Η μεγάλης κλίμακας επιχείρηση των τουρκικών αρχών κατά των Σουιλεμαντζί φέρνει ξανά στο προσκήνιο τη δράση του ισλαμιστικού τάγματος στα κατεχόμενα, ,όπου δημοσιεύματα του τουρκικού και τουρκοκυπριακού Τύπου καταγράφουν εδώ και χρόνια ένα εκτεταμένο δίκτυο μαθητικών εστιών και εκπαιδευτικών δομών, με καταγγελίες ότι σε αυτές φιλοξενούνται ανήλικοι και παρέχεται οργανωμένη θρησκευτική κατήχηση ισλαμιστικού χαρακτήρα.
Οι έρευνες του τουρκοκυπριακού Τύπου των τελευταίων ετών σκιαγραφούν ένα δίκτυο μαθητικών εστιών, διαμερισμάτων, επαύλεων και εκπαιδευτικών χώρων από το Τρίκωμο και τη Λεύκα μέχρι την Αμμόχωστο, τη Λευκωσία, την Κερύνεια και τον Καραβά. Σε αρκετές από αυτές τις δομές καταγγέλλεται ότι φιλοξενούνται παιδιά κάτω των 18 ετών και παρέχεται θρησκευτική εκπαίδευση, σε ορισμένες περιπτώσεις εκτός του επίσημου συστήματος ελέγχου των «αρχών».
Η εικόνα αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα μετά την επιχείρηση στην Τουρκία και την έρευνα της Εισαγγελίας της Άγκυρας για πρόσωπα και εταιρείες που συνδέονται με το δίκτυο. Οι τουρκικές αρχές έχουν εντοπίσει χρηματικές κινήσεις άνω των 100 δισεκατομμυρίων τουρκικών λιρών, ενώ διερευνάται και μεταφορά χρημάτων στο εξωτερικό.
Ένα δίκτυο από το Τρίκωμο μέχρι την Κερύνεια
Στο επίκεντρο της δράσης του τάγματος στα κατεχόμενα βρίσκεται ο Tahsil Çağındaki Talebelere Yardım Derneği, ο «Σύνδεσμος Βοήθειας προς Μαθητές Σχολικής Ηλικίας», τον οποίο η τ/κ εφημερίδα Bugün Kıbrıs συνδέει με την οργάνωση.
Η δημοσιογράφος Εμινέ Γιουκσέλ άρχισε το 2023 να καταγράφει τις εγκαταστάσεις του συνδέσμου και αποκάλυψε ότι η δραστηριότητά του δεν περιοριζόταν σε μία ή δύο μαθητικές εστίες.
Αρχικά εντοπίστηκαν δομές στο Τρίκωμο, τη Λεύκα και την Αμμόχωστο. Η έρευνα επεκτάθηκε και αποκαλύφθηκαν εγκαταστάσεις σε κατεχόμενη Λευκωσία, Κερύνεια και στον Καραβά. Στην Αμμόχωστο καταγράφηκε, σύμφωνα με την εφημερίδα, η είσοδος μαθητριών σε κτήριο του δικτύου, ενώ στη Λευκωσία εντοπίστηκε και δεύτερο κτήριο υπό ανέγερση απέναντι από ήδη χρησιμοποιούμενη εστία.
Στην Κερύνεια, η επωνυμία του ίδιου συνδέσμου εμφανιζόταν στην πινακίδα της εστίας Hale Sultan, ενώ στον Καραβά μία από τις δομές είχε, κατά τη Bugün Kıbrıs, κλείσει δύο φορές από την τοπική «δημοτική αρχή». Παρ' όλα αυτά, όταν πραγματοποιήθηκε έλεγχος το 2023, οι υπεύθυνοι υποστήριξαν ότι η πολυτελής έπαυλη δεν λειτουργούσε πλέον ως εστία αλλά ως «γραφείο του συνδέσμου».
Οι εικόνες που δημοσιεύθηκαν προκάλεσαν πρόσθετα ερωτήματα. Η Bugün Kıbrıs περιέγραψε κτήρια με ψηλούς περιμετρικούς τοίχους, κλειστές κουρτίνες και συστήματα καμερών που λειτουργούσαν επί 24ώρου βάσεως, στα οποία διέμεναν ανήλικοι.
Παιδιά κάτω των 18 ετών και μαθήματα θρησκευτικών
Το σοβαρότερο σκέλος των καταγγελιών αφορά το περιεχόμενο της δραστηριότητας μέσα στις δομές.
