Η προσωπική απεσταλμένη του ΟΗΕ Μαρία Άνχελα Ολγκίν ξεκίνησε χθες έναν νέο γύρο επαφών με τους δύο ηγέτες, εκφράζοντας αισιοδοξία για τις προσπάθειες προετοιμασίας μιας νέας συνάντησης 5+1 με τις εγγυήτριες δυνάμεις τον Ιούλιο ή τον Αύγουστο. Η Ολγκίν δήλωσε ότι θα συναντηθεί ξανά με τους δύο ηγέτες ξεχωριστά, πιθανότατα το Σάββατο, πριν αναχωρήσει από το νησί για συναντήσεις με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν στην Άγκυρα τη Δευτέρα και τον Έλληνα υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη στην Αθήνα την Τρίτη. Μιλώντας στους δημοσιογράφους μετά την κατ' ιδίαν συνάντησή της με τον Πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη, η απεσταλμένη του ΟΗΕ δήλωσε ότι σχεδιάζει επίσης να επισκεφθεί τις Βρυξέλλες και στη συνέχεια να επιστρέψει και πάλι στο νησί.
Αισιοδοξία για «5+1»
«Ήταν μια πολύ καλή συνάντηση με τον κ. Χριστοδουλίδη… Προετοιμάζουμε τη συνάντηση 5+1 με τον Γενικό Γραμματέα», δήλωσε, προσθέτοντας: «Είμαι αισιόδοξη». Αργότερα το απόγευμα, η Ολγκίν είχε μια «πολύ παραγωγική συνάντηση» με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Έρχιουρμαν. Η πρώην υπουργός Εξωτερικών της Κολομβίας είπε ότι η ημερομηνία για μια διευρυμένη συνάντηση δεν έχει ακόμη συμφωνηθεί, αλλά πιθανότατα θα είναι τον Ιούλιο ή τον Αύγουστο. «Είμαι αρκετά θετική και αισιόδοξη. Συνεχίζουμε να πιέζουμε γι' αυτή τη συνάντηση και ελπίζω να έχουμε καλά αποτελέσματα». Ερωτηθείσα αν η «5+1» θα οδηγήσει στην ανακοίνωση της επανέναρξης των διαπραγματεύσεων, η απεσταλμένη του ΟΗΕ απάντησε: «Δεν ξέρουμε. Θα δούμε τι θα συμβεί σε αυτήν τη συνάντηση. Αυτό θα μπορούσε να είναι πολύ καλή είδηση, αλλά προτιμώ να περιμένω».
Ο χρόνος γιατρεύει
Τα πιο θετικά σχόλια της απεσταλμένης έρχονται σε πλήρη αντίθεση με την ανοιχτή επιστολή που έγραψε τον Φεβρουάριο, στην οποία ανακοίνωνε τα σχέδιά της να μείνει μακριά από το νησί για κάποιο διάστημα. Τότε, η Ολγκίν είχε υποδείξει ότι δεν είχε νόημα να παραμείνει, εκτός αν μπορούσε να φανεί χρήσιμη στους ηγέτες που είχαν κολλήσει στις λεπτομέρειες των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Ενώ η Ολγκίν συνέχισε τις επαφές της με φορείς της κοινωνίας των πολιτών, μέλη τεχνικών επιτροπών και άλλους κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, θεωρήθηκε ότι το να δοθεί στους ηγέτες η ευκαιρία να συναντηθούν μόνοι τους θα τους παρείχε το περιθώριο να έχουν ειλικρινείς ανταλλαγές απόψεων και να οικοδομήσουν σταδιακά μία σχέση εμπιστοσύνης. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, πραγματοποιήθηκαν τρεις κατ' ιδίαν συναντήσεις. Στο μεταξύ, υπήρξαν και οι εκλογές του Μαΐου που καθυστέρησαν τη διαδικασία, ενώ η Προεδρία της ΕΕ ολοκληρώνεται αυτόν τον μήνα. Από την πλευρά των Τουρκοκυπρίων, ο Έρχιουρμαν βρίσκεται στην εξουσία εδώ και σχεδόν οκτώ μήνες, γεγονός που του έδωσε χρόνο να βρει τα πατήματά του και να αναπτύξει τη δική του σχέση εμπιστοσύνης με την Άγκυρα.
