Του Πέτρου Ξενοφώντος*
Οι Συσκευές Προσωπικής Κινητικότητας (ΣΠΚ), και ιδιαίτερα τα ηλεκτρικά πατίνια (e-scooters), αποτελούν πλέον αναπόσπαστο μέρος της καθημερινής κινητικότητας και κυκλοφορίας στην Κύπρο. Η μικροκινητικότητα προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα, καθώς είναι εύχρηστη, οικονομική, φιλική προς το περιβάλλον και μπορεί να συμβάλει στη μείωση της χρήσης ιδιωτικών οχημάτων. Ωστόσο, τα ηλεκτρικά πατίνια (e-scooters) δεν είναι παιχνίδια ούτε μπορούν να αντιμετωπίζονται ως απλά ποδήλατα, αφού οι χρήστες τους είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι σε περίπτωση σύγκρουσης και πολλές φορές δημιουργούν σωρεία προβλημάτων στην κυκλοφορία, στο οδικό δίκτυο και τους πεζούς γιατί παραβιάζουν συστηματικά τους κανόνες στην οδική κυκλοφορία και τους επιτρεπόμενους χώρους διακίνησης τους.
Το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο προβλέπει βασικές προϋποθέσεις για τη χρήση τους, όπως ελάχιστη ηλικία τα 17 έτη, τη χρήση κράνους, συγκεκριμένες τεχνικές προδιαγραφές και μέγιστη ταχύτητα 25 km/h, ενώ η κυκλοφορία τους επιτρέπεται σε συγκεκριμένους δρόμους και περιοχές με όριο ταχύτητας τα 30 km/h. Παράλληλα, έχουν θεσπιστεί αυστηρότερα μέτρα για παραβάσεις, μεταξύ των οποίων και η κατακράτηση τoυς.
Παρά τις θετικές αυτές ρυθμίσεις, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν. Η εγγραφή των συσκευών, η αναγνώριση τους μέσω του μοναδικού αριθμού εγγραφής τους, η ασφάλιση έναντι τρίτων, ο περιοδικός τεχνικός έλεγχος καθώς επίσης και η απόδειξη βασικής ικανότητας ασφαλούς χρήσης και αδειοδότησης αποτελούν σημαντικά στοιχεία για ένα ολοκληρωμένο σύστημα οδικής ασφάλειας.
Υποχρεωτική εκπαίδευση και αδειοδότηση χρηστών
Η καθιέρωση υποχρεωτικής βασικής εκπαίδευσης οδικής ασφάλειας για τους χρήστες ΣΠΚ και η αδειοδότηση τους από αρμόδια αρχή πρέπει να αποτελέσει βασική προτεραιότητα. Οι εταιρείες ενοικίασης θα πρέπει επίσης να παρέχουν σαφείς οδηγίες, ακόμη και ηλεκτρονικά και σε περισσότερες γλώσσες ώστε ο χρήστης να γνωρίζει τους κανόνες και τις απαιτήσεις κυκλοφορίας στο οδικό δίκτυο της Κύπρου.
Ηλικία και ικανότητα χρήσης
Η ισχύουσα νομοθεσία θέτει ως ελάχιστη ηλικία χρήσης τα 17 έτη. Το γεγονός αυτό δημιουργεί ένα σημαντικό ερώτημα. Αρκεί η συμπλήρωση μιας συγκεκριμένης ηλικίας για να θεωρείται ένα άτομο ικανό να συμμετέχει με ασφάλεια στην κυκλοφορία, στο οδικό δίκτυο με πολλαπλές καθημερινές προκλήσεις; Η ηλικία από μόνη της δεν αποτελεί απόδειξη γνώσης των κανόνων οδικής κυκλοφορίας. Συνεπώς πρέπει να εξεταστεί ένα σύστημα αδειοδότησης από αρμόδια αρχή.
Περιοδικός τεχνικός έλεγχος
Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα αφορά την τεχνική κατάσταση των ΣΠΚ. Η νομοθεσία προβλέπει συγκεκριμένες τεχνικές προδιαγραφές και απαιτήσεις για τις συσκευές, μεταξύ των οποίων και το ανώτατο όριο ταχύτητας των 25 km/h.
Πώς διασφαλίζεται ότι μια συσκευή που σήμερα πληροί τις τεχνικές προδιάγραφες και τις απαιτήσεις της νομοθεσίας εξακολουθεί να τις πληροί μετά από μήνες ή χρόνια χρήσης;
Επομένως, θα πρέπει να εξεταστεί η δημιουργία συστήματος περιοδικού τεχνικού ελέγχου.
Μητρώο Εγγραφής ΣΠΚ
Κάθε συσκευή πρέπει να διαθέτει ιδιοκτήτη και μοναδικό αριθμό εγγραφής. Τα εν λόγω στοιχεία πρέπει να είναι καταχωρημένα σε μητρώο μαζί με τα βασικά τεχνικά χαρακτηριστικά της ΣΠΚ ώστε να διευκολύνεται ο έλεγχος, η εφαρμογή της νομοθεσίας καθώς επίσης και η απόδοση ευθύνης από τις αρμόδιες αρχές επιτήρησης στους παραβάτες.
Εφαρμογή των διατάξεων της υφιστάμενης νομοθεσίας που αφορά την ΚΑΤΑΚΡΑΤΗΣΗ ΣΠΚ (Νόμος Ν.106(Ι)/2024 ημερ. 22·4·2026)
Επειδή υπάρχει ανάλογη διαδικασία που ήδη εφαρμόζεται για τα ποδήλατα και τα μηχανοκίνητα οχήματα θα μπορούσε να εφαρμοστεί κατά αναλογία η ίδια διαδικασία και για τις ΣΠΚ και ως εκ τούτου να μην υπάρχει απώλεια χρόνου σε ένα τόσο σοβαρό θέμα που άπτεται καθημερινά της ασφάλειας των χρηστών ΣΠΚ καθώς επίσης και των οδηγών. Το πρόβλημα είναι καθημερινό, το πρόβλημα είναι πραγματικό για όσους φυσικά κυκλοφορούν στο οδικό δίκτυο.
Με άλλα λόγια ο Νόμος ψηφίστηκε, ο Νόμος υπογράφηκε και δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερία της Δημοκρατίας στις 22.4.2026 άρα ισχύει, άρα υπάρχει. Εκείνο που δεν υπάρχει, εκείνο που δεν γίνεται 4 και πλέον μήνες από την ημερομηνία δημοσίευσης του είναι η εφαρμογή των διατάξεων της σχετικής Νομοθεσίας.
Γιατί πάνω απ’ όλα, πρέπει να γίνει κατανοητό σε όλους ότι, η ασφάλεια δεν είναι επιλογή αλλά υποχρέωση. Η προστασία της ανθρώπινης ζωής πρέπει να αποτελεί την απόλυτη προτεραιότητα και η πρόληψη και η ασφάλεια των πολίτων στο οδικό δίκτυο δεν μπορεί να περιμένει άλλο μέχρι την έκδοση ενός Διατάγματος.
*Σύμβουλου Οδικής Ασφάλειας
