Η λειτουργία ενός σύγχρονου Πληροφοριακού Συστήματος αποτελεί για κάθε πιστωτικό ίδρυμα τη «ραχοκοκαλιά» της λειτουργίας του. Για τον Οργανισμό Χρηματοδοτήσεως Στέγης (ΟΧΣ), η ανάγκη αυτή ήταν ακόμη πιο επιτακτική, καθώς ο Οργανισμός παρέμενε τεχνολογικά εξαρτημένος από την Κυπριακή Εταιρεία Διαχείρισης Περιουσιακών Στοιχείων (ΚΕΔΙΠΕΣ). Ωστόσο το φιλόδοξο έργο για νέο Πληροφοριακό Σύστημα (ΠΣ), που προκηρύχθηκε το 2018 και συμβασιοποιήθηκε το 2019, δεν ολοκληρώθηκε ποτέ.
Ένα έργο που εκτροχιάστηκε
Η σύμβαση HFC 01/2018, συνολικής αξίας €10,245 εκατ. (χωρίς τις μεταγενέστερες αλλαγές), προέβλεπε την πλήρη υλοποίηση του νέου συστήματος μέχρι τον Ιανουάριο του 2021 και τη λειτουργία του για περίοδο 6+3 ετών. Το έργο θα αντικαθιστούσε το σύστημα Sopra και θα παρείχε στον ΟΧΣ σύγχρονες τραπεζικές δυνατότητες, όπως ηλεκτρονική τραπεζική, πιστωτικές κάρτες και αυτόματες συναλλαγές.
Ωστόσο, ήδη από το 2021 είχαν εντοπιστεί σοβαρά προβλήματα στην απόδοση του υπεργολάβου που ήταν υπεύθυνος για το κεντρικό τραπεζικό σύστημα. Το Διοικητικό Συμβούλιο του ΟΧΣ ζήτησε την αντικατάστασή του, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Το έργο ουσιαστικά «πάγωσε», ενώ η αδυναμία λήψης αποφάσεων επιδεινώθηκε από τη μη πλήρη συγκρότηση του Διοικητικού Συμβουλίου και τη μη πλήρωση της θέσης Γενικού Διευθυντή για περίπου ενάμιση χρόνο.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία σε ειδική έκθεσή της αποκλειστικά για την υλοποίηση της σύμβασης HFC 01/2018 για την προμήθεια και εγκατάσταση νέου Τραπεζικού Πληροφοριακού Συστήματος (ΠΣ) στον Οργανισμό Χρηματοδοτήσεως Στέγης (ΟΧΣ) καταγράφει ότι καθοριστικές αποφάσεις ελήφθησαν με μεγάλη καθυστέρηση. Ενδεικτικά, προειδοποιητική επιστολή τερματισμού της σύμβασης στάλθηκε μόλις τον Οκτώβριο του 2023, δηλαδή σχεδόν τρία χρόνια μετά τη συμβατική ημερομηνία ολοκλήρωσης.
«Η αποτυχία υλοποίησης του νέου ΠΣ δεν αποτελεί απλώς τεχνική ή συμβατική αστοχία, αλλά ζήτημα στρατηγικής σημασίας αφού τα κεντρικά συστήματα πληροφορικής στον τραπεζικό τομέα αποτελούν τη ραχοκοκαλιά λειτουργίας των πιστωτικών ιδρυμάτων. Ο ΟΧΣ γενικότερα καλείται να λειτουργεί ως σύγχρονη, υγιής και ανταγωνιστική τράπεζα, ικανή να στηρίζει αποτελεσματικά τη στεγαστική πολιτική και την οικονομία», αναφέρει ο Γενικός Ελεγκτής, Ανδρέας Παπακωνσταντίνου στον πρόλογο της έκθεσης.