Συγκρατημένη αισιοδοξία Χριστοδουλίδη
Μιλώντας μετά τη δική του συνάντηση με την απεσταλμένη στο Προεδρικό Μέγαρο, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης δήλωσε ότι η συζήτηση ήταν «πολύ καλή, πολύ ενδιαφέρουσα».
«Εργαζόμαστε για να προετοιμαστεί μία διευρυμένη διάσκεψη, κατά τη διάρκεια της οποίας θα ανακοινωθεί η επανέναρξη των συνομιλιών».
Με βάση τις συζητήσεις του με την απεσταλμένη του ΟΗΕ χθες, πρόσθεσε: «Είμαι συγκρατημένα αισιόδοξος». Ο Πρόεδρος ανέφερε ότι θα συγκαλέσει το Εθνικό Συμβούλιο την επόμενη εβδομάδα. Ο Χριστοδουλίδης σημείωσε ότι η συνάντηση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες με τον Τούρκο Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν τον περασμένο Μάρτιο έθεσε τις βάσεις, ενώ η μετέπειτα εμπλοκή του ΓΓ του ΟΗΕ με τα θεσμικά όργανα της ΕΕ δημιούργησε μια συγκεκριμένη δυναμική.
«Ελπίζουμε, βήμα-βήμα, να χτίσουμε αυτό που επιδιώκουμε». Ο Πρόεδρος σημείωσε ότι οι συζητήσεις για το Κυπριακό επικεντρώθηκαν σε πολύ συγκεκριμένα και «σημαντικά» ζητήματα ουσίας, τα οποία θα μπορούσαν να οδηγήσουν στον επιδιωκόμενο στόχο μιας διευρυμένης διάσκεψης και της έναρξης ειρηνευτικών συνομιλιών. Αυτός δεν ήταν μόνο δικός του στόχος, αλλά και του ΟΗΕ και άλλων, είπε.
Ο Πρόεδρος ανέφερε ότι, ανεξαρτήτως του πότε ακριβώς θα πραγματοποιηθεί η συνάντηση «5+1», «θα είναι μακρύ το καλοκαίρι».
Από πλευράς του πάντως ο Τουρκοκύπριος ηγέτης απέφυγε μέχρι αργά χθες το βράδυ να κάνει οποιαδήποτε δήλωση για τη συνάντησή του με τη Ολγκίν.
Ανάγκη για κοινή αντίληψη
Σύμφωνα με αξιόπιστες πηγές, το πρόγραμμα του ΓΓ του ΟΗΕ υποδεικνύει ότι η διευρυμένη συνάντηση θα πραγματοποιηθεί στα τέλη Ιουλίου ή στις αρχές Αυγούστου. Ωστόσο, απομένει ακόμη δουλειά μέχρι να φτάσουμε εκεί. Η τελευταία «5+1» θεωρήθηκε ουσιαστικά αποτυχία και είναι απίθανο η ειρηνευτική «διαδικασία» να αντέξει ένα ακόμη φιάσκο.
Για να μεταβούν οι πλευρές σε νέα συνάντηση, το έδαφος πρέπει να έχει προετοιμαστεί καλά, με πραγματική πιθανότητα επίτευξης κοινής κατανόησης για τον τρόπο συνέχισης.
Είναι σαφές ότι οι πλευρές θα συζητήσουν τη λύση ομοσπονδίας, ωστόσο παραμένει το ερώτημα πώς θα αντιμετωπιστούν οι συγκλίσεις του παρελθόντος και τι θα γίνει με το τουρκοκυπριακό αίτημα για δικλίδες ασφαλείας έναντι μιας νέας αποτυχίας. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι αυτό το ζήτημα βρίσκεται υπό διερεύνηση. Η ελληνοκυπριακή πλευρά επιθυμεί να αποφύγει κίνητρα που ενθαρρύνουν την αποτυχία, αλλά είναι ανοικτή στο να προσεγγίσει τον σχεδιασμό των επόμενων βημάτων με τρόπο που αυξάνει τις πιθανότητες επιτυχίας.