Σύμφωνα με την έρευνα της Bugün Kıbrıs, στις εστίες στο Τρίκωμο, τη Λεύκα και την Αμμόχωστο διέμεναν παιδιά κάτω των 18 ετών, κάποια μόνο κατά τους θερινούς μήνες και άλλα καθ' όλη τη διάρκεια του έτους. Στα παιδιά, σύμφωνα με τις ίδιες δημοσιογραφικές έρευνες, παρέχονταν μαθήματα θρησκευτικού περιεχομένου.
Η εφημερίδα προχώρησε ένα βήμα περισσότερο, υποστηρίζοντας ότι σε ορισμένες από τις εστίες δίδασκαν ιμάμηδες οι οποίοι είχαν τοποθετηθεί σε τεμένη από το Γραφείο Θρησκευτικών Υπηρεσιών της τουρκικής «πρεσβείας» στη Λευκωσία. Ο ισχυρισμός αυτός αποτέλεσε ένα από τα σημεία που προκάλεσαν τις εντονότερες αντιδράσεις των τουρκοκυπριακών εκπαιδευτικών οργανώσεων.
Ο τότε «υπουργός Παιδείας» Ναζίμ Τσαβούσογλου είχε απορρίψει ότι το Γραφείο Θρησκευτικών Υπηρεσιών της τουρκικής «πρεσβείας» ασκούσε εκπαιδευτικό έργο, υποστηρίζοντας ότι ο ρόλος του περιορίζεται στον συντονισμό των ιμάμηδων στα τεμένη.
Οι εκπαιδευτικές συντεχνίες KTÖS και KTOEÖS, από την άλλη, έχουν καταγγείλει επανειλημμένα ότι λειτουργούν οικοτροφεία θρησκευτικής εκπαίδευσης εκτός του απαιτούμενου «κρατικού ελέγχου», ζητώντας στοιχεία για το ποιος διδάσκει, με ποιο πρόγραμμα, σε ποιους χώρους και υπό ποια εποπτεία.
Η δραστηριότητα έφθασε μέχρι παιδιά 4 έως 6 ετών
Ακόμη πιο ανησυχητική διάσταση έδωσε έρευνα της Bugün Kıbrıs τον Νοέμβριο του 2023 για χώρο προσχολικής εκπαίδευσης στην περιοχή Κάρμι.
Η εφημερίδα κατέγραψε χώρο που λειτουργούσε με την ονομασία Büyük Destan Eğitim Kurumları, στον οποίο φοιτούσαν παιδιά ηλικίας τεσσάρων έως έξι ετών και υπήρχαν διακριτικά του Συνδέσμου Βοήθειας προς Μαθητές Σχολικής Ηλικίας.
Σύμφωνα με μαρτυρίες κατοίκων που επικαλέστηκε η εφημερίδα, από τον χώρο ακούγονταν το πρωί θρησκευτικοί ύμνοι, ενώ μία γυναίκα φερόταν να απαγγέλλει φράσεις στα αραβικά και στη συνέχεια τα παιδιά να τις επαναλαμβάνουν ομαδικά.
Κοράνι και εκπαιδευτικό υλικό του ίδιου του τάγματος
Τον Ιανουάριο του 2025 αποκαλύφθηκε ακόμη μία δομή κοντά στο τζαμί Nurettin Ersin Paşa στην Κερύνεια. Σύμφωνα με την εφημερίδα, η εστία λειτουργούσε για περίπου πέντε χρόνια και σε αυτή διέμεναν περισσότεροι από δέκα μαθητές γυμνασιακής και λυκειακής ηλικίας.
Στα παιδιά φέρεται να παραδιδόταν διδασκαλία του Κορανίου. Ιδιαίτερη σημασία έχει ο ισχυρισμός ότι δεν χρησιμοποιούνταν τα επίσημα εκπαιδευτικά βιβλία της τουρκικής Διεύθυνσης Θρησκευτικών Υποθέσεων, αλλά υλικό που είχε προετοιμαστεί από το ίδιο το δίκτυο των Σουιλεμαντζί. Το ίδιο στοιχείο καταγράφεται και στο υλικό που συγκεντρώθηκε για τις δραστηριότητες του τάγματος στα κατεχόμενα.
Η περίπτωση των 60 παιδιών στον Καραβά
Η παρουσία του συνδέσμου είχε προκαλέσει αντιδράσεις ήδη από το 2020. Σύμφωνα με την τουρκική εφημερίδα BirGün, τον Ιανουάριο του 2020 αποκαλύφθηκε ότι σε βίλα στον Καραβά παρέχονταν σε περίπου 60 παιδιά «μη εγκεκριμένα μαθήματα θρησκευτικού περιεχομένου» με διαμονή.