Πληρωμές και πρόσθετο κόστος
Μέχρι το τέλος του 2024, ο ΟΧΣ είχε καταβάλει στον ανάδοχο €3,45 εκατ. για εργασίες υλοποίησης και αλλαγές, χωρίς όμως να παραλάβει λειτουργικό νέο Πληροφοριακό Σύστημα. Παράλληλα, αναγκάστηκε να συνεχίσει –και να επεκτείνει– τη συνεργασία του με την ΚΕΔΙΠΕΣ, πληρώνοντας σημαντικά ποσά για φιλοξενία και συντήρηση του παλαιού συστήματος.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία υπολογίζει ότι, για την πενταετία 2021–2025, ο ΟΧΣ επιβαρύνθηκε με πρόσθετο κόστος τουλάχιστον €3,55 εκατ., σε σύγκριση με το σενάριο κατά το οποίο το νέο σύστημα θα είχε τεθεί σε κανονική λειτουργία. Στο ποσό αυτό δεν περιλαμβάνεται το διοικητικό κόστος, δηλαδή ο χρόνος και οι πόροι που δαπανήθηκαν από προσωπικό, Διοικητικό Συμβούλιο και συμβούλους.
Ζήτημα νομιμότητας
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει η Έκθεση στην τροποποίηση της σύμβασης που εγκρίθηκε τον Δεκέμβριο του 2024 από την Κεντρική Επιτροπή Αλλαγών και Απαιτήσεων (ΚΕΑΑ). Με την τροποποίηση αυτή, το αντικείμενο της σύμβασης μεταβλήθηκε ουσιωδώς: αντί για υλοποίηση νέου Πληροφοριακού Συστήματος, περιορίστηκε στην αξιοποίηση εξοπλισμού και περιφερειακών συστημάτων.
Κατά την Ελεγκτική Υπηρεσία, η αλλαγή αυτή παραβιάζει τις πρόνοιες του Ν.73(Ι)/2016 περί δημοσίων συμβάσεων, καθώς αλλοιώνει τον χαρακτήρα της αρχικής συμφωνίας. Επιπλέον, επισημαίνεται ότι, εάν ο στόχος ήταν απλώς η προμήθεια εξοπλισμού, θα έπρεπε να προκηρυχθεί νέος ανοικτός διαγωνισμός, με ευρύτερο ανταγωνισμό και πιθανό όφελος για τον Οργανισμό.
Η χαμένη εγγυητική
Ένα ακόμη σημείο κριτικής αφορά τη μη κατάσχεση της εγγυητικής πιστής εκτέλεσης, ύψους €452 χιλ., κάτι που θα μπορούσε να είχε γίνει σε περίπτωση έγκαιρου τερματισμού της σύμβασης. Παράλληλα, διαπιστώνονται παραλείψεις στη λήψη έγκαιρων εγκρίσεων από την ΚΕΑΑ για παρατάσεις και αλλαγές, κατά παράβαση της νομοθεσίας.
Η αποτυχία υλοποίησης του νέου συστήματος, σύμφωνα με την Έκθεση, έχει και ουσιαστικές λειτουργικές συνέπειες: ο ΟΧΣ παραμένει χωρίς σύγχρονες τραπεζικές υπηρεσίες που θεωρούνται δεδομένες σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον.
Τι απαντά ο ΟΧΣ
Στην απαντητική του επιστολή, που περιλαμβάνεται αυτούσια στην Έκθεση, ο ΟΧΣ αναγνωρίζει ότι το έργο αντιμετώπισε σοβαρά προβλήματα, αποδίδοντάς τα τόσο στην πανδημία Covid-19 όσο και σε εσωτερικές διοικητικές δυσλειτουργίες. Επισημαίνει ότι η έλλειψη πλήρως στελεχωμένου Διοικητικού Συμβουλίου και η απουσία Γενικού Διευθυντή καθυστέρησαν κρίσιμες αποφάσεις, ενώ υποστηρίζει ότι οι επιλογές που έγιναν στη συνέχεια είχαν χαρακτήρα «λύσης ανάγκης», προκειμένου να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη λειτουργία του Οργανισμού.
Ο ΟΧΣ τονίζει, επίσης, ότι οι τροποποιήσεις και οι παρατάσεις εγκρίθηκαν από τα αρμόδια όργανα και ότι προτεραιότητα παραμένει η σταδιακή τεχνολογική αναβάθμιση και η μελλοντική απεξάρτηση από την ΚΕΔΙΠΕΣ.
Η Έκθεση έχει κοινοποιηθεί στον Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας, με πρόσθετες παρατηρήσεις, αφήνοντας ανοικτό να υπάρξουν και άλλες συνέπειες.