Αξιόπιστη πηγή ανέφερε ότι έχει γίνει εκτεταμένη ανταλλαγή ιδεών και συνεργατική εργασία επί θεμάτων ουσίας. Οι δύο πλευρές διερευνούν ιδέες που συνδέονται άμεσα με τα βασικά στοιχεία της ειρηνευτικής διαδικασίας στο Κυπριακό.
Σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας
Ένα ακόμη σημαντικό ζήτημα στο οποίο γίνονται εργασίες αφορά τις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας. Ο Γκουτέρες βρίσκεται τους τελευταίους δύο μήνες σε επαφή με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, συζητώντας το Κυπριακό. Παράλληλα με τον Κόστα, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ελπίζει να συζητήσει το Κυπριακό με τον Ερντογάν στην Άγκυρα στις αρχές του επόμενου μήνα.
Σύμφωνα με καλά ενημερωμένη πηγή, βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις για το τι θα μπορούσε να προσφέρει η ΕΕ στην Τουρκία ως κίνητρο για θετικές κινήσεις στο Κυπριακό. Η Άγκυρα βλέπει με ενδιαφέρον το ενδεχόμενο αναβάθμισης της Τελωνειακής Ένωσης, της απελευθέρωσης των θεωρήσεων και της συμμετοχής στον μηχανισμό SAFE της ΕΕ. Ωστόσο, δεν είναι ακόμη σαφές τι μπορεί να υλοποιηθεί και σε ποιο βαθμό, δεδομένου ότι τα ζητήματα αυτά απαιτούν ομοφωνία μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ.
Όπως το έθεσε η πηγή, βρισκόμαστε στις αρχές Ιουνίου και υπάρχει ακόμη μεγάλη απόσταση μέχρι τα τέλη Ιουλίου.
Εφόσον ξεκινήσουν συνομιλίες, κάθε ηγέτης θα χρειαστεί επίσης να πείσει την κοινότητά του για τα οφέλη της ουσιαστικής εμπλοκής. Ελληνοκυπριακή πηγή κοντά στις διαπραγματεύσεις ανέφερε στον «Πολίτη» ότι οι Ελληνοκύπριοι έχουν πολλά να κερδίσουν εάν τα πράγματα εξελιχθούν ομαλά. Η πρόοδος θα δώσει στην ηγεσία την ευκαιρία να επικοινωνήσει αυτά τα οφέλη πιο ξεκάθαρα.
Ευρωπαϊκές απαντήσεις
Στο μεταξύ, η Ολγκίν συνόδευσε χθες τον Χριστοδουλίδη στην τελετή απονομής των Δικοινοτικών Βραβείων Επιχειρηματικής Συνεργασίας από τον Σερ Στέλιο Χατζηιωάννου, όπου δικοινοτικές επιχειρηματικές ομάδες έλαβαν σημαντικές χορηγίες για την προώθηση των εμπορικών τους δραστηριοτήτων.
Σε ό,τι αφορά τις ειρηνευτικές συνομιλίες, ο Πρόεδρος εξέφρασε την ελπίδα για «καλά νέα» κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. «Το Κυπριακό είναι ευρωπαϊκό ζήτημα και, ως τέτοιο, απαιτεί ευρωπαϊκές απαντήσεις», σημείωσε.
Η απεσταλμένη του ΟΗΕ θα παρευρεθεί επίσης στην Ανοικτή Ημέρα των Τεχνικών Επιτροπών την Τετάρτη το βράδυ, έξω από το Σπίτι της Συνεργασίας στη νεκρή ζώνη της Λευκωσίας. Το πρόγραμμα επαφών της περιλαμβάνει συναντήσεις με τους αρχηγούς του ΔΗΣΥ και του ΑΚΕΛ, Αννίτα Δημητρίου και Στέφανο Στεφάνου.
