνητική προσαρμογή στην αξιολόγηση του πυλώνα «Νομισματική Πολιτική και Χρηματοπιστωτική Σταθερότητα» (Monetary Policy and Financial Stability).
Εξωτερικός τομέας της Κύπρου
Στην ανακοίνωση αναφέρεται ακόμη ότι ο ρόλος της Κύπρου ως διεθνούς χρηματοοικονομικού κέντρου, με σημαντική παρουσία Οντοτήτων Ειδικού Σκοπού (Special Purpose Entities - SPEs) που διατηρούν περιορισμένους δεσμούς με την εγχώρια οικονομία, επηρεάζει σημαντικά τα εξωτερικά οικονομικά μεγέθη της χώρας.
Η καθαρή διεθνής επενδυτική θέση (Net International Investment Position - NIIP) της Κύπρου διαμορφώθηκε σε αρνητικό 77,2% του ΑΕΠ το 2025. Ωστόσο, όταν εξαιρούνται τα εξωτερικά περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις που συνδέονται με τις SPEs, η αρνητική θέση περιορίζεται σημαντικά στο 24,5% του ΑΕΠ.
Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών (Current Account Deficit - CAD) διευρύνθηκε τα τελευταία χρόνια, κυρίως λόγω της ισχυρής εγχώριας ζήτησης στην οικονομία εκτός SPEs. Εξαιρουμένων των SPEs, το έλλειμμα ανήλθε στο 7,3% του ΑΕΠ το 2025, έναντι μόλις 1,4% το 2017.
Η εξωτερική αυτή ανισορροπία οφείλεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στο μεγάλο έλλειμμα του ισοζυγίου πρωτογενών εισοδημάτων, το οποίο προκύπτει από τις σημαντικές εκροές κερδών προς ξένους μετόχους. Το γεγονός αυτό υπερκαλύπτει τη θετική συμβολή του εμπορικού ισοζυγίου υπηρεσιών, η οποία στηρίζεται στις ισχυρές επιδόσεις του τουρισμού, καθώς και στην αυξανόμενη εξαγωγική δραστηριότητα στους τομείς των τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών (ΤΠΕ) και των υπηρεσιών που σχετίζονται με τη διανοητική ιδιοκτησία.
Η χρηματοδότηση του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών πραγματοποιείται κυρίως μέσω εισροών άμεσων ξένων επενδύσεων (ΑΞΕ) που δεν δημιουργούν χρέος, όπως οι αγορές ακινήτων από ξένους επενδυτές και οι αυξήσεις κεφαλαίου σε επιχειρήσεις. Ως εκ τούτου, επισημαίνεται, περιορίζονται οι κίνδυνοι που συνδέονται με τη μεγάλη εξωτερική αποταμιευτική ανεπάρκεια της χώρας.
Παράλληλα, το ακαθάριστο εξωτερικό χρέος, εξαιρουμένων των SPEs, μειώθηκε σημαντικά στο 162% του ΑΕΠ το 2025, από 315% του ΑΕΠ το 2017, γεγονός που καταδεικνύει ουσιαστική βελτίωση της εξωτερικής θέσης της οικονομίας.
Οι σημαντικές στρεβλώσεις που προκαλούν οι SPEs στα εξωτερικά στατιστικά στοιχεία αποτελούν τη βάση για τη θετική ποιοτική προσαρμογή στην αξιολόγηση του πυλώνα «Ισοζύγιο Πληρωμών» (Balance of Payments).
Παράγοντες που επηρεάζουν την πιστοληπτική αξιολόγηση
Η πιστοληπτική αξιολόγηση της Κύπρου θα μπορούσε να αναβαθμιστεί εάν συμβεί ένα ή συνδυασμός των ακόλουθων παραγόντων:
- Ο δείκτης δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ συνεχίσει να μειώνεται σύμφωνα με τις σημερινές εκτιμήσεις.
- Υπάρξουν ενδείξεις μεγαλύτερης ανθεκτικότητας της οικονομίας και αύξησης της παραγωγικότητας της εργασίας.
Η Morningstar DBRS θα μπορούσε να επαναφέρει την προοπτική (trend) της αξιολόγησης σε σταθερή (Stable), εάν η οικονομία αποδειχθεί λιγότερο ανθεκτική απέναντι σε εξωτερικούς κραδασμούς ή εάν η προβλεπόμενη μείωση του δημόσιου χρέους υπολείπεται σημαντικά των προσδοκιών της.
Η πιστοληπτική αξιολόγηση θα μπορούσε να υποβαθμιστεί εάν συμβεί ένα ή συνδυασμός των ακόλουθων παραγόντων:
- Σημαντική επιδείνωση της πορείας του δημόσιου χρέους.
- Διαρθρωτικές αλλαγές στην οικονομία που αποδυναμώνουν τις αναπτυξιακές προοπτικές της χώρας.