Ο χώρος παρουσιαζόταν ως «ξενώνας», ωστόσο κατά το δημοσίευμα ούτε η τοπική «δημοτική αρχή» ούτε η «Διεύθυνση Θρησκευτικών Υποθέσεων» γνώριζαν τη συγκεκριμένη χρήση. Το κτήριο σφραγίστηκε λόγω έλλειψης των απαιτούμενων αδειών.
Στο ίδιο δημοσίευμα καταγράφηκε και καταγγελία σύμφωνα με την οποία παιδί είχε δεχθεί βία από εκπαιδευτικό επειδή αγόρασε πρωτοχρονιάτικο δώρο σε φίλο του, με την αιτιολογία ότι ο εορτασμός της Πρωτοχρονιάς δεν ήταν θρησκευτικά επιτρεπτός.
Άδεια για κατοικίες, λειτουργία ως εστία
Στο Τρίκωμο, η Bugün Kıbrıs αποκάλυψε ότι κτήριο που είχε αδειοδοτηθεί το 2021 ως «κατοικία τύπου διαμερίσματος» χρησιμοποιείτο ως μαθητική εστία, παρότι η οικοδομική άδεια προέβλεπε ότι δεν μπορούσε να λειτουργήσει ως εστία ή πανσιόν. Μετά τις αποκαλύψεις, τουρκοκυπριακές εκπαιδευτικές συντεχνίες προχώρησαν σε καταγγελία στην «αστυνομία».
Η υπόθεση έφθασε και ενώπιον του λεγόμενου «Ανώτατου», μετά από προσφυγή της KTOEÖS και του Συνδέσμου Οικουμενικών Δικαιωμάτων του Παιδιού κατά της λειτουργίας του. Στο επίκεντρο βρίσκεται η νομιμότητα της πρόνοιας του καταστατικού του συνδέσμου που του επιτρέπει να δημιουργεί μαθητικές εστίες και κατά πόσον αυτή συνάδει με το «σύνταγμα» και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού.
Παρουσία από τη δεκαετία του 1980
Η δράση των Σουλειμαντζί στην κατεχόμενη Κύπρο δεν φαίνεται να αποτελεί πρόσφατο φαινόμενο.
Η τουρκική εφημερίδα BirGün τοποθετεί την παρουσία οργανώσεων που συνδέονται με το τάγμα ήδη από τη δεκαετία του 1980. Σε παλαιότερη τουρκική έκθεση για τη δράση θρησκευτικών οργανώσεων γινόταν μάλιστα ειδική αναφορά στον Σύνδεσμο Βοήθειας προς Μαθητές Σχολικής Ηλικίας και εκφράζονταν ανησυχίες για οργανωμένες μορφές θρησκευτικής εκπαίδευσης μικρών παιδιών εκτός του «επίσημου εκπαιδευτικού συστήματος».
Στο μικροσκόπιο και ισχυρισμοί για «σύνδεση με το Ισραήλ»
Στο πλαίσιο της έρευνας εξετάζονται και ισχυρισμοί που αφορούν τη διεθνή διάσταση της υπόθεσης.
Οι τουρκικές ανακριτικές αρχές φέρονται να εξετάζουν ιδιαίτερα τις μεταφορές χρημάτων προς το εξωτερικό. Παράλληλα, διερευνώνται ισχυρισμοί ότι ανάμεσα στις κινήσεις λογαριασμών υπάρχουν και μεταφορές με σύνδεση προς το Ισραήλ.
Ποιος πληρώνει;
Η νέα έρευνα στην Τουρκία προσθέτει πλέον μια ακόμη διάσταση: τη χρηματοδότηση.
Οι τουρκικές αρχές ερευνούν χρηματικές κινήσεις άνω των 100 δισ. τουρκικών λιρών μέσω προσώπων και εταιρειών που συνδέονται με το υπό διερεύνηση δίκτυο, ενώ μέρος των ποσών φέρεται να μεταφέρθηκε στο εξωτερικό. Δεν έχει, όμως, ανακοινωθεί μέχρι σήμερα οποιαδήποτε απευθείας σύνδεση των συγκεκριμένων χρημάτων με την χρηματοδότηση της δραστηριότητας του τάγματος στα κατεχόμενα.
Το ερώτημα που τίθεται από τον τουκρικό και τ/κ τύπο παραμένει ουσιώδες. Ποιος χρηματοδοτεί τα κτήρια, τις εστίες, τη διαμονή και την εκπαιδευτική δραστηριότητα του δικτύου στην κατεχόμενη Κύπρο;
