Παρά τη σταθερή βελτίωση της παραγωγικότητας στην κυπριακή οικονομία κατά τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, οι επιδόσεις διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των παραγωγικών τομέων. Έρευνα του Κέντρου Οικονομικών Ερευνών του Πανεπιστημίου Κύπρου καταδεικνύει ότι η αύξηση της παραγωγικότητας και των πραγματικών αμοιβών συγκεντρώνεται σε περιορισμένο αριθμό κλάδων, αναδεικνύοντας την ανάγκη για πιο στοχευμένες πολιτικές ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας και του βιοτικού επιπέδου.
H έρευνα εξετάζει την παραγωγικότητα και την αμοιβή της εργασίας σε δέκα βασικούς τομείς της οικονομίας κατά την περίοδο 1996–2025, καθώς και τις εκτιμήσεις της Συνολικής Παραγωγικότητας (Total Factor Productivity – TFP) έως το 2024.
Εκτός της καταγραφής των συνολικών τάσεων της παραγωγικότητας, η ανάλυση συγκρίνει την εξέλιξη της παραγωγικότητας με τις μεταβολές στην πραγματική αμοιβή της εργασίας, η οποία υπολογίζεται τόσο σε σχέση με τις τιμές παραγωγής ανά τομέα, όσο και με βάση τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΔΤΚ).
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η παραγωγικότητα της εργασίας στην Κύπρο αυξήθηκε με μέσο ετήσιο ρυθμό 1,44% την περίοδο 1996–2025. Ωστόσο, η συνολική αυτή επίδοση αποκρύπτει σημαντικές διαφορές μεταξύ των τομέων.
Ο τομέας της Ενημέρωσης και Επικοινωνίας κατέγραψε σταθερά τις υψηλότερες επιδόσεις, με μέση ετήσια αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας κατά 5,27%, και ακολούθησαν οι Χρηματοπιστωτικές και Ασφαλιστικές Δραστηριότητες (2,33%) και το Χονδρικό και Λιανικό Εμπόριο (1,61%).
Αντίθετα, η Γεωργία, Δασοκομία και Αλιεία (-0,90%), η Διαχείριση Ακίνητης Περιουσίας (-0,84%), οι Τέχνες και Άλλες Υπηρεσίες (-0,82%) και οι Κατασκευές (-0,10%) κατέγραψαν αρνητικούς ρυθμούς μεταβολής της παραγωγικότητας.
Ανάλογη εικόνα προκύπτει και από τις εκτιμήσεις της Συνολικής Παραγωγικότητας (TFP). Η Συνολική Παραγωγικότητα, στο σύνολο της οικονομίας, αυξήθηκε με μέσο ετήσιο ρυθμό 0,99%, ενώ στην Ενημέρωση και Επικοινωνία ο αντίστοιχος ρυθμός ανήλθε σε 4,38%. Αντίθετα, αρνητικοί ρυθμοί καταγράφηκαν στη Γεωργία, στις Κατασκευές, στη Βιομηχανία και στις Τέχνες και Άλλες Υπηρεσίες. Συνεπώς, τονιζεται, τόσο η παραγωγικότητα της εργασίας, όσο και η Συνολική Παραγωγικότητα δείχνουν ότι οι βελτιώσεις στην παραγωγικότητα έχουν συγκεντρωθεί σε σχετικά μικρό αριθμό τομέων.
Η ανάλυση της παραγωγικότητας συμπληρώνεται με την εξέταση της εξέλιξης της αμοιβής της εργασίας σε σχέση με την παραγωγικότητα της εργασίας. Κατά την περίοδο 1996–2025, η πραγματική αμοιβή της εργασίας αυξήθηκε με μέσο ετήσιο ρυθμό 1,10% όταν υπολογίζεται με βάση τις τιμές παραγωγής κάθε τομέα και 1,12% όταν προσαρμόζεται με βάση τον ΔΤΚ. Κατά την ίδια περίοδο, η παραγωγικότητα της εργασίας αυξήθηκε με μέσο ετήσιο ρυθμό 1,44%.
Η σχέση μεταξύ των δύο μεγεθών, ωστόσο, διαφέρει ανά τομέα. Στην Ενημέρωση και Επικοινωνία καταγράφηκαν σημαντικές αυξήσεις τόσο στην παραγωγικότητα, όσο και στην αμοιβή της εργασίας.
Αντίθετα, στη Γεωργία η παραγωγικότητα μειώθηκε, ενώ η αμοιβή της εργασίας αυξήθηκε.
Κατά την πιο πρόσφατη περίοδο (2022–2025), ο ρυθμός αύξησης της αμοιβής της εργασίας επιταχύνθηκε στους περισσότερους τομείς. Στο σύνολο της οικονομίας, η παραγωγικότητα της εργασίας αυξήθηκε με μέσο ετήσιο ρυθμό 1,70%, ενώ η πραγματική αμοιβή της εργασίας αυξήθηκε κατά 1,30% με βάση τις τιμές παραγωγής κάθε τομέα και κατά 1,95% με βάση τον ΔΤΚ.
Η Ενημέρωση και Επικοινωνία ξεχώρισε και πάλι, καταγράφοντας μέση ετήσια αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας κατά 6,51% και της πραγματικής αμοιβής της εργασίας κατά 10,37% με βάση τις τιμές παραγωγής του τομέα και κατά 9,93% με βάση τον ΔΤΚ.
Η Γεωργία, από την άλλη πλευρά, κατέγραψε μέση ετήσια μείωση της παραγωγικότητας της εργασίας κατά 4,06%, της πραγματικής αμοιβής της εργασίας με βάση τις τιμές παραγωγής κατά 1,83% και της πραγματικής αμοιβής της εργασίας με βάση τον ΔΤΚ κατά 0,74%.
Τα αποτελέσματα αυτά δείχνουν ότι οι διαφορετικές επιδόσεις των τομέων ως προς την παραγωγικότητα συνοδεύονται και από διαφορετικές εξελίξεις στην αμοιβή της εργασίας.
Συνολικά, από την ανάλυση προκύπτουν δύο βασικά συμπεράσματα. Πρώτον, οι βελτιώσεις στην παραγωγικότητα συγκεντρώνονται σε σχετικά μικρό αριθμό τομέων. Δεύτερον, η σχέση μεταξύ παραγωγικότητας και αμοιβής της εργασίας διαφοροποιείται σημαντικά μεταξύ των τομέων της οικονομίας.
Όπως τονίζεται, η σταθερή αύξηση της παραγωγικότητας αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Κύπρου, τη μακροχρόνια αύξηση των εισοδημάτων από εργασία και τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου. Στο πλαίσιο αυτό, τα αποτελέσματα της ανάλυσης υποδηλώνουν ότι τα οριζόντια μέτρα πολιτικής ενδέχεται να μην επαρκούν, καθιστώντας αναγκαίες παρεμβάσεις που λαμβάνουν υπόψη τα χαρακτηριστικά και τις επιδόσεις κάθε τομέα.
